Metabolik sendrom, bir dizi metabolik bozuklukların bir araya gelmesiyle oluşan bir durumdur. Bu durum, yüksek kan basıncı, yüksek kan şekeri, düşük HDL (iyi) kolesterol seviyeleri, yüksek trigliserit seviyeleri ve fazla karın yağı gibi belirtilerle karakterizedir. Metabolik sendromun oluşumu, birçok farklı faktörden kaynaklanabilir ve ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Metabolik Sendromu Kimler Risk Altındadır?

Metabolik sendrom, her yaşta ve cinsiyette görülebilir, ancak bazı faktörler riski artırabilir. Bu faktörler arasında:

• Yaş: Yaşın ilerlemesiyle birlikte metabolizma yavaşlar ve metabolik sendrom riski artar.
• Cinsiyet: Erkekler, kadınlara göre metabolik sendrom riski daha yüksektir.
• Aile öyküsü: Ailesinde metabolik sendrom olan kişilerde, bu durumun gelişme riski daha yüksektir.
• Fiziksel aktivitenin eksikliği: Düzenli egzersiz yapmayan kişilerde metabolik sendrom riski artar.
• Yüksek karbonhidratlı, yağlı ve şekerli yiyeceklerle beslenme: Bu tür yiyeceklerin fazla tüketilmesi, metabolik sendrom riskini artırabilir.
• Obezite: Vücut kitle indeksi (VKİ) 30’un üzerinde olan kişilerde metabolik sendrom riski daha yüksektir.

Metabolik Sendromun Belirtileri

Metabolik sendromun belirtileri şunlardır:

Yüksek Kan Basıncı

Yüksek kan basıncı, kan damarlarına zarar vererek kalp hastalığına ve felce neden olabilir.

Kan Basıncı Değerleri

Yüksek Kan Şekeri

Yüksek kan şekeri seviyeleri, diyabete yol açabilir ve böbrek, göz, sinir ve kalp sorunlarına neden olabilir.

Açlık Kan Şekeri Değerleri

Düşük HDL (İyi) Kolesterol Seviyeleri

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan profesyonel beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Düşük HDL (iyi) kolesterol seviyeleri, kalp hastalığı riskini artırabilir.

HDL, LDL ve Total Kolesterol Değerleri

Yüksek Trigliserit Seviyeleri

Yüksek trigliserit seviyeleri, kalp hastalığı riskini artırabilir.

Fazla Karın Yağı

Fazla karın yağı, kalp hastalığı, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol ve diyabet gibi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Diyet Değişiklikleri

Metabolik sendromun tedavisinde diyet değişiklikleri de önemlidir. Bu değişiklikler arasında:

• Şekerli ve yağlı yiyeceklerin tüketimini sınırlandırmak: Şekerli içecekler, fast food ve işlenmiş gıdalar gibi yüksek kalorili ve düşük besleyici değerli yiyeceklerin tüketimini sınırlandırmak metabolik sendromun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
• Sağlıklı yiyecekleri tüketmek: Sebzeler, meyveler, tam tahıllar, protein kaynakları (balık, tavuk, fasulye, mercimek vb.) gibi sağlıklı yiyecekleri tüketmek, metabolik sendromun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
• Gerektiğinde kilo vermek: Vücut kitle indeksinin (VKİ) 25’in altında olması, metabolik sendromun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
• Yeterli miktarda su içmek: Yeterli miktarda su içmek, metabolizmayı düzenleyerek metabolik sendrom riskini azaltabilir.

İlaç Tedavisi

Yaşam tarzı değişiklikleri ve diyet değişiklikleri ile metabolik sendrom kontrol altına alınamazsa, doktor ilaç tedavisi önerebilir. İlaç tedavisi, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol, yüksek trigliserit veya diyabet gibi metabolik sendromun belirtilerini kontrol altına alabilir.

Sonuç

Metabolik sendrom, yüksek kan basıncı, yüksek kan şekeri, düşük HDL kolesterol seviyeleri, yüksek trigliserit seviyeleri ve fazla karın yağı gibi bir dizi belirti ile karakterize edilen bir durumdur. Yaşam tarzı değişiklikleri, diyet değişiklikleri ve ilaç tedavisi, metabolik sendromun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Toplumumuzun çok büyük bir kısmında D vitamini eksikliği yaşanmaktadır. D vitamini hakkında olan yazımızı okumak için buraya tıkla!

Flavonoid Bileşik Nedir?

Flavonoid bileşikleri, bitkilerin renkli pigmentleridir ve doğal olarak birçok bitkide bulunurlar. Flavonoidler, bitkilerin çevresel stres faktörlerine karşı korunmasına yardımcı olurlar ve bitkilerin üremesine yardımcı olan böceklerin dikkatini çekerler. İnsanlar tarafından besinler yoluyla alınan flavonoidler, antioksidan özellikleri sayesinde birçok sağlık faydası sunarlar.

Flavonoidlerin Özellikleri

Yapısal Özellikleri

Flavonoidler, benzen halkaları ve bir veya daha fazla heterosiklik halkalardan oluşan bir polifenol grubudur. Flavonoidler, yapısal olarak birbirlerine benzeyen ancak farklı moleküler gruplar içeren altı ana sınıfa ayrılırlar. Bu altı sınıf şunlardır:

• Flavanonlar
• Flavanonoller
• Flavanlar
• Flavonoller
• İzoflavonlar
• Antosiyaninler

Bu tablo, flavonoidlerin farklı türlerinin hangi gıdalarda bulunabileceği ve sağlık faydalarını açıklayarak insanların daha sağlıklı bir beslenme alışkanlığı benimsemelerine yardımcı olabilir.

Kimyasal Özellikleri

Flavonoidler, doğal olarak birçok bitkide bulunurlar ve bitkilerin çevresel stres faktörlerine karşı korunmasına yardımcı olurlar. Flavonoidler, bitkilerin üremesine yardımcı olan böceklerin dikkatini çekerler. Flavonoidlerin kimyasal özellikleri arasında, hidroksil grupları, metoksil grupları, glikozid bağları ve oksijen bağları bulunur.

Antioksidan Özellikleri

Flavonoidler, antioksidan özellikleri sayesinde birçok sağlık faydası sunarlar. Antioksidanlar, vücuttaki serbest radikalleri nötralize ederek hücre hasarını önlemeye yardımcı olurlar. Flavonoidler, serbest radikallerin neden olduğu DNA hasarını azaltabilir ve kanser, kalp hastalıkları ve diğer sağlık sorunlarına karşı koruma sağlayabilirler.

Flavonoidlerin Faydaları

Kalp Sağlığına Faydaları

Flavonoidler, kalp sağlığına birçok fayda sağlayabilirler. Flavonoidler, LDL kolesterol seviyelerini düşürerek kalp hastalığı riskini azaltabilirler. Flavonoidlerin anti-inflamatuar özellikleri sayesinde, arterlerdeki inflamasyonu azaltarak kan basıncını düşürebilirler. Flavonoidler ayrıca, kan pıhtılaşmasını önleyerek, kalp krizi ve felç riskini azaltabilirler.

Bağışıklık Sistemine Faydaları

Flavonoidler, bağışıklık sistemine birçok fayda sağlarlar. Flavonoidlerin anti-inflamatuar özellikleri, bağışıklık sistemini güçlendirerek enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olabilirler. Flavonoidler ayrıca, antioksidan özellikleri sayesinde, serbest radikallerin neden olduğu hücre hasarını azaltabilirler.

Anti-Kanser Özellikleri

Flavonoidler, anti-kanser özellikleri sayesinde kanser riskini azaltabilirler. Flavonoidlerin antioksidan özellikleri, DNA hasarını önleyerek kanser gelişimini önleyebilirler. Flavonoidlerin anti-inflamatuar özellikleri, kanser hücrelerinin büyümesini önleyebilirler.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan profesyonel beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Beyin Sağlığına Faydaları

Flavonoidler, beyin sağlığına birçok fayda sağlarlar. Flavonoidler, beyindeki kan damarlarını genişleterek, beyne daha fazla oksijen ve besin sağlarlar. Flavonoidler, beyindeki nöronların iletişimini güçlendirerek hafıza ve öğrenme yeteneğini artırabilirler. Ayrıca, flavonoidlerin antioksidan özellikleri, beyindeki serbest radikallerin neden olduğu hücre hasarını önleyebilirler ve beyin fonksiyonlarının korunmasına yardımcı olabilirler.

Anti-Enflamatuar Özellikleri

Flavonoidlerin anti-enflamatuar özellikleri, vücuttaki inflamasyonu azaltarak birçok sağlık faydası sağlayabilirler. Flavonoidler, kronik inflamasyonu azaltarak, inflamasyonla ilişkili birçok hastalığın gelişimini önleyebilirler. Flavonoidler ayrıca, inflamasyonu azaltarak, ağrı ve şişlik gibi semptomları da azaltabilirler.

Flavonoidlerin Kaynakları

Flavonoidler, doğal olarak birçok bitkide bulunurlar. En zengin flavonoid kaynakları arasında, meyve, sebze, tam tahıllar, çay, şarap ve baharatlar bulunur. Yaban mersini, nar, portakal, limon, elma, soğan, sarımsak, kırmızı şarap ve yeşil çay gibi gıdaların tüketimi, flavonoid alımını artırabilir.

Flavonoid Takviyeleri

Flavonoid takviyeleri, flavonoid alımını artırmaya yardımcı olabilirler. Ancak, flavonoid takviyelerinin uzun vadeli etkileri hakkında yeterli bilgi yoktur. Ayrıca, flavonoid takviyelerinin doğal gıdalardan alınan flavonoidlere kıyasla aynı faydaları sağlamadığı da düşünülmektedir.

Sonuç

Flavonoidler, birçok sağlık faydası sağlayabilen doğal bileşiklerdir. Flavonoidlerin antioksidan, anti-inflamatuar ve anti-kanser özellikleri, birçok hastalığın gelişimini önlemeye yardımcı olabilirler. Flavonoid alımını artırmak için, meyve, sebze, tam tahıllar, çay, şarap ve baharatlar gibi flavonoid kaynakları tüketilebilir.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Toplumumuzun çok büyük bir kısmında D vitamini eksikliği yaşanmaktadır. D vitamini hakkında olan yazımızı okumak için buraya tıkla!

Karpuzun Besin Değeri

Karpuz, düşük kalorili bir meyvedir. 100 gram karpuz, sadece 30 kalori, yaklaşık 8 gram karbonhidrat içerir. Ayrıca, karpuzda yüksek miktarda su ve elektrolitler bulunur, bu nedenle sıcak yaz günlerinde vücudunuzun ihtiyaç duyduğu sıvıyı sağlar. Karpuz ayrıca C vitamini, A vitamini ve potasyum gibi besin maddeleri bakımından zengindir.

Karpuzun İçerdiği Vitaminler

Karpuzun İçerdiği Mineraller

Not: Yukarıdaki besin değerleri 100 gram karpuz için geçerlidir. Besin değerleri, yetişme koşulları, bölgesel farklılıklar ve mevsimsel değişimler gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Karpuzun Sağlık Faydaları

1. Antioksidanlar açısından zengin: Karpuz, antioksidanlar açısından zengin bir meyvedir. Antioksidanlar, vücuttaki serbest radikallerin neden olduğu hasarı önleyerek kanser ve diğer kronik hastalıkların riskini azaltabilir.
2. İyi bir hidrasyon kaynağı: Karpuzun yüksek su içeriği, vücudunuzun hidrate olmasına yardımcı olur. Bu, vücut ısısının düzenlenmesine ve egzersiz sırasında performansın artmasına yardımcı olabilir.
3. İyi bir kaynak lif: Karpuz, lif açısından zengindir. Lif, sindirim sağlığınızı korumanıza ve kalp hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
4. İçerdiği likopen: Karpuzda bulunan likopen, kanser riskini azaltan bir antioksidandır. Ayrıca göz sağlığına da faydalıdır.
5. İyi bir kaynak arginin: Karpuz, arginin adı verilen bir amino asit kaynağıdır. Arginin, kan damarlarının genişlemesine yardımcı olur ve kan basıncını düşürür. Bu nedenle, karpuz tüketimi kalp sağlığı açısından faydalı olabilir.

Karpuzun Tüketimi ve Saklanması

Karpuz, mevsiminde taze olarak tüketilmelidir. Karpuzun tamamen olgunlaştığı nasıl anlaşılır? Kabuğu matlaşmış ve parlaklığını kaybetmişse, karpuzun olgunlaştığı anlaşılabilir. Karpuz, buzdolabında saklanabilir ve tüketmeden önce soğuk servis edilebilir.

Karpuzun Seçimi ve Hazırlanması

Karpuz seçerken, sağlam, düzgün şekilli ve mat bir kabuğa sahip olanı tercih edin. Karpuzun sapı da kuru olmalıdır. Karpuzun içindeki çekirdekleri çıkarmak için bir çekirdek çıkarıcı kullanabilirsiniz veya çekirdekleri elinizle çıkarabilirsiniz. Dilimlediğiniz karpuzu servis yapmadan önce buzdolabında bekletin.

Karpuzun Zararları ve Yan Etkileri

Karpuz genellikle güvenli bir meyvedir, ancak bazı insanlar karpuz tükettikten sonra sindirim sorunları yaşayabilirler. Bu durumun sebebi, karpuzun içindeki früktoz ve lif miktarının onların sindirim sistemini zorlamasıdır. Ayrıca, bazı insanlar karpuz alerjisi geliştirebilirler. Eğer karpuz yedikten sonra şişkinlik yaşıyorsanız tüketiminize dikkat etmeniz önerilir.

Sonuç olarak, karpuzun birçok sağlık faydası vardır ve düşük kalorili bir meyvedir. Antioksidanlar, lif, su, vitaminler ve mineraller açısından zengindir. Ancak, bazı insanlar için sindirim sorunlarına neden olabilir. Karpuzun tüketiminde ölçülü olmak ve mevsiminde taze karpuzları tercih etmek en iyisidir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan profesyonel beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Karpuz çekirdeği

Magnezyum, demir, potasyum, çinko ve protein açısından zengin bir kaynaktır. Ayrıca, karpuz çekirdeğindeki bileşenlerin antioksidan, anti-inflamatuar ve antibakteriyel özellikleri olduğu da belirtilmektedir.

Bir çalışmada, karpuz çekirdeği tozunun yüksek kan basıncını düşürmeye yardımcı olduğu ve karaciğer yağlanmasını azalttığı bulunmuştur. Başka bir çalışmada ise, karpuz çekirdeği özütünün kanser hücrelerini öldürmeye yardımcı olduğu ve kanser hücrelerinin büyümesini engellediği gözlemlenmiştir.

Ancak, karpuz çekirdeği tüketirken dikkatli olunması gerektiği de belirtilmektedir. Bazı insanlar karpuz çekirdeği tükettikten sonra sindirim sorunları yaşayabilirler. Ayrıca, karpuz çekirdeği tüketiminde ölçülü olmak önemlidir çünkü yüksek miktarda tüketildiğinde olumsuz etkileri olabilir.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Toplumumuzun çok büyük bir kısmında D vitamini eksikliği yaşanmaktadır. D vitamini hakkında olan yazımızı okumak için buraya tıkla!

Ne kadar K vitaminine ihtiyacım var?

İhtiyacınız olan K vitamini miktarı yaşınıza ve cinsiyetinize bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda mikrogram (mcg) cinsinden listelenmiştir.

Hangi yiyecekler K vitamini sağlar?

K vitamini birçok gıdada doğal olarak bulunur. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekler yiyerek önerilen miktarda K vitamini alabilirsiniz:

• Ispanak, lahana, brokoli ve marul gibi yeşil yapraklı sebzeler
• Sebze yağları
• Yaban mersini ve incir gibi bazı meyveler
• Et, peynir, yumurta ve soya fasulyesi

Bu bilgi formunun son bölümünde K vitamini ile ilgili daha fazla besin kaynağına bağlantılar bulabilirsiniz, K vitamini hakkında daha fazla bilgiyi nereden bulabilirim?

Ne tür K vitamini diyet takviyeleri mevcuttur?

K vitamini , multivitamin/multimineral takviyelerinde bulunur . K vitamini ayrıca tek başına K vitamini veya kalsiyum , magnezyum ve/veya D vitamini gibi birkaç diğer besin maddesiyle birlikte K vitamini takviyelerinde de bulunur . Diyet takviyelerindeki yaygın K vitamini formları, filokinon ve fitonadion (K1 vitamini olarak da adlandırılır), menakinon-4 ve menakinon-7’dir (K2 vitamini olarak da adlandırılır).

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Yeterli K vitamini alıyor muyum?

K vitamini eksikliği çok nadirdir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan, yedikleri yiyeceklerden yeterli miktarda K vitamini alır. Ayrıca kolondaki bakteriler vücudun emebileceği bir miktar K vitamini üretir. Bununla birlikte, bazı insan grupları yeterli miktarda K vitamini almakta sorun yaşayabilir:

• Doğumda K vitamini enjeksiyonu almayan yenidoğanlar
• Vücutlarının emdiği K vitamini miktarını azaltan durumları ( kistik fibroz , çölyak hastalığı , ülseratif kolit ve kısa bağırsak sendromu gibi) olan kişiler
• Bariatrik (kilo verme) ameliyatı geçirmiş kişiler

Yeterli K vitamini almazsam ne olur?

Şiddetli K vitamini eksikliği, kanın pıhtılaşması daha uzun süreceği için morarma ve kanama sorunlarına neden olabilir. K vitamini eksikliği kemik gücünü azaltabilir ve osteoporoz riskini artırabilir çünkü vücudun sağlıklı kemikler için K vitaminine ihtiyacı vardır.

K vitamininin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığımızı nasıl etkilediğini anlamak için K vitamini üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiklerinden bazı örnekler.

Osteoporoz

Sağlıklı kemikler için K vitamini önemlidir. Bazı araştırmalar, daha fazla K vitamini açısından zengin yiyecekler yiyen kişilerin, bu yiyeceklerden daha az yiyenlere göre daha güçlü kemiklere sahip olduğunu ve kalça kırılma olasılığının daha düşük olduğunu göstermektedir. Birkaç çalışma, K vitamini takviyeleri almanın kemik gücünü ve kemiği kırma şansını artırdığını bulmuştur, ancak diğer çalışmalar bunu yapmamıştır. K vitamini takviyelerinin kemik sağlığını iyileştirmeye ve osteoporoz riskini azaltmaya yardımcı olup olmadığını daha iyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Koroner kalp hastalığı

Bilim adamları, düşük K vitamini seviyelerinin, belki de kalbi besleyen kan damarlarını daha sert ve daha dar hale getirerek koroner kalp hastalığı riskini artırıp artırmadığını araştırıyorlar. K vitamini takviyelerinin kalp hastalığını önlemeye yardımcı olup olmayacağını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

K vitamini zararlı olabilir mi?

K vitamininin herhangi bir zarara neden olduğu gösterilmemiştir. Ancak bazı ilaçlarla, özellikle varfarinle (Coumadin®) etkileşime girebilir; aşağıdaki bilgilere bakın.

K vitamini ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Evet, bazı ilaçlar K vitamini ile etkileşime girebilir. İşte birkaç örnek:

Varfarin (Coumadin®)

K vitamini kan sulandırıcı varfarin (Coumadin®) ile ciddi bir etkileşime sahip olabilir. Varfarin kullanıyorsanız, yiyeceklerden ve takviyelerden tükettiğiniz K vitamini miktarının her gün yaklaşık olarak aynı olduğundan emin olun. Aldığınız K vitamini miktarındaki ani bir değişiklik, tehlikeli kanamalara (daha az tüketirseniz) veya kan pıhtılarına (daha fazla tüketirseniz) neden olabilir.

Antibiyotikler

Antibiyotikler bağırsaklarınızdaki iyi bakterileri yok edebilir. Bu bakterilerden bazıları K vitamini üretir. Birkaç haftadan fazla antibiyotik kullanmak bağırsaklarınızda yapılan K vitamini miktarını ve dolayısıyla vücudunuzun kullanabileceği K vitamini miktarını azaltabilir.

Safra asidi kenetleyicileri

Bazı insanlar kandaki kolesterol seviyelerini düşürmek için safra asidi tutucuları (kolestiramin [Questran®] ve kolestipol [Colestid®] gibi) alırlar . Bu ilaçlar, özellikle uzun yıllar kullanırsanız, vücudunuzun emdiği K vitamini miktarını azaltabilir.

Orlistat

Orlistat (Alli® ve Xenical®) bir kilo verme ilacıdır . Vücudunuzun emdiği yağ miktarını azaltır ve K vitamini emilimini azaltabilir.

Doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına, aldığınız tüm diyet takviyeleri ve reçeteli veya reçetesiz ilaçlar hakkında bilgi verin. Diyet takviyelerinin ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini veya ilaçların vücudunuzun K vitamini gibi besinleri emmesini, kullanmasını veya parçalamasını etkileyip etkilemediğini size söyleyebilirler.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Sağlık Profesyonelleri İçin

Yazının bu başlığından sonrası sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır.

2-metil-1,4-naftokinon ortak kimyasal yapısına sahip bir bileşik ailesinin genel adı olan “Vitamin K”, bazı gıdalarda doğal olarak bulunan ve bir diyet takviyesi olarak mevcut olan yağda çözünen bir vitamindir. 1 ]. Bu bileşikler filokinon (K1 vitamini) ve bir dizi menakinon (K2 vitamini) içerir [ 2 ]. Menakinonlar doymamış izoprenil yan zincirlere sahiptir ve yan zincirlerinin uzunluğuna göre MK-4 ila MK-13 olarak adlandırılır [ 1 , 2 ]. MK-4, MK-7 ve MK-9 en iyi çalışılan menakinonlardır.

Filokinon öncelikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunur ve K vitamininin ana diyet formudur [ 3 ]. Ağırlıklı olarak bakteri kökenli olan menakinonlar, çeşitli hayvansal kaynaklı ve fermente gıdalarda ılımlı miktarlarda bulunur [ 1 , 4 ]. Neredeyse tüm menakinonlar, özellikle uzun zincirli menakinonlar, insan bağırsağında bakteriler tarafından da üretilir [ 5 , 6 ]. MK-4, vücut tarafından filokinondan bakteriyel etki içermeyen bir dönüşüm süreci yoluyla üretilmesi bakımından benzersizdir [ 7 ].

K vitamini, hemostaz (kan pıhtılaşması) ve kemik metabolizması ve diğer çeşitli fizyolojik fonksiyonlarda yer alan proteinlerin sentezi için gerekli bir enzim olan K vitaminine bağımlı karboksilaz için bir koenzim olarak işlev görür [3 , 5 ] . Protrombin (pıhtılaşma faktörü II), kanın pıhtılaşmasında doğrudan yer alan, plazmada K vitaminine bağımlı bir proteindir. Varfarin (Coumadin®) ve başlıca Avrupa’da kullanılan bazı antikoagülanlar, K vitamininin ve ardından protrombinin aktivitesini antagonize eder [ 8 ]. Bu nedenle, bu antikoagülanları alan bireylerin tutarlı bir şekilde K vitamini alımını sürdürmeleri gerekir.

Vasküler düz kas, kemik ve kıkırdakta bulunan K vitaminine bağımlı bir protein olan Matrix Gla-proteini, anormal kireçlenmeyi azaltmaya yardımcı olabileceği için önemli bilimsel araştırmaların odak noktasıdır [9 ] . Osteokalsin, kemikte bulunan ve kemik mineralizasyonu veya dönüşümünde yer alabilen, K vitaminine bağımlı başka bir proteindir [ 5 ].

Diyet lipitleri ve diğer yağda çözünen vitaminler gibi, alınan K vitamini safra ve pankreatik enzimlerin etkisiyle karışık misellere dahil edilir ve ince bağırsağın enterositleri tarafından emilir [10 ]. Oradan, K vitamini şilomikronlara dahil edilir, lenfatik kılcal damarlara salgılanır, karaciğere taşınır ve çok düşük yoğunluklu lipoproteinler halinde yeniden paketlenir [ 2 , 10 ]. K vitamini karaciğerde ve beyin, kalp, pankreas ve kemik dahil olmak üzere diğer vücut dokularında bulunur [ 2 , 3 , 11 ].

Dolaşımda, K vitamini esas olarak lipoproteinlerde taşınır [ 2 ]. Diğer yağda eriyen vitaminlerle karşılaştırıldığında, kanda çok az miktarda K vitamini dolaşmaktadır. K vitamini hızla metabolize edilir ve atılır. Filokinon ölçümlerine göre vücut, oral fizyolojik dozun yalnızca yaklaşık %30 ila %40’ını tutarken, yaklaşık %20’si idrarla ve %40 ila %50’si safra yoluyla dışkıyla atılır [2 , 11 ]. Bu hızlı metabolizma, diğer yağda çözünen vitaminlere kıyasla K vitamininin nispeten düşük kan seviyelerini ve doku depolarını açıklar [ 11 ].

Bağırsak bakterileri tarafından üretilen K vitamininin emilimi ve taşınması hakkında çok az şey bilinmektedir, ancak araştırmalar kalın bağırsakta önemli miktarlarda uzun zincirli menakinonların bulunduğunu göstermektedir [ 7 ]. Vücudun bu şekilde elde ettiği K vitamini miktarı belirsiz olsa da, uzmanlar bu menakinonların vücudun K vitamini ihtiyacının en azından bir kısmını karşıladığına inanmaktadır [ 6 , 7 ].

Çoğu durumda, antikoagülan alan veya kanama bozukluğu olan kişiler dışında, K vitamini durumu rutin olarak değerlendirilmez. K vitamini durumunun klinik olarak anlamlı tek göstergesi protrombin zamanıdır (kanın pıhtılaşması için geçen süre) ve K vitamini alımındaki sıradan değişikliklerin nadiren protrombin zamanını değiştirdiği gösterilmiştir [5 ]. Sağlıklı kişilerde, plazmadaki fillokinonun açlık konsantrasyonlarının 0,29 ila 2,64 nmol/L arasında değiştiği bildirilmiştir [ 12]. Ancak, bu ölçümün K vitamini durumunu kantitatif olarak değerlendirmek için kullanılıp kullanılamayacağı açık değildir. Plazma filokinon konsantrasyonları normal aralığın biraz altında olan kişilerde, muhtemelen plazma filokinon konsantrasyonlarının diyet ve kalın bağırsaktan menakinonların katkısını ölçmemesi nedeniyle K vitamini eksikliğine dair klinik belirtiler yoktur [12 ]. Normal menakinon aralıkları hakkında veri mevcut değildir [ 2 ].

K Vitamini Kaynakları

Yiyecek

Filokinonun gıda kaynakları arasında sebzeler, özellikle yeşil yapraklı sebzeler, bitkisel yağlar ve bazı meyveler bulunur. Et, süt ürünleri ve yumurtalar düşük seviyelerde filokinon, ancak mütevazı miktarlarda menakinonlar içerir [ 4 ]. Natto (fermente soya fasulyesinden yapılan geleneksel bir Japon yemeği) yüksek miktarda menakinon içerir [ 1 , 13 ]. Peynir gibi diğer fermente gıdalar da menaquinones içerir. Bununla birlikte, bu gıdalardaki K vitamininin formları ve miktarları muhtemelen gıdaları yapmak için kullanılan bakteri suşlarına ve bunların fermantasyon koşullarına bağlı olarak değişir [ 14 ]. Hayvanlar, MK-4’ü menadiondan (kümes hayvanları ve domuz yemlerinde kullanılabilen sentetik bir K vitamini formu) sentezler [ 15]. Bu nedenle, hayvan yemine menadion eklenirse kümes hayvanları ve domuz ürünleri MK-4 içerir [ 1 , 4 , 14 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

ABD diyetindeki (Yazının kaynağı ABD olduğu için örnekler ABD üzerinedir) en yaygın K vitamini kaynakları ıspanaktır; brokoli; göbek salata; ve katı ve sıvı yağlar, özellikle soya fasulyesi ve kanola yağı [ 5 , 7 ]. K vitamini [ 5 ] ile güçlendirilmiş çok az gıda vardır; kahvaltılık tahıllar tipik olarak K vitamini ile takviye edilmez, ancak bazı öğün yerine geçen shake ve barlar takviye edilmiştir.

Gıdalardan farklı K vitamini formlarının biyoyararlanımına ilişkin veriler çok sınırlıdır [ 1 ]. Filokinon’un serbest formdaki absorpsiyon oranı yaklaşık %80’dir, ancak gıdalardan absorpsiyon oranı önemli ölçüde düşüktür [ 2 ]. Bitki gıdalarındaki filokinon, kloroplastlara sıkı bir şekilde bağlıdır, bu nedenle yağlardan veya diyet takviyelerinden daha az biyoyararlıdır [ 1 ]. Örneğin, vücut ıspanaktan bir tabletten aldığının sadece %4 ila %17’si kadar filokinonu emer [ 2]. Sebzeleri bir miktar yağ ile aynı zamanda tüketmek, sebzelerden filokinon emilimini artırır, ancak emilen miktar yine de yağlardan daha düşüktür. Sınırlı araştırma, uzun zincirli MK’lerin yeşil sebzelerden elde edilen filokinondan daha yüksek absorpsiyon oranlarına sahip olabileceğini düşündürmektedir [ 7 ].

Çeşitli K vitamini gıda kaynakları listelenmiştir. Bu tablodaki tüm değerler, menakinonlar için gıda kompozisyonu verileri sınırlı olduğu için aksi belirtilmediği sürece filokinon içeriği içindir [1].

*DV = Günlük Değer. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. K vitamini için DV, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 120 mcg’dir [ 17 ]. Gıdaya K vitamini eklenmedikçe FDA, gıda etiketlerinin K vitamini içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) FoodData Central [ 16 ] birçok yiyeceğin besin içeriğini listeler ve besin içeriğine ve besin adına göre düzenlenmiş K vitamini (phylloquinone) içeren yiyeceklerin ve K vitamini (MK-MK-) içeren yiyeceklerin kapsamlı listelerini sunar. 4) besin içeriği ve gıda adına göre düzenlenmiştir .

Diyet takviyeleri

K vitamini, çoğu multivitamin/multimineral takviyesinde, tipik olarak DV’nin %75’inden daha düşük değerlerde bulunur [ 18 ]. Ayrıca, yalnızca K vitamini veya K vitamini ile birkaç başka besin maddesi, sıklıkla kalsiyum, magnezyum ve/veya D vitamini içeren diyet takviyelerinde de mevcuttur. Bu takviyeler, multivitamin/mineral takviyelerinden daha geniş bir K vitamini doz aralığına sahip olma eğilimindedir. bazıları 4.050 mcg (DV’nin %5.063’ü) veya başka bir çok yüksek miktar sağlıyor [ 18 ].

Filokinon veya fitonadion (K1 vitamininin sentetik bir formu) olarak K1 vitamini ve MK-4 veya MK-7 olarak K2 vitamini dahil olmak üzere çeşitli K vitamini formları diyet takviyelerinde kullanılır [18 ]. K vitamini takviyelerinin çeşitli formlarının nispi biyoyararlanımı hakkında çok az veri mevcuttur. Bir çalışma, hem fitonadion hem de MK-7 takviyelerinin iyi emildiğini, ancak MK-7’nin daha uzun yarı ömre sahip olduğunu bulmuştur [ 19 ].

Bazen “K3 vitamini” olarak adlandırılan Menadion, K vitamininin başka bir sentetik şeklidir. 1980’ler ve 1990’larda yürütülen laboratuvar çalışmalarında hepatik hücrelere zarar verdiği gösterilmiştir, bu nedenle artık diyet takviyelerinde veya güçlendirilmiş gıdalarda kullanılmamaktadır [ 3 ].

K Vitamini Alımları ve Durumu

ABD diyetlerinin çoğu yeterli miktarda K vitamini içerir [ 7 ]. 2011–2012 Ulusal Sağlık ve Beslenme Muayene Anketi’nden (NHANES) elde edilen veriler, 2–19 yaş arası çocuklar ve gençler arasında gıdalardan günlük ortalama K vitamini alımının 66 mcg olduğunu göstermektedir [20 ] . 20 yaş ve üstü yetişkinlerde, yiyeceklerden günlük ortalama K vitamini alımı kadınlar için 122 mcg ve erkekler için 138 mcg’dir. Hem gıdalar hem de takviyeler dikkate alındığında günlük ortalama K vitamini alımı kadınlarda 164 mcg, erkeklerde 182 mcg’ye çıkıyor.

2003–2006 ve 2007–2010 NHANES veri kümelerinin bazı analizleri, ortalama K vitamini alımları hakkında endişeler uyandırdı çünkü ABD nüfusunun sadece yaklaşık üçte biri AI’nın üzerinde bir K vitamini alımına sahipti [ 21 , 22 ]. Bu bulguların önemi belirsizdir çünkü AI, özellikle de endojen olarak sentezlenen vitaminler (K ​​vitamini gibi) için yalnızca bir ihtiyaç tahminidir. Ayrıca, yetişkinlerde K vitamini eksikliği raporları çok nadirdir [ 3 , 7 ]. Son olarak, gıda bileşimi veritabanları öncelikle filokinon hakkında bilgi sağlar; menaquinones – ya diyetle ya da bağırsaktaki bakteri üretiminden – muhtemelen K vitamini durumuna da katkıda bulunur [ 1 , 6 , 7 ].

K Vitamini Eksikliği

K vitamini eksikliği, yalnızca kanın protrombin aktivitesindeki azalmaya bağlı olarak protrombin zamanı önemli ölçüde arttığında klinik olarak anlamlı kabul edilir [ 3 , 7 ]. Bu nedenle, kanama ve hemoraji, K vitamini eksikliğinin klasik belirtileridir, ancak bu etkiler yalnızca ciddi vakalarda ortaya çıkar. Kemikte osteokalsinin karboksilasyonu için K vitamini gerekli olduğundan, K vitamini eksikliği de kemik mineralizasyonunu azaltabilir ve osteoporoza katkıda bulunabilir [ 23 ].

K vitamini eksikliği, fillokinonun düşük plasental transferi, düşük pıhtılaşma faktörü seviyeleri ve anne sütünün düşük K vitamini içeriği nedeniyle bebekliğin ilk birkaç haftasında ortaya çıkabilir [ 7 ]. Yetişkinlerde klinik olarak anlamlı K vitamini eksikliği çok nadirdir ve genellikle malabsorpsiyon bozukluğu olan veya K vitamini metabolizmasına müdahale eden ilaçlar alan kişilerle sınırlıdır [ 3 , 7 ]. Çeşitli bir diyet tüketen sağlıklı kişilerde, kan pıhtılaşmasının standart klinik ölçümlerini değiştirecek kadar düşük bir K vitamini alımı elde etmek neredeyse imkansızdır [ 3 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

K Vitamini Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Aşağıdaki gruplar, yetersiz K vitamini durumuna sahip olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Doğumda K vitamini ile tedavi edilmeyen yenidoğanlar

Plasentadan K vitamini taşınması zayıftır ve yeni doğan bebeklerde K vitamini eksikliği riskini artırır [ 3 ]. Yaşamın ilk birkaç haftasında, K vitamini eksikliği, daha önce “yenidoğanın klasik hemorajik hastalığı” olarak bilinen bir durum olan K vitamini eksikliği kanamasına (VKDB) neden olabilir. VKDB, göbek, gastrointestinal sistem, cilt, burun veya diğer bölgelerdeki kanama ile ilişkilidir [ 7 , 24 , 25 ]. VKDB, yaşamın ilk haftasında ortaya çıktığında “erken VKDB” olarak bilinir. “Geç VKDB”, özellikle anne sütündeki K vitamini içeriğinin düşük olması nedeniyle yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerde veya malabsorpsiyon sorunları (kolestatik sarılık veya kistik fibroz gibi) olan bebeklerde 2-12 haftalıkken ortaya çıkar [ 7]. VKDB, özellikle geç VKDB, yüksek mortalite oranına sahip ani kafa içi kanama şeklinde de kendini gösterebilir [ 7 , 25 ]. VKDB’yi önlemek için Amerikan Pediatri Akademisi, doğumda 0.5 ila 1 miligram (mg) K1 vitamininin intramüsküler tek bir dozunun uygulanmasını önermektedir [24 ].

Malabsorpsiyon bozuklukları olan kişiler

Malabsorpsiyon sendromları ve kistik fibroz, çölyak hastalığı, ülseratif kolit ve kısa bağırsak sendromu gibi diğer gastrointestinal rahatsızlıkları olan kişiler, K vitaminini uygun şekilde ememeyebilir [ 3 , 5 , 23 ]. Bariatrik cerrahi geçirmiş hastalarda klinik belirtiler olmasa da K vitamini durumu da düşük olabilir [ 26 ]. Bu kişilerin K vitamini durumunun izlenmesine ve bazı durumlarda K vitamini takviyesine ihtiyacı olabilir.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

K Vitamini ve Sağlık

Bu bölüm, K vitamininin rol oynayabileceği iki duruma odaklanmaktadır: osteoporoz ve koroner kalp hastalığı.

Osteoporoz

Gözenekli ve kırılgan kemiklerle karakterize edilen bir hastalık olan osteoporoz, %80’i kadın olan 10 milyondan fazla ABD’li yetişkini etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Özellikle çocukluk, ergenlik ve erken yetişkinlik döneminde yeterli miktarda kalsiyum ve D vitamini tüketmek, kemik kütlesini maksimize etmek ve osteoporoz riskini azaltmak için önemlidir [ 27 ]. K vitamini alımlarının ve durumunun kemik sağlığı ve osteoporoz üzerindeki etkisi bilimsel araştırmaların odak noktası olmuştur.

K vitamini, kemikteki ana proteinlerden biri olan osteokalsin de dahil olmak üzere birçok proteinin gama-karboksilasyonu için bir kofaktördür [ 28 ]. Bazı araştırmalar, yüksek serum yetersiz karboksillenmiş osteokalsin düzeylerinin, düşük kemik mineral yoğunluğu ile ilişkili olduğunu göstermektedir [ 5 , 28 ]. Hepsi olmasa da bazıları, daha yüksek K vitamini alımını daha yüksek kemik mineral yoğunluğu ve/veya daha düşük kalça kırığı insidansı ile ilişkilendirir [ 29-34 ].

K vitamini osteokalsinin karboksilasyonunda yer almasına rağmen, herhangi bir K vitamini takviyesinin osteoporoz riskini azaltıp azaltmadığı açık değildir. 2006’da Cockayne ve arkadaşları, K vitamini takviyesinin kemik mineral yoğunluğu ve kemik kırılması üzerindeki etkilerini inceleyen randomize kontrollü çalışmaların sistematik bir incelemesini ve meta-analizini yürüttüler [ 35]. Denemelerin çoğu Japonya’da gerçekleştirildi ve menopoz sonrası kadınları içeriyordu; deneme süresi 6 ila 36 ay arasında değişmektedir. Sistematik incelemeye on üç deneme dahil edildi ve 12’si fitonadion veya MK-4 ile takviyenin kemik mineral yoğunluğunu iyileştirdiğini gösterdi. 13 denemeden yedisinde ayrıca bir meta-analizde birleştirilen kırık verileri vardı. Bu denemelerin tümü, MK-4’ü ya 15 mg/gün (1 deneme) ya da 45 mg/gün (6 deneme) kullandı. MK-4 takviyesi, kalça kırıkları, vertebra kırıkları ve tüm vertebral olmayan kırık oranlarını önemli ölçüde azaltmıştır.

Sonraki bir klinik çalışma, MK-7 takviyesinin (3 yıl boyunca 180 mcg/gün) kemik gücünü iyileştirdiğini ve postmenopozal kadınlarda omurların alt torasik bölgesindeki vertebral yükseklik kaybını azalttığını buldu [36 ] . Cockayne ve ark. K vitamini takviyesinin yaşlı erkeklerde veya kadınlarda kemik mineral yoğunluğu üzerinde hiçbir etkisi olmadığını bulmuşlardır [ 37 , 38 ]. Bu çalışmalardan birinde, 381 postmenopozal kadın 12 ay boyunca günde 1 mg filokinon, 45 mg MK-4 veya plasebo aldı [ 38]. Tüm katılımcılar ayrıca 630 mg kalsiyum ve 400 IU D3 vitamini içeren günlük takviyeler aldı. Çalışmanın sonunda, filokinon veya MK-4 alan katılımcılar, plasebo alanlara kıyasla önemli ölçüde daha düşük karboksillenmiş osteokalsin seviyelerine sahipti. Bununla birlikte, tedavi gruplarının hiçbiri arasında lomber omurganın veya proksimal femurun kemik mineral yoğunluğunda anlamlı bir fark yoktu. Yazarlar, özellikle hem K vitamini hem de D vitamini (ve/veya kalsiyum) tedavi grubuna verilirken plasebo grubuna uygulanmadıysa, K vitamini takviyesi çalışmalarının sonuçlarını karşılaştırırken D vitamininin kemik sağlığı üzerindeki etkisini göz önünde bulundurmanın önemini belirtmişlerdir. [ 38]. D vitamini ve/veya kalsiyumun K vitamini ile birlikte uygulanması, neden bazı çalışmaların K vitamini takviyesinin kemik sağlığını iyileştirdiğini bulduğunu, diğerlerinin ise bulamadığını kısmen açıklayabilir.

Japonya’da ve Asya’nın diğer bölgelerinde, osteoporoz tedavisi için farmakolojik bir MK-4 dozu (45 mg) kullanılmaktadır [ 5 ]. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, “Diyetle K vitamini alımı ile normal kemiğin korunması arasında bir neden-sonuç ilişkisi kurulduğunu” belirterek, K vitamini için bir sağlık beyanını onayladı [39 ]. FDA, Amerika Birleşik Devletleri’nde K vitamini için bir sağlık iddiasına izin vermemiştir.

Koroner kalp hastalığı

Vasküler kalsifikasyon, aortik ve arteriyel esnekliği azalttığı için koroner kalp hastalığı için risk faktörlerinden biridir [ 40 ]. Matrix Gla-proteini (MGP), vasküler kalsifikasyonun önlenmesinde rol oynayabilen K vitaminine bağımlı bir proteindir [ 5 , 41 ]. MGP’nin tam biyolojik işlevi belirsiz olsa da, hayvan verilerine dayanan bir hipotez, yetersiz K vitamini durumunun yetersiz karboksillenmiş MGP’ye yol açtığını ve bunun da vasküler kalsifikasyonu ve koroner kalp hastalığı riskini artırabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular özellikle kronik böbrek hastalığı olan hastalar için geçerli olabilir, çünkü onların vasküler kalsifikasyon oranları genel popülasyona göre çok daha yüksektir [ 9 ].

Hollanda’da menopoz sonrası 564 kadında yürütülen gözlemsel bir çalışmada, diyetle menakinon alımı (filokinon değil) koroner kalsifikasyon ile ters ilişkiliydi [ 42 ]. Hollanda’dan 55 yaş ve üzeri 4.807 erkek ve kadını içeren prospektif, popülasyona dayalı bir kohort çalışmasında da menakinon alımı şiddetli aort kalsifikasyonu ile ters ilişkiliydi [41 ]. Orta tertilde (21.6-32.7 mcg/gün) ve üst tertilde (>32.7 mcg/gün) diyet menakinon alımı olan bu çalışmanın katılımcıları da sırasıyla %27 ve %57 daha düşük koroner kalp hastalığı ölüm riskine sahipti. alımın alt tertilinde olanlar (<21.6 mcg/gün). Filokinon alımının herhangi bir sonuç üzerinde etkisi olmamıştır.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Bu verilere rağmen, K vitamini takviyesinin arteriyel kalsifikasyon veya koroner kalp hastalığı riski üzerindeki etkilerini araştıran az sayıda çalışma vardır. Bir randomize, çift-kör klinik çalışma, filokinon takviyesinin 388 sağlıklı erkek ve 60-80 yaş arası postmenopozal kadın üzerindeki etkisini inceledi [ 43]. Katılımcılar ya bir multivitamin (B vitaminleri, C vitamini ve E vitamini içerir) artı 500 IU vitamin D3, 600 mg kalsiyum ve 500 mcg filokinon (tedavi) ya da multivitamin artı kalsiyum ve sadece D3 vitamini (kontrol) aldılar. yıl. Tedavi ve kontrol grupları arasında koroner arter kalsifikasyonu açısından anlamlı fark yoktu. Bununla birlikte, takviye protokolüne bağlı kalan 295 katılımcı arasında, tedavi grubundakilerde, kontrol grubundakilere göre önemli ölçüde daha az koroner arter kalsifikasyon progresyonu vardı. Ayrıca, başlangıçta koroner arter kalsifikasyonu olanlarda filokinon tedavisi, kontrol grubuna kıyasla kalsifikasyon ilerlemesini %6 azalttı. Bu bulgulara dayanarak, yazarlar herhangi bir klinik öneride bulunmamışlardır.

Şu anda, farklı K vitamini formlarının arteriyel kalsifikasyon ve koroner kalp hastalığı riski üzerindeki rolü net değildir, ancak genel popülasyonda ve kronik böbrek hastalığı olan hastalarda aktif bir araştırma alanı olmaya devam etmektedir [ 5 , 9 , 44 ].

Aşırı K Vitamininden Kaynaklanan Sağlık Riskleri

FNB, düşük toksisite potansiyeli nedeniyle K vitamini için UL’ler oluşturmadı [ 3 ]. FNB raporunda, “insanlarda veya hayvanlarda gıda veya takviyelerden K vitamini tüketimi ile ilişkili hiçbir yan etki bildirilmemiştir” dedi.

İlaçlarla Etkileşimler

K vitamini birkaç ilaçla etkileşime girer. Ek olarak, bazı ilaçlar K vitamini seviyeleri üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Bazı örnekler aşağıda verilmiştir. Bunları ve diğer ilaçları düzenli olarak alan kişiler, K vitamini durumlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Warfarin (Coumadin®) ve benzeri antikoagülanlar

K vitamini, bazı Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılan varfarin (Coumadin®), fenprokumon, asenokumarol ve tioklomarol gibi antikoagülanlarla ciddi ve potansiyel olarak tehlikeli bir etkileşime sahip olabilir [7 , 8 ]. Bu ilaçlar, K vitamininin aktivitesini antagonize ederek, K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerinin tükenmesine yol açar. Varfarin ve benzeri antikoagülanları alan kişilerin, gıda ve takviyelerden tutarlı bir K vitamini alımını sürdürmeleri gerekir çünkü K vitamini alımlarındaki ani değişiklikler, antikoagülan etkiyi artırabilir veya azaltabilir [45 ] .

Antibiyotikler

Antibiyotikler, bağırsakta K vitamini üreten bakterileri yok edebilir ve potansiyel olarak K vitamini durumunu azaltabilir. Bu etki, sefoperazon (Cefobid®) gibi sefalosporin antibiyotiklerle daha belirgin olabilir, çünkü bu antibiyotikler ayrıca vücuttaki K vitamini etkisini de inhibe edebilir [ 6 , 46 ]. Antibiyotik kullanımı uzun süreli olmadıkça (birkaç haftadan fazla) ve yetersiz K vitamini alımı eşlik etmedikçe K vitamini takviyelerine genellikle ihtiyaç duyulmaz [ 46 ].

Safra asidi kenetleyicileri

Kolestiramin (Questran®) ve kolestipol (Colestid®) gibi safra asidi kenetleyicileri, safra asitlerinin yeniden emilimini önleyerek kolesterol seviyelerini düşürmek için kullanılır. Bu etkinin klinik önemi açık olmasa da, K vitamini ve diğer yağda çözünen vitaminlerin emilimini de azaltabilirler [ 46 , 47 ]. Bu ilaçları alan kişilerde, özellikle ilaçlar uzun yıllar kullanıldığında, K vitamini durumu izlenmelidir [ 47 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Orlistat

Orlistat, hem reçetesiz (Alli®) hem de reçeteli (Xenical®) ilaç olarak bulunabilen bir kilo verme ilacıdır. Vücudun diyet yağı emilimini azaltır ve bunu yaparken K vitamini gibi yağda çözünen vitaminlerin emilimini de azaltabilir. Orlistatın varfarin tedavisi ile birleştirilmesi protrombin zamanında önemli bir artışa neden olabilir [48 ]. Aksi takdirde, klinisyenler genellikle orlistat alan hastaların K vitamini içeren bir multivitamin takviyesi almalarını önermesine rağmen, orlistat genellikle K vitamini durumu üzerinde klinik olarak anlamlı bir etkiye sahip değildir [ 49-51 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Vücudun ayrıca yaraların iyileşmesine yardımcı olmak için gerekli bir protein olan kolajen yapmak için C vitaminine ihtiyacı vardır. Ek olarak, C vitamini bitki bazlı gıdalardan demirin emilimini artırır ve bağışıklık sisteminin vücudu hastalıklardan korumak için düzgün çalışmasına yardımcı olur.

Ne kadar C vitaminine ihtiyacım var?

Her gün ihtiyacınız olan C vitamini miktarı yaşınıza bağlıdır. Farklı yaşlar için ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda miligram (mg) cinsinden listelenmiştir.

Sigara içiyorsanız, önerilen toplam günlük miktarınızı hesaplamak için yukarıdaki değerlere 35 mg ekleyin.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Hangi besinler C vitamini sağlar?

Meyve ve sebzeler en iyi C vitamini kaynaklarıdır. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekler yiyerek önerilen miktarda C vitamini alabilirsiniz:

• Turunçgiller (portakal ve greyfurt gibi) ve bunların suları ile bol miktarda C vitamini içeren kırmızı ve yeşil biber ve kivi.
• C vitamini de içeren brokoli, çilek, kavun, fırında patates ve domates gibi diğer meyve ve sebzeler.
• C vitamini ile güçlendirilmiş bazı yiyecek ve içecekler. Bir gıda ürününe C vitamini eklenip eklenmediğini öğrenmek için ürün etiketlerine bakın.

Yiyeceklerin C vitamini içeriği, uzun süreli depolama ve pişirme ile azaltılabilir. Buharda veya mikrodalgada pişirme, pişirme kayıplarını azaltabilir. Neyse ki, meyve ve sebzeler gibi en iyi C vitamini besin kaynaklarının çoğu genellikle çiğ yenir.

Ne tür C vitamini diyet takviyeleri mevcuttur?

Çoğu multivitamin C vitamini içerir. C vitamini ayrıca tek başına bir besin takviyesi olarak veya diğer besinlerle kombinasyon halinde bulunur. Diyet takviyelerindeki C vitamini genellikle askorbik asit formundadır, ancak bazı takviyelerin sodyum askorbat, kalsiyum askorbat, diğer mineral askorbatlar ve biyoflavonoidli askorbik asit gibi başka formları da vardır. Araştırmalar, herhangi bir C vitamini formunun diğer formlardan daha iyi olduğunu göstermedi.

Yeterli C vitamini alıyor muyum?

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan yiyecek ve içeceklerden yeterince C vitamini alır. Bununla birlikte, belirli insan gruplarının yeterli C vitamini alma konusunda diğerlerinden daha fazla sorun yaşama olasılığı daha yüksektir:

• Sigara içenler ve pasif içiciliğe maruz kalanlar, kısmen dumanın vücudun serbest radikallerin neden olduğu hasarı onarmak için ihtiyaç duyduğu C vitamini miktarını artırması nedeniyle. Sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre günde 35 mg daha fazla C vitaminine ihtiyacı vardır.
• Buharlaştırılmış veya kaynatılmış inek sütü ile beslenen bebekler, çünkü inek sütünde C vitamini çok azdır ve ısı C vitaminini yok edebilir. 1 yaşından küçük bebeklere inek sütü önerilmez. Anne sütü ve bebek maması yeterli miktarda C vitamini içerir.
• Çok sınırlı çeşitlilikte yemek yiyen insanlar.
• Ciddi malabsorpsiyon, bazı kanser türleri ve hemodiyaliz gerektiren böbrek hastalığı gibi belirli tıbbi durumları olan kişiler.

Yeterli C vitamini almazsam ne olur?

C vitamini eksikliği Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da nadirdir. Haftalarca çok az veya hiç C vitamini almayan (günde yaklaşık 10 mg’ın altında) kişiler iskorbüt hastalığına yakalanabilir. İskorbüt, yorgunluğa, diş etlerinde iltihaplanmaya, ciltte küçük kırmızı veya mor lekelere, eklem ağrısına, zayıf yara iyileşmesine ve tirbuşon kıllarına neden olur. İskorbüt hastalığının ek belirtileri arasında depresyonun yanı sıra şişmiş, kanayan diş etleri ve dişlerin gevşemesi veya kaybı yer alır. Skorbütlü kişilerde de anemi gelişebilir. İskorbüt tedavi edilmezse ölümcüldür .

C vitamininin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için C vitamini üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiğine dair birkaç örnek.

Kanser önleme ve tedavisi

Meyve ve sebzelerden yüksek miktarda C vitamini alan kişilerde akciğer, meme ve kolon kanseri gibi birçok kanser türüne yakalanma riski daha düşük olabilir. Bununla birlikte, diğer antioksidanlarla birlikte veya bunlar olmadan C vitamini takviyeleri almak, insanları kansere yakalanmaktan korumuyor gibi görünüyor.

Yüksek dozda C vitamini almanın kanser tedavisi olarak yararlı olup olmadığı açık değildir. C vitamininin etkileri, hastaya nasıl uygulandığına bağlı görünmektedir. C vitamininin oral dozları, kandaki C vitamini düzeylerini enjeksiyon yoluyla verilen intravenöz dozlar kadar yükseltemez. Hayvanlarda ve test tüplerinde yapılan birkaç çalışma, kandaki çok yüksek C vitamini düzeylerinin tümörleri küçültebileceğini gösteriyor. Ancak yüksek doz intravenöz C vitamininin insanlarda kanseri tedavi etmeye yardımcı olup olmadığını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

C vitamini diyet takviyeleri ve diğer antioksidanlar, kanser için kemoterapi ve radyasyon tedavisi ile etkileşime girebilir. Kanser tedavisi gören kişiler, özellikle yüksek dozlarda C vitamini veya diğer antioksidan takviyeleri almadan önce onkologlarıyla konuşmalıdır.

Kalp-damar hastalığı

Çok fazla meyve ve sebze yiyen kişilerde kardiyovasküler hastalık riski daha düşük görünmektedir. Araştırmacılar, bu gıdaların antioksidan içeriğinin bu ilişkiden kısmen sorumlu olabileceğine inanıyor çünkü oksidatif hasar, kardiyovasküler hastalığın önemli bir nedeni. Bununla birlikte, bilim adamları, yiyeceklerden veya takviyelerden alınan C vitamininin, insanları kardiyovasküler hastalıklardan korumaya yardımcı olup olmadığından emin değiller. Ayrıca, C vitamininin halihazırda buna sahip olan kişilerde kardiyovasküler hastalığın kötüleşmesini önlemeye yardımcı olup olmadığı da net değil .

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) ve katarakt

AMD ve katarakt, yaşlı insanlarda görme kaybının önde gelen nedenlerinden ikisidir. Araştırmacılar, C vitamini ve diğer antioksidanların AMD alma riskini etkilediğine inanmıyor. Bununla birlikte, araştırmalar, diğer besinlerle birlikte C vitamininin AMD ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

İleri AMD geliştirme riski yüksek olan AMD’li yaşlı insanlar arasında yapılan geniş bir çalışmada, günlük 500 mg C vitamini, 80 mg çinko, 400 IU E vitamini, 15 mg beta-karoten ve 2 mg diyet takviyesi alanlar yaklaşık 6 yıldır bakırın gelişmiş AMD geliştirme şansı daha düşüktü. Ayrıca diyet takviyesi almayanlara göre daha az görme kaybı yaşadılar. Hastalığı olan veya hastalığı geliştiren kişiler, diyet takviyeleri alma konusunda doktorlarıyla konuşmak isteyebilirler.

C vitamini ve katarakt oluşumu arasındaki ilişki belirsizdir. Bazı araştırmalar, yiyeceklerden daha fazla C vitamini alan kişilerin katarakt olma riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Ancak bu ilişkiyi açıklığa kavuşturmak ve C vitamini takviyelerinin katarakt olma riskini etkileyip etkilemediğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Soğuk algınlığı

C vitamini uzun zamandır soğuk algınlığı için popüler bir ilaç olmasına rağmen , araştırmalar çoğu insan için C vitamini takviyelerinin soğuk algınlığı riskini azaltmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, düzenli olarak C vitamini takviyeleri alan kişiler, nezle olduklarında biraz daha kısa soğuk algınlığı veya biraz daha hafif semptomlar yaşayabilirler. Soğuk algınlığı semptomları başladıktan sonra C vitamini takviyesi kullanmak yardımcı görünmüyor.

C vitamini zararlı olabilir mi?

Çok fazla C vitamini almak ishale, mide bulantısına ve mide kramplarına neden olabilir. Vücudun çok fazla demir depolamasına neden olan hemokromatoz adı verilen bir durumu olan kişilerde, yüksek dozda C vitamini aşırı demir yükünü kötüleştirebilir ve vücut dokularına zarar verebilir.

C vitamini için günlük üst sınırlar, tüm kaynaklardan (yiyecek, içecek ve takviyeler) alınan alımları içerir ve aşağıda listelenmiştir:

C vitamini ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

C vitamini diyet takviyeleri, aldığınız ilaçlarla etkileşime girebilir veya bunlara müdahale edebilir. İşte birkaç örnek:

• C vitamini diyet takviyeleri, kemoterapi ve radyasyon tedavisi gibi kanser tedavileriyle etkileşime girebilir. C vitamininin tümör hücrelerini kanser tedavilerinden koruma gibi istenmeyen bir etkisinin olup olmadığı veya normal dokuların hasar görmesini engellemeye yardımcı olup olmadığı açık değildir. Kanser tedavisi görüyorsanız, özellikle yüksek dozlarda C vitamini veya diğer antioksidan takviyeleri almadan önce sağlık uzmanınıza danışın.
• Bir çalışmada, C vitamini artı diğer antioksidanlar (E vitamini, selenyum ve beta-karoten gibi), kan kolesterol seviyelerini kontrol etmek için kombinasyon halinde alınan iki ilacın (bir statin ve niasin) kalp koruyucu etkilerini azaltmıştır. Bu etkileşimin diğer statinlerle de olup olmadığı bilinmemektedir. Sağlık hizmeti sağlayıcıları, hem statin hem de antioksidan takviyeleri alan kişilerde lipit düzeylerini izlemelidir.

Aldığınız diyet takviyeleri ve ilaçları doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına bildirin. Bu diyet takviyelerinin reçeteli veya reçetesiz satılan ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini veya bunlarla etkileşime girip girmediğini veya ilaçların vücudunuzun besinleri emme, kullanma veya parçalama şeklini etkileyip etkilemediğini size söyleyebilirler.

Sağlık Profesyonelleri İçin

Yazının bu başlığından sonrası sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır.

L-askorbik asit olarak da bilinen C vitamini, bazı gıdalarda doğal olarak bulunan, diğerlerine eklenen ve besin takviyesi olarak bulunan suda çözünen bir vitamindir. İnsanlar, çoğu hayvanın aksine, C vitamini endojen olarak sentezleyemez, bu nedenle temel bir diyet bileşenidir [ 1 ].

C vitamini kolajen, L-karnitin ve bazı nörotransmitterlerin biyosentezi için gereklidir; C vitamini ayrıca protein metabolizmasında yer alır [ 1 , 2 ]. Kollajen, yara iyileşmesinde hayati bir rol oynayan bağ dokusunun önemli bir bileşenidir. C vitamini ayrıca önemli bir fizyolojik antioksidandır [ 3 ] ve alfa-tokoferol (E vitamini) dahil olmak üzere vücuttaki diğer antioksidanları yeniden ürettiği gösterilmiştir [ 4]. Devam eden araştırmalar, C vitamininin, antioksidan aktivitesi aracılığıyla serbest radikallerin zararlı etkilerini sınırlayarak, belirli kanserlerin, kardiyovasküler hastalıkların ve oksidatif stresin nedensel bir rol oynadığı diğer hastalıkların gelişimini önlemeye veya geciktirmeye yardımcı olup olmayacağını inceliyor. Biyosentetik ve antioksidan fonksiyonlarına ek olarak, C vitamini bağışıklık fonksiyonunda önemli bir rol oynar [ 4 ] ve bitki bazlı gıdalarda bulunan demir formu olan hem olmayan demirin [ 5 ] emilimini artırır . Yetersiz C vitamini alımı, yorgunluk veya halsizlik, yaygın bağ dokusu zayıflığı ve kılcal kırılganlık ile karakterize edilen iskorbüte neden olur [ 1 , 2 , 4 , 6-9 ].

C vitamininin intestinal absorpsiyonu, en az bir spesifik doza bağlı, aktif taşıyıcı [ 4 ] tarafından düzenlenir. Hücreler, ikinci bir spesifik taşıma proteini yoluyla C vitamini biriktirir. İn vitro çalışmalar, oksitlenmiş C vitamininin veya dehidroaskorbik asidin, bazı kolaylaştırılmış glikoz taşıyıcıları yoluyla hücrelere girdiğini ve daha sonra dahili olarak askorbik aside indirgendiğini bulmuştur. Dehidroaskorbik asit alımının fizyolojik önemi ve genel C vitamini ekonomisine katkısı bilinmemektedir.

Oral C vitamini, vücudun sıkı bir şekilde kontrol ettiği doku ve plazma konsantrasyonlarını üretir. C vitamininin yaklaşık %70-90’ı, günde 30-180 mg’lık orta düzeyde alımlarda emilir. Ancak 1 g/gün’ün üzerindeki dozlarda emilim %50’nin altına düşer ve emilir, metabolize olmamış askorbik asit idrarla atılır [ 4 ]. Farmakokinetik çalışmalardan elde edilen sonuçlar, 1.25 g/gün askorbik asidin oral dozlarının, C vitamininden 200-300 mg/gün askorbik asit tüketerek üretilenden yaklaşık iki kat daha yüksek olan, 135 mikromol/L’lik ortalama doruk plazma C vitamini konsantrasyonları ürettiğini göstermektedir. -zengin gıdalar [ 10 ]. Farmakokinetik modelleme, her 4 saatte bir alınan 3 g askorbik asit kadar yüksek dozların bile yalnızca 220 mikromol/L’lik pik plazma konsantrasyonları üreteceğini öngörmektedir [ 10 ].

C vitamininin toplam vücut içeriği 300 mg (iskorbüte yakın) ile yaklaşık 2 g arasında değişir [ 4 ]. Yüksek C vitamini seviyeleri (milimolar konsantrasyonlar) hücrelerde ve dokularda tutulur ve lökositlerde (beyaz kan hücreleri), gözlerde, adrenal bezlerde, hipofiz bezinde ve beyinde en yüksektir. Plazma, kırmızı kan hücreleri ve tükürük gibi hücre dışı sıvılarda nispeten düşük C vitamini seviyeleri (mikromolar konsantrasyonlar) bulunur [ 4 ].

C vitamini kaynakları

Yiyecek

Meyve ve sebzeler en iyi C vitamini kaynaklarıdır [ 12 ]. Turunçgiller, domates ve domates suyu ve patates, Amerikan diyetine başlıca C vitamini katkılarıdır [ 8 ]. Diğer iyi besin kaynakları arasında kırmızı ve yeşil biber, kivi, brokoli, çilek, Brüksel lahanası ve kavun yer alır (bkz. Tablo 2) [ 8 , 12 ]. C vitamini tahıllarda doğal olarak bulunmamakla birlikte, bazı güçlendirilmiş kahvaltılık tahıllara eklenir. Askorbik asit suda çözünür olduğundan ve ısı ile yok edildiğinden, yiyeceklerin C vitamini içeriği uzun süre saklanarak ve pişirilerek azaltılabilir [ 6 , 8] .]. Buharda veya mikrodalgada pişirme, pişirme kayıplarını azaltabilir. Neyse ki, meyve ve sebzeler gibi en iyi C vitamini besin kaynaklarının çoğu genellikle çiğ olarak tüketilir. Günde beş farklı porsiyon meyve ve sebze tüketmek 200 mg’dan fazla C vitamini sağlayabilir.

*DV = Günlük Değer. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. C vitamini için DV, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 90 mg’dır [ 13 ]. FDA, gıdaya C vitamini eklenmemişse, gıda etiketlerinin C vitamini içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

Diyet takviyeleri

Takviyeler tipik olarak, portakal suyu ve brokoli gibi gıdalarda doğal olarak bulunan askorbik aside eşdeğer biyoyararlanıma sahip olan askorbik asit formunda C vitamini içerir [14-16 ]. C vitamini takviyelerinin diğer formları arasında sodyum askorbat; kalsiyum askorbat; diğer mineral askorbatlar; biyoflavonoidler ile askorbik asit; ve kalsiyum askorbat, dehidroaskorbat, kalsiyum treonat, ksilonat ve liksonat içeren Ester-C® gibi kombinasyon ürünleri [ 17 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

İnsanlarda yapılan birkaç çalışma, biyoyararlanımın çeşitli C vitamini formları arasında farklılık gösterip göstermediğini incelemiştir. Bir çalışmada, Ester-C® ve askorbik asit, aynı C vitamini plazma konsantrasyonlarını üretmiştir, ancak Ester-C®, lökositlerde önemli ölçüde daha yüksek C vitamini konsantrasyonları üretmiştir. Yutulduktan 24 saat sonra [ 18 ]. Başka bir çalışma, üç farklı C vitamini kaynağı arasında plazma C vitamini seviyeleri veya C vitamininin idrarla atılımı açısından hiçbir fark bulamamıştır: askorbik asit, Ester-C® ve biyoflavonoidli askorbik asit [17 ]. Bu bulgular, nispeten düşük askorbik asit maliyetiyle birleştiğinde, yazarları, basit askorbik asidin ek C vitamini için tercih edilen kaynak olduğu sonucuna götürdü [ 17 ].

C Vitamini Alımları ve Durumu

2001–2002 Ulusal Sağlık ve Beslenme Muayenesi Araştırmasına (NHANES) göre, ortalama C vitamini alımı yetişkin erkekler için 105.2 mg/gün ve yetişkin kadınlar için 83.6 mg/gün olup, çoğu sigara içmeyen yetişkin için mevcut RDA’yı karşılamaktadır [ 19 ] . 1-18 yaş arası çocuklar ve ergenler için ortalama alım miktarı 75.6 mg/gün ile 100 mg/gün arasında değişir ve bu yaş grupları için günlük önerilen günlük alım miktarını da karşılar [ 19 ]. 2001–2002 NHANES analizi emzirilen bebekler ve küçük çocuklar için veri içermese de, anne sütü yeterli bir C vitamini kaynağı olarak kabul edilir [ 8 , 14] .]. C vitamini içeren takviyelerin kullanımı da nispeten yaygındır ve yiyecek ve içeceklerden alınan toplam C vitamini alımına katkıda bulunur. 1999-2000 NHANES verileri, yetişkinlerin yaklaşık %35’inin (tipik olarak C vitamini içeren) multivitamin takviyesi aldığını ve %12’sinin ayrı bir C vitamini takviyesi aldığını göstermektedir [20 ] . 1999–2002 NHANES verilerine göre, çocukların yaklaşık %29’u C vitamini içeren bir çeşit besin takviyesi almaktadır [ 21 ].

C vitamini durumu tipik olarak plazma C vitamini seviyeleri ölçülerek değerlendirilir [ 4 , 14 ]. Lökosit C vitamini konsantrasyonu gibi diğer ölçütler, doku C vitamini düzeylerinin daha doğru göstergeleri olabilir, ancak bunların değerlendirilmesi daha zordur ve sonuçlar her zaman güvenilir değildir [4 , 9 , 14 ] .

C Vitamini Eksikliği

Akut C vitamini eksikliği iskorbüt hastalığına yol açar [ 7 , 8 , 11 ]. Skorbüt gelişiminin zaman çizelgesi, vücuttaki C vitamini depolarına bağlı olarak değişir, ancak C vitamini alımının çok az veya hiç olmaması (günde 10 mg’ın altında) belirtileri 1 ay içinde ortaya çıkabilir [6 , 7 , 22 , 23 ]. İlk semptomlar yorgunluk (muhtemelen bozulmuş karnitin biyosentezinin sonucu), halsizlik ve diş etlerinin iltihaplanmasını içerebilir [ 4 , 11 ]. C vitamini eksikliği ilerledikçe kollajen sentezi bozulur ve bağ dokuları zayıflayarak peteşi, ekimoz, purpura, eklem ağrıları, zayıf yara iyileşmesi, hiperkeratoz ve tirbuşon kıllarına neden olur.1 , 2 , 4 , 6-8 ]. İskorbüt hastalığının ek belirtileri arasında doku ve kılcal kırılganlık nedeniyle depresyonun yanı sıra şişmiş, kanayan diş etleri ve dişlerin gevşemesi veya kaybı yer alır [ 6 , 8 , 9 ]. Demir eksikliği anemisi, düşük C vitamini alımına ikincil olarak artan kanama ve heme olmayan demir emiliminin azalması nedeniyle de ortaya çıkabilir [ 6 , 11 ]. Çocuklarda kemik hastalığı mevcut olabilir [ 6 ]. Tedavi edilmediğinde iskorbüt ölümcüldür [ 6 , 9 ].

18. yüzyılın sonuna kadar, çok az C vitamini alarak veya hiç C vitamini almadan uzun okyanus yolculuklarına çıkan birçok denizci iskorbüt hastalığına yakalandı veya öldü. 1700’lerin ortalarında, İngiliz Donanması cerrahı Sir James Lind deneyler yaptı ve narenciye veya meyve suları yemenin iskorbüt hastalığını iyileştirebileceğini belirledi, ancak bilim adamları 1932’ye kadar askorbik asidin aktif bileşen olduğunu kanıtlamadı [24-26 ] .

Günümüzde gelişmiş ülkelerde C vitamini eksikliği ve iskorbüt nadir görülmektedir [ 8 ]. Açık eksiklik belirtileri, yalnızca C vitamini alımı haftalarca yaklaşık 10 mg/gün’ün altına düştüğünde ortaya çıkar [ 5-8 , 22 , 23 ]. C vitamini eksikliği, gelişmiş ülkelerde yaygın değildir, ancak yine de sınırlı gıda çeşitliliğine sahip kişilerde ortaya çıkabilir.

C Vitamini Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

C vitamini yetersizliği, RDA’nın altına düşen ancak belirgin eksikliği önlemek için gereken miktarın (yaklaşık 10 mg/gün) üzerinde olan alımlarla ortaya çıkabilir. Aşağıdaki grupların yetersiz miktarda C vitamini alma riski diğerlerine göre daha fazladır.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Sigara içenler ve pasif “sigara içenler”

Çalışmalar, kısmen artan oksidatif strese bağlı olarak sigara içenlerin sigara içmeyenlere göre daha düşük plazma ve lökosit C vitamini seviyelerine sahip olduğunu tutarlı bir şekilde göstermektedir [ 8 ]. Bu nedenle IOM, sigara içenlerin içmeyenlere göre günde 35 mg daha fazla C vitaminine ihtiyaç duyduğu sonucuna varmıştır [ 8 ]. İkinci el dumana maruz kalmak da C vitamini seviyelerini düşürür. IOM, düzenli olarak ikinci el dumana maruz kalan sigara içmeyen kişiler için spesifik bir C vitamini gereksinimi belirleyemese de, bu kişiler C vitamini için RDA’yı karşıladıklarından emin olmalıdırlar [4 , 8 ] .

Buharlaştırılmış veya kaynamış sütle beslenen bebekler

Gelişmiş ülkelerdeki bebeklerin çoğu, her ikisi de yeterli miktarda C vitamini sağlayan anne sütü ve/veya bebek maması ile beslenir [ 8 , 14 ]. Birçok nedenden dolayı bebeklerin buharlaştırılmış veya kaynatılmış inek sütü ile beslenmesi önerilmez. Bu uygulama C vitamini eksikliğine neden olabilir çünkü inek sütü doğal olarak çok az C vitamini içerir ve ısı C vitaminini yok edebilir [ 6 , 12 ].

Sınırlı yiyecek çeşitliliğine sahip bireyler

Meyve ve sebzeler en iyi C vitamini kaynakları olmasına rağmen, diğer birçok gıdada bu besin maddesi az miktarda bulunur. Bu nedenle, çeşitli bir diyet yoluyla, çoğu insan C vitamini RDA’sını karşılayabilmeli veya en azından iskorbüt hastalığını önleyecek kadar almalıdır. Kendi yemeklerini hazırlayan bazı yaşlı, muhtaç kişiler dahil olmak üzere sınırlı yiyecek çeşitliliğine sahip kişiler; alkol veya uyuşturucu kullanan kişiler; yemek meraklıları; akıl hastalığı olan kişiler; ve bazen çocuklar yeterli C vitamini alamayabilir [ 4 , 6-9 , 11 ].

Malabsorpsiyon ve bazı kronik hastalıkları olan kişiler

Bazı tıbbi durumlar, C vitamini emilimini azaltabilir ve/veya vücudun ihtiyaç duyduğu miktarı artırabilir. Şiddetli bağırsak malabsorpsiyonu veya kaşeksisi olan kişilerde ve bazı kanser hastalarında C vitamini yetersizliği riski artabilir [ 27 ]. Kronik hemodiyaliz tedavisi gören son dönem böbrek hastalığı olan hastalarda da düşük C vitamini konsantrasyonları görülebilir [ 28 ].

C Vitamini ve Sağlık

Bir antioksidan olarak işlevi ve bağışıklık işlevindeki rolü nedeniyle, C vitamini çok sayıda sağlık durumunu önlemeye ve/veya tedavi etmeye yardımcı olacak bir araç olarak tanıtılmıştır. Bu bölüm, C vitamininin rol oynayabileceği dört hastalık ve bozukluğa odaklanmaktadır: kanser (önleme ve tedavi dahil), kardiyovasküler hastalık, yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) ve katarakt ve soğuk algınlığı.

Kanser önleme

Epidemiyolojik kanıtlar, daha fazla meyve ve sebze tüketiminin, belki de kısmen yüksek C vitamini içeriği nedeniyle, çoğu kanser türünün daha düşük riski ile ilişkili olduğunu göstermektedir [ 1 , 2 ]. C vitamini in vivo nitrozaminler [ 2 , 29 ] gibi karsinojenlerin oluşumunu sınırlayabilir; bağışıklık tepkisini modüle etmek [ 2 , 4 ]; ve antioksidan işlevi sayesinde, muhtemelen kansere yol açabilecek oksidatif hasarı azaltır [ 1 ].

Vaka kontrol çalışmalarının çoğu, diyetle C vitamini alımı ile akciğer, meme, kolon veya rektum, mide, ağız boşluğu, gırtlak veya farinks ve yemek borusu kanserleri arasında ters bir ilişki bulmuştur [2 , 4 ] . C vitamininin plazma konsantrasyonları da kanserli kişilerde kontrollere göre daha düşüktür [ 2 ].

Bununla birlikte, ileriye dönük kohort çalışmalarından elde edilen kanıtlar, muhtemelen çalışmalar arasında değişen C vitamini alımlarından dolayı tutarsızdır. Hemşirelerin Sağlık Çalışması’na göre 33-60 yaşları arasındaki 82.234 kadından oluşan bir kohortta, ortalama 70 mg/gün (en düşük beşte birlik dilim) ile karşılaştırıldığında, gıdalardan ortalama 205 mg/gün C vitamini tüketimi (en yüksek beşte birlik dilim) alımı), ailede meme kanseri öyküsü olan premenopozal kadınlarda %63 daha düşük meme kanseri riski ile ilişkilendirilmiştir [ 30 ]. Tersine, Kushi ve meslektaşları, gıdalardan en az 198 mg/gün (en yüksek beşte birlik dilim) C vitamini tüketen postmenopozal kadınlarda, günde 87 mg’dan (en düşük beşte birlik dilim) C vitamini tüketenlere kıyasla önemli ölçüde daha düşük meme kanseri riski gözlemlemediler. alımı) [ 31]. Carr ve Frei tarafından yapılan bir gözden geçirme, prospektif kohort çalışmalarının çoğunda, önemli ölçüde daha düşük bir kanser riski bildirmediği sonucuna varmıştır, çoğu katılımcı, en düşük beşte birlik dilimde 86 mg/gün’den daha yüksek alımlarla, nispeten yüksek C vitamini alımına sahiptir [2 ] . Önemli ölçüde daha düşük kanser riskini bildiren çalışmalar, bu ilişkileri en az 80-110 mg/gün C vitamini alımı olan bireylerde bulmuştur; bu, C vitamini doku doygunluğuna yakın bir aralıkla ilişkilidir [ 2 , 22 , 32 ].

Çoğu randomize klinik çalışmadan elde edilen kanıtlar, genellikle diğer mikro besinlerle kombinasyon halinde C vitamini takviyesinin kanser riskini etkilemediğini göstermektedir. Supplementation en Vitamines et Minéraux Antioxydants (SU.VI.MAX) çalışmasında, randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir klinik çalışmada, 13.017 sağlıklı Fransız yetişkin, 120 mg askorbik asit, 30 mg E vitamini, 6 mg ile antioksidan takviyesi almıştır. beta-karoten, 100 mcg selenyum ve 20 mg çinko veya plasebo [ 33 ]. Ortalama 7,5 yıllık takip süresinden sonra, antioksidan takviyesi erkeklerde toplam kanser insidansını düşürürken kadınlarda düşürmedi. Ek olarak, başlangıçtaki antioksidan durumu erkeklerde kanser riski ile ilişkiliydi, ancak kadınlarda değil [ 34]. Doktorlara katılan orta yaşlı ve yaşlı erkeklerde ortalama 8 yıllık takip süresi boyunca günde 500 mg C vitamini artı gün aşırı 400 IU E vitamini takviyesi, plaseboya kıyasla prostat veya toplam kanser riskini azaltmada başarısız oldu. ‘ Sağlık Çalışması II [ 35 ]. Kadınların Antioksidan Kardiyovasküler Çalışmasına katılan kadınlarda benzer bulgular bildirilmiştir [ 36 ]. Plasebo ile karşılaştırıldığında, ortalama 9,4 yıl boyunca C vitamini (500 mg/gün) takviyesinin toplam kanser insidansı veya kanser mortalitesi üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır. Çin’in Linxian kentinde yürütülen geniş bir müdahale çalışmasında, 5-6 yıl boyunca günlük C vitamini (120 mg) artı molibden (30 mcg) takviyesi yemek borusu veya mide kanseri gelişme riskini önemli ölçüde etkilemedi [ 37]. Ayrıca, 10 yıllık takip süresi boyunca, bu takviye rejimi, özofagus, mide veya diğer kanserlerden kaynaklanan toplam morbidite veya mortaliteyi önemli ölçüde etkilememiştir [ 38 ]. Gastrointestinal kanserlerin önlenmesi için C vitamini ve diğer antioksidan takviyelerinin 2008 yılında gözden geçirilmesi, C vitamininin (veya beta-karoten, A vitamini veya E vitamini) gastrointestinal kanserleri önlediğine dair inandırıcı bir kanıt bulamadı [39 ]. Coulter ve meslektaşları tarafından yapılan benzer bir inceleme, E vitamini ile kombinasyon halinde C vitamini takviyesinin, sağlıklı bireylerde kansere bağlı ölüm riski üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını bulmuştur [40 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Şu anda, diyetle alınan C vitamini alımının kanser riskini etkileyip etkilemediği konusunda kanıtlar tutarsız. Klinik çalışmaların çoğundan elde edilen sonuçlar, tek başına veya diğer besinlerle birlikte ılımlı C vitamini takviyesinin kanserin önlenmesinde hiçbir fayda sağlamadığını göstermektedir .

Bu çalışmaların çoğunun yorumlanmasındaki önemli bir sınırlama, araştırmacıların takviyeden önce veya sonra C vitamini konsantrasyonlarını ölçmemiş olmalarıdır. C vitamininin plazma ve doku konsantrasyonları insanlarda sıkı bir şekilde kontrol edilir. Günlük 100 mg veya daha yüksek alımlarda, hücreler doymuş gibi görünür ve en az 200 mg alımlarda, plazma konsantrasyonları yalnızca marjinal olarak artar [ 2 , 10 , 22 , 31 , 37 ]. Deneklerin C vitamini seviyeleri çalışmaya girişte zaten doygunluğa yakın olsaydı, takviyenin ölçülen sonuçlar üzerinde çok az fark yaratması veya hiç fark yaratmaması beklenirdi [ 22 , 23 , 41 , 42 ].

Kanser tedavisi

1970’lerde Cameron, Campbell ve Pauling tarafından yapılan araştırmalar, yüksek doz C vitamininin ölümcül kanser hastalarında yaşam kalitesi ve hayatta kalma süresi üzerinde yararlı etkileri olduğunu öne sürdü [43 , 44 ]. Bununla birlikte, Moertel ve Mayo Clinic’teki meslektaşları [ 45 ] tarafından yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir klinik çalışma da dahil olmak üzere sonraki bazı çalışmalar bu bulguları desteklemedi. Moertel çalışmasında, günde 10 gr C vitamini alan ilerlemiş kolorektal kanserli hastalar, plasebo alanlardan daha iyi sonuç vermedi. İlerlemiş kanseri olan hastalarda C vitamininin etkilerini değerlendiren 2003 tarihli bir incelemenin yazarları, C vitamininin mortalite açısından önemli bir fayda sağlamadığı sonucuna varmışlardır [ 40 ].

Gelişmekte olan araştırmalar, C vitamini uygulama yolunun (intravenöz veya oral) çelişkili bulguları açıklayabileceğini düşündürmektedir [ 1 , 46 , 47 ]. Moertel ve meslektaşları tarafından yürütülenler de dahil olmak üzere müdahale denemelerinin çoğu sadece oral uygulamayı kullanırken, Cameron ve meslektaşları oral ve intravenöz (IV) uygulamanın bir kombinasyonunu kullandı. Oral C vitamini uygulaması, çok yüksek dozlarda bile, plazma C vitamini konsantrasyonlarını maksimum 220 mikromol/L’ye yükseltebilirken, IV uygulama, 26.000 mikromol/L’ye kadar yüksek plazma konsantrasyonları üretebilir [47 , 48 ]. Bu büyüklükteki konsantrasyonlar, in vitro olarak tümör hücreleri için seçici olarak sitotoksiktir [ 1 , 67]. Farelerde yapılan araştırmalar, IV vitamin C’nin farmakolojik dozlarının, başka türlü tedavisi zor olan tümörlerin tedavisinde umut vaat edebileceğini düşündürmektedir [ 49 ]. Yüksek bir C vitamini konsantrasyonu, bir pro-oksidan olarak hareket edebilir ve kanser hücrelerine karşı seçici toksisiteye sahip olan hidrojen peroksit üretebilir [ 49-51 ]. Bu bulgulara ve yüksek doz IV C vitamini uygulamasından sonra oldukça uzun hayatta kalma süreleri olan ilerlemiş kanserli hastaların birkaç vaka raporuna dayanarak, bazı araştırmacılar yüksek doz IV C vitamininin kanseri tedavi etmek için bir ilaç olarak kullanımının yeniden değerlendirilmesini desteklemektedir. [ 3 , 47 , 49 , 52 ].

Aşağıda tartışıldığı gibi, tamamlayıcı C vitamini ve diğer antioksidanların kemoterapi ve/veya radyasyonla etkileşip etkileşemeyeceği belirsizdir [ 53 ]. Bu nedenle, bu prosedürlerden geçen kişiler, özellikle yüksek dozlarda C vitamini veya diğer antioksidan takviyeleri almadan önce onkologlarına danışmalıdır [ 54 ].

Kalp-damar hastalığı

Birçok epidemiyolojik çalışmadan elde edilen kanıtlar, yüksek meyve ve sebze alımının kardiyovasküler hastalık riskinde azalma ile ilişkili olduğunu göstermektedir [ 1 , 55 , 56 ]. Bu ilişki kısmen bu gıdaların antioksidan içeriğine atfedilebilir, çünkü düşük yoğunluklu lipoproteinlerin oksidatif modifikasyonu da dahil olmak üzere oksidatif hasar, kardiyovasküler hastalığın ana nedenidir [ 1 , 4 , 56 ]. Antioksidan özelliklerine ek olarak, C vitamininin endotele monosit yapışmasını azalttığı, endotele bağımlı nitrik oksit üretimini ve vazodilatasyonu iyileştirdiği ve aterosklerozda plak instabilitesini önleyen vasküler düz kas hücresi apoptozunu azalttığı gösterilmiştir [2 , 57 ].

C vitamini alımı ile kardiyovasküler hastalık riski arasındaki ilişkileri inceleyen prospektif çalışmalardan elde edilen sonuçlar çelişkilidir [ 56 ]. 85.118 kadın hemşireyi içeren 16 yıllık prospektif bir çalışma olan Nurses’ Health Study’de, hem diyet hem de tamamlayıcı kaynaklardan alınan toplam C vitamini alımı, koroner kalp hastalığı riski ile ters ilişkiliydi [58 ]. Bununla birlikte, tek başına diyetten C vitamini alımı anlamlı bir ilişki göstermedi, bu da C vitamini takviyesi kullananların koroner kalp hastalığı riskinin daha düşük olabileceğini düşündürüyor. Çok daha küçük bir çalışma, günde en az 300 mg C vitamini takviyesi alan diyabetli postmenopozal kadınların kardiyovasküler hastalık mortalitesini artırdığını göstermiştir [ 59 ].

20.649 İngiliz yetişkin üzerinde yapılan prospektif bir çalışma, başlangıç ​​plazma C vitamini konsantrasyonlarının en üst çeyreğinde bulunanların, en alt çeyrekte bulunanlara göre %42 daha düşük inme riskine sahip olduğunu bulmuştur [60 ] . Physicians’ Health Study’ye katılan erkek hekimlerde, ortalama 5.5 yıl boyunca C vitamini takviyesi kullanımı, toplam kardiyovasküler hastalık mortalitesinde veya koroner kalp hastalığı mortalitesinde anlamlı bir azalma ile ilişkili değildi [61 ] . Başlangıçta koroner kalp hastalığı olmayan 293.172 deneği içeren dokuz prospektif çalışmanın havuzlanmış bir analizi, günde ≥700 mg ek C vitamini alan kişilerin, ek vitamin almayanlara göre %25 daha düşük koroner kalp hastalığı insidansı riskine sahip olduğunu buldu [ 62]. Medyan 10 yıllık bir takip için C vitamini hakkında rapor veren 14 çalışma dahil olmak üzere, ileriye dönük kohort çalışmalarının 2008 meta-analizinin yazarları, ek olarak değil, diyetle C vitamini alımının koroner kalp hastalığı riski ile ters ilişkili olduğu sonucuna varmışlardır [ 55 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Çoğu klinik müdahale denemesinden elde edilen sonuçlar, C vitamini takviyesinin kardiyovasküler hastalığın birincil veya ikincil önlenmesi üzerinde yararlı bir etkisi olduğunu göstermemiştir. Kadınların Antioksidan Kardiyovasküler Çalışmasında, kardiyovasküler hastalık öyküsü olan 40 yaşında veya daha büyük 8.171 kadını içeren ikincil bir önleme çalışmasında, ortalama 9.4 yıl boyunca 500 mg/gün C vitamini takviyesi, kardiyovasküler olaylar üzerinde genel bir etki göstermedi [ 63 ]. Benzer şekilde, ortalama 8 yıllık bir takip için C vitamini takviyesinin (500 mg/gün), Physicians’ Health Study II’ye kayıtlı erkek doktorlarda majör kardiyovasküler olaylar üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır [64 ].

Diğer klinik deneyler genel olarak C vitaminini E vitamini ve beta-karoten gibi diğer antioksidanlarla birleştirerek C vitamininin potansiyel katkısını izole etmeyi zorlaştıran takviyelerin kardiyovasküler hastalık üzerindeki etkilerini incelemiştir. SU.VI.MAX çalışması incelendi C vitamini (120 mg/gün), E vitamini (30 mg/gün), beta-karoten (6 mg/gün), selenyum (100 mcg/gün) ve çinko (20 mg/gün) kombinasyonunun etkileri genel popülasyondan 13.017 Fransız yetişkinde [ 33]. Ortalama 7,5 yıllık takip süresinden sonra, kombine takviyelerin ne erkeklerde ne de kadınlarda iskemik kardiyovasküler hastalık üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır. En az bir koroner stenozu %15-%75 olan 423 postmenopozal kadının dahil edildiği Women’s Anjiyografik Vitamin ve Östrojen (WAVE) çalışmasında, günde iki kez 500 mg C vitamini artı 400 IU E vitamini takviyesi kardiyovasküler fayda sağlamadı, ancak plasebo ile karşılaştırıldığında tüm nedenlere bağlı mortaliteyi önemli ölçüde artırmıştır [ 65 ].

Randomize kontrollü çalışmaların 2006 meta-analizinin yazarları, antioksidan takviyelerinin (C ve E vitaminleri ve beta-karoten veya selenyum) aterosklerozun ilerlemesini etkilemediği sonucuna varmışlardır [66 ]. Benzer şekilde, C vitamininin kardiyovasküler hastalığın önlenmesi ve tedavisi üzerindeki etkilerinin sistematik bir incelemesi, C vitamininin kardiyovasküler hastalığı önleme üzerinde olumlu etkilerinin olmadığını bulmuştur [ 67 ]. O zamandan beri araştırmacılar, Çin’de yürütülen bir popülasyon beslenme müdahalesi çalışması olan Linxian denemesinin takip verilerini yayınladılar [ 38]. Bu çalışmada, 5-6 yıl boyunca günlük C vitamini takviyeleri (120 mg) artı molibden (30 mcg), aktif müdahalenin sona ermesinden sonraki 10 yıllık takipte serebrovasküler ölüm riskini %8 oranında önemli ölçüde azalttı.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Linxian deneme verileri genel olarak olası bir fayda sağlasa da, çoğu müdahale denemesinden elde edilen bulgular, C vitamini takviyelerinin kardiyovasküler hastalığa karşı koruma sağladığına veya morbiditesini veya mortalitesini azalttığına dair ikna edici kanıtlar sağlamaz. Bununla birlikte, kanseri önleme bölümünde tartışıldığı gibi, C vitamini için klinik deney verileri, insanlarda C vitamininin plazma ve doku konsantrasyonlarının sıkı bir şekilde kontrol edilmesi gerçeğiyle sınırlıdır. Deneklerin C vitamini seviyeleri çalışmaya girişte zaten doygunluğa yakın olsaydı, takviyenin ölçülen sonuçlar üzerinde çok az fark yaratması veya hiç fark yaratmaması beklenirdi [ 22 , 23 , 41 , 42 ].

Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) ve katarakt

AMD ve katarakt, yaşlı bireylerde görme kaybının önde gelen nedenlerinden ikisidir. Oksidatif stres her iki durumun etiyolojisine katkıda bulunabilir. Bu nedenle araştırmacılar, C vitamini ve diğer antioksidanların bu hastalıkların gelişiminde ve/veya tedavisinde rol oynadığını öne sürmüşlerdir.

Hollanda’da popülasyona dayalı bir kohort çalışması, diyetle yüksek oranda C vitamini, ayrıca beta-karoten, çinko ve E vitamini alan 55 yaş ve üzeri yetişkinlerde AMD riskinin azaldığını bulmuştur [68 ]. Ancak, prospektif çalışmaların çoğu bu bulguları desteklememektedir [ 69 ]. Prospektif kohort çalışmalarının ve randomize klinik çalışmaların 2007 sistematik incelemesinin ve meta-analizinin yazarları, mevcut kanıtların erken AMD’nin birincil önlenmesinde C vitamini ve antioksidan takviyeleri dahil diğer antioksidanların rolünü desteklemediği sonucuna varmışlardır [70 ].

Araştırmalar, antioksidanların AMD gelişiminde bir rol oynadığını göstermese de, bazı kanıtlar onların AMD ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabileceklerini düşündürmektedir [ 71 ]. Büyük, randomize, plasebo kontrollü bir klinik çalışma olan Yaşa Bağlı Göz Hastalığı Çalışması (AREDS), yüksek dozlarda seçilmiş antioksidanların (500 mg C vitamini, 400 IU E vitamini, 15 mg beta-karoten, 80 mg) etkisini değerlendirdi. çinko ve 2 mg bakır), farklı derecelerde AMD’ye sahip 3.597 yaşlı bireyde ileri AMD gelişimi üzerine [ 72]. Ortalama 6,3 yıllık bir takip süresinden sonra, ileri AMD geliştirme riski yüksek olan ve antioksidan takviyeleri alan katılımcılarda (yani, bir gözünde orta AMD veya ileri AMD olanlar) ileri evreye ilerleme riski %28 daha düşüktü. AMD, plasebo alan katılımcılara göre. Takip eden bir AREDS2 çalışması, bu ve benzeri ek formülasyonların, ortalama 5 yıllık bir takip süresi boyunca AMD’nin ilerlemesini azaltmadaki değerini doğruladı [ 73 ].

Bazı çalışmalarda, diyetle yüksek miktarda C vitamini alımı ve daha yüksek plazma askorbat konsantrasyonları, daha düşük katarakt oluşumu riski ile ilişkilendirilmiştir [ 2 , 4 ]. Japonya’da yürütülen 5 yıllık prospektif bir kohort çalışmasında, 45-64 yaş arası 30.000’den fazla yetişkinden oluşan bir kohortta daha yüksek diyet C vitamini alımı, katarakt gelişme riskinin azalmasıyla ilişkilendirildi [74 ]. İki vaka kontrol çalışmasından elde edilen sonuçlar, günde 300 mg’dan fazla C vitamini alımının katarakt oluşumu riskini %70-75 oranında azalttığını göstermektedir [ 2 , 4 ]. Öte yandan, C vitamini takviyelerinin kullanımı, 49-83 yaşları arasındaki 24.593 İsveçli kadından oluşan bir kohortta yaşa bağlı katarakt çıkarma riskinin %25 daha yüksek olmasıyla ilişkilendirildi [ 75]. Bu bulgular, nispeten yüksek dozda C vitamini takviyesi (yaklaşık 1.000 mg/gün) alan çalışma katılımcılarına uygulandı ve önemli ölçüde daha az C vitamini (yaklaşık 60 mg/gün) içeren multivitaminler alanlara uygulanmadı.

Klinik çalışmalardan elde edilen veriler sınırlıdır. Bir çalışmada, 5 yıl boyunca günlük 120 mg C vitamini artı 30 mcg molibden takviyesi alan Çinli yetişkinlerde katarakt riski önemli ölçüde azalmadı [ 76 ]. Bununla birlikte, 180 mg C vitamini artı 30 mcg molibden ve diğer besinlerle birlikte bir multivitamin/mineral takviyesi alan 65-74 yaş arası yetişkinler, plasebo alanlara göre %43 oranında önemli ölçüde daha düşük nükleer katarakt gelişme riskine sahipti [76 ]. AREDS çalışmasında, ortalama 6,3 yıl boyunca 500 mg C vitamini, 400 IU E vitamini ve 15 mg beta-karoten takviyesi alan yaşlı bireylerde, katarakt gelişme veya katarakt ilerlemesi riski, bu kişilere göre önemli ölçüde daha düşük olmamıştır. bir plasebo aldı [ 77]. 500 mg C vitamini içeren formülasyonları da test eden AREDS2 çalışması bu bulguları doğrulamıştır [ 78 ].

Genel olarak, şu anda mevcut kanıtlar, tek başına veya diğer antioksidanlarla birlikte alınan C vitamininin AMD geliştirme riskini etkilediğini göstermez, ancak bazı kanıtlar AREDS formülasyonlarının ileri AMD geliştirme riski yüksek olan kişilerde AMD ilerlemesini yavaşlatabileceğini gösterir.

Soğuk algınlığı

1970’lerde Linus Pauling, C vitamininin soğuk algınlığını başarılı bir şekilde tedavi edebileceğini ve/veya önleyebileceğini öne sürdü [ 79 ]. Takip eden kontrollü çalışmaların sonuçları tutarsızdı, bu da kafa karışıklığına ve tartışmalara neden oldu, ancak konuya halkın ilgisi yüksek olmaya devam ediyor [ 80 , 81 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

2007 Cochrane incelemesi, profilaktik tedavi olarak sürekli olarak veya soğuk algınlığı semptomlarının başlamasından sonra alınan en az 200 mg/gün C vitamini kullanımını içeren plasebo kontrollü çalışmaları inceledi [81 ]. Profilaktik C vitamini kullanımı, genel popülasyonda soğuk algınlığı riskini önemli ölçüde azaltmadı. Bununla birlikte, aşırı fiziksel egzersize ve/veya soğuk ortamlara maruz kalan maraton koşucuları, kayakçıları ve askerleri içeren çalışmalarda, 250 mg/gün ile 1 g/gün arasında değişen dozlarda profilaktik C vitamini kullanımı, soğuk algınlığı insidansını %50 oranında azaltmıştır. Genel popülasyonda profilaktik C vitamini kullanımı, soğuk algınlığı süresini yetişkinlerde %8 ve çocuklarda %14 oranında orta derecede azaltmıştır. Soğuk algınlığı semptomları başladıktan sonra alındığında, C vitamini soğuk algınlığı süresini veya semptomların şiddetini etkilemedi.

Genel olarak bugüne kadarki kanıtlar, en az 200 mg/gün dozlarında düzenli C vitamini alımının genel popülasyonda soğuk algınlığı insidansını azaltmadığını, ancak bu tür alımların aşırı fiziksel egzersize veya aşırı fiziksel egzersize maruz kalan kişilerde yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. soğuk ortamlar ve marjinal C vitamini durumu olanlar, örneğin yaşlılar ve kronik sigara içenler [ 81-83 ]. C vitamini takviyelerinin kullanımı , muhtemelen yüksek doz C vitamininin anti-histamin etkisine bağlı olarak, genel popülasyonda soğuk algınlığının süresini kısaltabilir ve semptomların şiddetini iyileştirebilir [ 80 , 83 ]. Bununla birlikte, soğuk algınlığı semptomları başladıktan sonra C vitamini almak yararlı görünmemektedir [ 81 ].

Aşırı C Vitamininden Kaynaklanan Sağlık Riskleri

C vitamini düşük toksisiteye sahiptir ve yüksek alımlarda ciddi olumsuz etkilere neden olduğuna inanılmamaktadır [ 8 ]. En yaygın şikayetler, gastrointestinal kanalda emilmeyen C vitamininin ozmotik etkisine bağlı olarak ishal, mide bulantısı, karın krampları ve diğer gastrointestinal rahatsızlıklardır [ 4 , 8 ].

Iowa Kadın Sağlığı Çalışmasına katılan postmenopozal diyabetli kadınlarda, ek (ancak diyetle değil) C vitamini alımı (en az 300 mg/gün), artmış kardiyovasküler hastalık mortalitesi riski ile anlamlı şekilde ilişkiliydi [59 ]. Bu etkinin mekanizması, eğer gerçekse, net değildir ve bu bulgu, epidemiyolojik bir çalışmadaki bir hasta alt grubundandır. Başka hiçbir epidemiyolojik çalışmada böyle bir ilişki gözlemlenmemiştir, dolayısıyla bu bulgunun önemi belirsizdir.

Yüksek C vitamini alımları, özellikle böbrek bozukluğu olan bireylerde böbrek taşlarının oluşumuna katkıda bulunabilecek olan idrar oksalat ve ürik asit atılımını artırma potansiyeline de sahiptir .]. Bununla birlikte, günde 30 mg ila 10 g arasında değişen C vitamini alımlarının idrar oksalat atılımı üzerindeki etkilerini değerlendiren çalışmaların çelişkili sonuçları olmuştur, bu nedenle C vitamininin böbrek taşı gelişiminde gerçekten bir rol oynayıp oynamadığı net değildir [ 8 , 85 -87 ]. C vitamininin böbrek taşı oluşumuna katkıda bulunduğuna dair en iyi kanıt, önceden hiperoksalürisi olan hastalardadır [ 23 ].

Hem olmayan demir emiliminin C vitamini tarafından arttırılması nedeniyle, teorik bir endişe, yüksek C vitamini alımlarının aşırı demir emilimine neden olabileceğidir. Sağlıklı bireylerde bu bir endişe kaynağı gibi görünmemektedir [ 8 ]. Bununla birlikte, kalıtsal hemokromatozlu bireylerde, yüksek dozda C vitamininin kronik tüketimi aşırı demir yükünü şiddetlendirebilir ve doku hasarına neden olabilir [ 4 , 8 ].

Belirli koşullar altında, C vitamini potansiyel olarak oksidatif hasara katkıda bulunan bir pro-oksidan görevi görebilir [ 8 ]. Birkaç in vitro çalışma, bir pro-oksidan olarak hareket ederek, ek oral C vitamininin kromozomal ve/veya DNA hasarına neden olabileceğini ve muhtemelen kanser gelişimine katkıda bulunabileceğini öne sürdü [8 , 88 , 89 ]. Bununla birlikte, diğer çalışmalar, yüksek C vitamini alımı ile oksidatif hasarın veya kanser riskinin arttığını göstermemiştir [ 8 , 90 ].

Yüksek C vitamini alımının bildirilen diğer etkileri arasında, azalmış B12 vitamini ve bakır seviyeleri, hızlandırılmış metabolizma veya askorbik asit atılımı, diş minesinin aşınması ve alerjik tepkiler yer alır [8 ]. Ancak, bu sonuçların en azından bir kısmı test artefaktının bir sonucuydu ve ek çalışmalar bu gözlemleri doğrulamadı [ 8 ].

UL üzerinde uzun süreli C vitamini alımı, olumsuz sağlık etkileri riskini artırabilir. UL’ler tıbbi tedavi için C vitamini alan kişiler için geçerli değildir, ancak bu tür kişiler bir hekimin gözetiminde olmalıdır [ 8 ].

İlaçlarla Etkileşimler

C vitamini takviyeleri, çeşitli ilaç türleri ile etkileşime girme potansiyeline sahiptir. Aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Bu ilaçları düzenli olarak alan kişiler, C vitamini alımlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Kemoterapi ve radyasyon

Kanser tedavisi sırasında C vitamini ve diğer antioksidanların kullanımının güvenliği ve etkinliği tartışmalıdır [ 53 , 91 , 92 ]. Bazı veriler, antioksidanların tümör hücrelerini radyasyon tedavisi ve siklofosfamid, klorambusil, karmustin, busulfan, tiotepa ve doksorubisin gibi kemoterapötik ajanların etkisinden koruyabileceğini göstermektedir [54 , 91 , 93 , 94 ]. Bu verilerin en azından bir kısmı zayıf çalışma tasarımı nedeniyle eleştirilmiştir [ 52 ]. Diğer veriler, antioksidanların normal dokuları kemoterapi ve radyasyona bağlı hasarlardan koruyabileceğini düşündürmektedir [ 91 , 93]. ve/veya geleneksel kanser tedavisinin etkinliğini arttırır [ 95 ]. Bununla birlikte, C vitamininin fizyolojik olarak sıkı kontrolü nedeniyle, oral C vitamini takviyelerinin, önerilen etkileri üretecek kadar C vitamini konsantrasyonlarını değiştirip değiştiremeyeceği açık değildir. Kemoterapi veya radyasyon tedavisi gören kişiler, özellikle yüksek dozlarda C vitamini veya diğer antioksidan takviyeleri almadan önce onkologlarına danışmalıdır [ 54 ].

3-hidroksi-3-metilglutaril koenzim A redüktaz inhibitörleri (statinler)

C vitamini, diğer antioksidanlarla kombinasyon halinde, kombinasyon niasin-simvastatin (Zocor®) tedavisinden kaynaklanan yüksek yoğunluklu lipoprotein seviyelerindeki artışı azaltabilir [ 96 , 97 ]. Bu etkileşimin diğer lipid değiştirici rejimlerle oluşup oluşmadığı bilinmemektedir [ 54 ]. Sağlık uzmanları, hem statin hem de antioksidan takviyesi alan bireylerde lipid düzeylerini izlemelidir [ 54 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Ne kadar B12 vitaminine ihtiyacım var?

Her gün ihtiyacınız olan B12 vitamini miktarı yaşınıza bağlıdır. Farklı yaşlar için ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda mikrogram (mcg) cinsinden listelenmiştir:

Hangi besinler B12 vitamini sağlar?

B12 vitamini çok çeşitli hayvansal gıdalarda doğal olarak bulunur ve üreticiler bunu bazı güçlendirilmiş gıdalara ekler. Bitki besinleri takviye edilmedikçe B12 vitamini içermez. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri yiyerek önerilen miktarda B12 vitamini alabilirsiniz:

• Balık, et, kümes hayvanları, yumurta, süt ve diğer süt ürünleri B12 vitamini içerir.
• İstiridye ve sığır karaciğeri , en iyi B12 vitamini kaynaklarından bazılarıdır.
• Bazı kahvaltılık gevrekler, besleyici mayalar ve diğer gıda ürünleri B12 vitamini ile güçlendirilmiştir.

Bir yiyeceğin B12 vitamini ekleyip eklemediğini öğrenmek için Besin Değerleri etiketini kontrol edin. Bir gıda doğal olarak bu vitamini içeriyorsa, üreticilerin etikette B12 vitamini listelemeleri gerekmez .

Ne tür B12 vitamini diyet takviyeleri mevcuttur?

B12 vitamini, multivitamin/multimineral takviyelerde, B-kompleks takviyelerinde ve sadece B12 vitamini içeren takviyelerde bulunur. Genellikle siyanokobalamin adı verilen bir formdadır. Diğer yaygın formlar adenosilkobalamin, metilkobalamin ve hidroksikobalamindir. B12 vitamini ayrıca dilinizin altında çözünmüş bir formda da bulunur (dil altı vitamini B12 olarak adlandırılır). Araştırmalar, herhangi bir ek vitamin B12 formunun diğerlerinden daha iyi olduğunu göstermedi.

Takviyelerdeki B12 vitamini miktarı büyük ölçüde değişir. Bazıları, 500 mcg veya 1000 mcg gibi önerilen miktarlardan çok daha yüksek dozlarda B12 vitamini sağlar, ancak vücudunuz bunun yalnızca küçük bir yüzdesini emer. Bu dozlar güvenli kabul edilir. Bir takviyenin ne kadar B12 vitamini içerdiğini görmek için Ek Bilgiler veya içindekiler etiketini kontrol edin.

B12 vitamininin reçeteli bir formu atış olarak verilebilir. Bu genellikle B12 vitamini eksikliğini tedavi etmek için kullanılır. B12 vitamini burun içine püskürtülen bir burun jeli olarak da reçeteyle temin edilebilir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Yeterli B12 vitamini alıyor muyum?

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan, yedikleri yiyeceklerden yeterince B12 vitamini alır. Ancak bazı insanlar, B12 vitaminini yiyeceklerden emmede sorun yaşarlar. Vücut, B12 vitaminini yiyeceklerden iki aşamalı bir süreçte emer. İlk olarak midedeki hidroklorik asit, B12 vitaminini bağlı olduğu proteinden ayırır. İkinci olarak, serbest bırakılan B12 vitamini daha sonra mide tarafından yapılan intrinsik faktör adı verilen bir proteinle birleşir ve vücut bunları birlikte emer.

Diyet takviyelerindeki B12 vitamini, proteine ​​bağlı değildir ve ilk adımı gerektirmez. Bununla birlikte, takviyelerdeki B12’nin emilmesi için intrinsik faktörle birleşmesi gerekir.

Otoimmün bir hastalık olan pernisiyöz anemisi olan kişiler intrinsik faktör yapamazlar. Sonuç olarak, B12 vitaminini gıdalardan ve besin takviyelerinden emmede sorun yaşarlar.

B12 vitamini eksikliği yaşlı yetişkinlerin %3 ila %43’ünü etkiler. Doktorunuz eksikliğiniz olup olmadığını görmek için B12 vitamini seviyenizi test edebilir.

Bazı insan grupları yeterli B12 vitamini alamayabilir veya emiliminde sorun yaşayabilir:

• Birçok yaşlı yetişkinin midesinde, yiyeceklerde doğal olarak bulunan B12 vitaminini emmeye yetecek kadar hidroklorik asit yoktur. 50 yaşın üzerindeki insanlar, B12 vitamininin çoğunu güçlendirilmiş gıdalardan veya diyet takviyelerinden almalıdır çünkü çoğu durumda vücutları B12 vitaminini bu kaynaklardan emebilir.
• Atrofik gastrit adı verilen otoimmün hastalığı olan kişiler, midelerinde çok az hidroklorik asit ve intrinsik faktör yaptıkları için yeterli miktarda B12 vitamini ememeyebilirler.
• Zararlı anemisi olan kişiler, B12 vitaminini emmek için gerekli olan içsel faktörü yapmazlar. Sonuç olarak, B12 vitaminini gıdalardan ve besin takviyelerinden emmede sorun yaşarlar. Doktorlar genellikle pernisiyöz anemiyi B12 vitamini aşılarıyla tedavi ederler, ancak ağızdan verilen çok yüksek dozlarda B12 vitamini de etkili olabilir.
• Bazı mide veya bağırsak ameliyatı geçirmiş kişiler (örneğin, kilo vermek veya midenin bir kısmını veya tamamını çıkarmak için), B12 vitaminini emmek için yeterli hidroklorik asit ve intrinsik faktör üretemeyebilir.
• Çölyak hastalığı veya Crohn hastalığı gibi mide ve ince bağırsak rahatsızlıkları olan kişiler , yeterli miktarda B12 vitamini ememeyebilir.
• Vejetaryenler ve veganlar gibi hayvansal gıdaları çok az tüketen veya hiç tüketmeyen kişiler , diyetlerinden yeterli miktarda B12 vitamini alamayabilir. Sadece hayvansal gıdalarda doğal olarak B12 vitamini bulunur. Hamile kadınlar ve bebeklerini emziren kadınlar katı vejetaryenler veya vegan olduklarında, bebekleri de yeterli B12 vitamini alamayabilir.

Yeterli B12 vitamini almazsam ne olur?

Vücudunuz, normalde bir günde yediğinizden 1.000 ila 2.000 kat daha fazla B12 vitamini depolar, bu nedenle B12 vitamini eksikliğinin belirtilerinin ortaya çıkması birkaç yıl alabilir.

B12 vitamini eksikliğiniz varsa kendinizi yorgun veya halsiz hissedebilirsiniz. Bunlar, B12 vitamini eksikliğinin ayırt edici özelliği olan megaloblastik aneminin semptomlarıdır. Ayrıca soluk bir cilde, kalp çarpıntısına, iştahsızlığa, kilo kaybına ve kısırlığa sahip olabilirsiniz. Elleriniz ve ayaklarınız sinir problemlerinin bir işareti olarak uyuşabilir veya karıncalanabilir. B12 vitamini eksikliğinin diğer belirtileri arasında denge sorunları, depresyon, kafa karışıklığı, bunama, zayıf hafıza ve ağız veya dilde ağrı yer alır.

Bebeklerde B12 vitamini eksikliğinin belirtileri arasında gelişme geriliği, tipik gelişimsel kilometre taşlarına ulaşmada gecikmeler ve megaloblastik anemi yer alır.

B12 vitamini eksikliği, megaloblastik anemisi olmayan kişilerde bile sinir sistemine zarar verebilir , bu nedenle eksikliği mümkün olan en kısa sürede tedavi etmek önemlidir.

B12 vitamininin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için B12 vitamini üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiğine dair birkaç örnek.

Kanser
Bazı araştırmalar, B12 vitamini düzeyi yüksek olan kişilerinkanser riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ancak diğer araştırmalar, B12 vitamini düzeyi düşük olan kişilerde kanser riskinin daha yüksek olduğunu veya B12 vitamini düzeylerinin kanser riskini etkilemediğini gösteriyor. B12 vitamini düzeylerinin kanser riskini etkileyip etkilemediğini anlamak için daha fazla kanıta ihtiyaç vardır.

Kalp hastalığı ve inme 

Vitamin B12 takviyeleri (diğer B vitaminleri ile birlikte ), kalp krizi veya inme riskinin artmasıyla bağlantılı bir bileşik olan homosisteinin kan seviyelerini düşürür.

Demans ve bilişsel işlev

Çoğu araştırma, düşük kan B12 vitamini düzeylerinin, ister bunama ister Alzheimer hastalığı olsun, yaşlı insanlarda bilişsel gerileme riskini etkilemediğini göstermektedir. B12 vitamini takviyesinin yaşlı erişkinlerde bilişsel işlev üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç vardır.

Enerji ve Dayanıklılık

Üreticiler genellikle enerji, atletik performans ve dayanıklılık için B12 vitamini takviyelerini teşvik eder. Ancak B12 vitamini, diyetinden yeterince B12 alan kişilerde bu faydaları sağlamaz.

B12 vitamini zararlı olabilir mi?

B12 vitamininin yüksek dozlarda bile herhangi bir zarara neden olduğu gösterilmemiştir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

B12 vitamini ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Evet. B12 vitamini takviyeleri, aldığınız bazı ilaçlarla etkileşime girebilir veya onlarla etkileşime girebilir. İşte birkaç örnek.

Mide asidi inhibitörleri

İnsanlar gastroözofageal reflü hastalığı ve peptik ülser hastalığı gibi belirli sindirim problemlerini tedavi etmek için mide asidi inhibitörleri alırlar. Bu ilaçlar, mideye hidroklorik asit salınımını yavaşlatarak B12 vitamini eksikliğine yol açarak gıdalardan B12 vitamini emilimini engelleyebilir. Gastrik asit inhibitörleri arasında omeprazol (Prilosec®), lansoprazol (Prevacid®), simetidin (Tagamet®) ve ranitidin (Zantac®) bulunur.

Metformin Metformin, prediyabet ve diyabet

tedavisinde kullanılır . Metformin, B12 vitamini emilimini azaltabilir ve kandaki B12 vitamini düzeylerini düşürebilir.

Doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına, aldığınız tüm diyet takviyeleri ve reçeteli veya reçetesiz ilaçlar hakkında bilgi verin. Diyet takviyelerinin ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini size söyleyebilirler. Ayrıca, aldığınız ilaçların vücudunuzun diğer besin maddelerini emme veya kullanma biçimini etkileyip etkilemediğini de açıklayabilirler.

Sağlık Profesyonelleri İçin

Yazının bu başlığından sonrası sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır.

B12 vitamini, bazı gıdalarda doğal olarak bulunan, diğerlerine eklenen ve bir besin takviyesi ve reçeteli ilaç olarak bulunan suda çözünen bir vitamindir. B12 vitamini kobalt minerali içerdiğinden, B12 vitamini aktivitesine sahip bileşikler topluca “kobalaminler” olarak adlandırılır [ 1 ]. Metilkobalamin ve 5-deoksiadenosilkobalamin, B12 vitamininin metabolik olarak aktif formlarıdır. Bununla birlikte, diğer iki form, hidroksikobalamin ve siyanokobalamin, metilkobalamin veya 5-deoksiadenosilkobalamin [ 1-3 ] dönüştürüldükten sonra biyolojik olarak aktif hale gelir .

B12 vitamini, merkezi sinir sisteminin gelişimi, miyelinasyonu ve işlevi için gereklidir; sağlıklı kırmızı kan hücresi oluşumu; ve DNA sentezi [ 1 , 4 , 5 ]. B12 vitamini, iki enzim, metiyonin sentaz ve L-metilmalonil-CoA mutaz [ 1-3 , 5 ] için bir kofaktör olarak işlev görür. Metiyonin sentaz, homosisteinin esansiyel amino asit metiyonine dönüşümünü katalize eder [ 1 , 2 ]. Metionin, DNA, RNA, proteinler ve lipidler dahil yaklaşık 100 farklı substrat için evrensel bir metil donörü olan S-adenosilmetioninin oluşumu için gereklidir [ 3 , 5]. L-metilmalonil-CoA mutaz, kısa zincirli bir yağ asidi olan propiyonat metabolizmasında L-metilmalonil-CoA’yı süksinil-CoA’ya dönüştürür [ 2 ].

B12 vitamini gıdada proteine ​​bağlıdır ve emilmeden önce salınması gerekir [ 5 ]. İşlem, gıdanın tükürük ile karıştırılmasıyla ağızda başlar. Serbest kalan B12 vitamini daha sonra tükürükte kobalamin bağlayıcı bir protein olan haptokorrin ile bağlanır. Daha fazla B12 vitamini, midede hidroklorik asit ve mide proteazının aktivitesiyle besin matriksinden salınır ve burada haptokorrine bağlanır [ 1 ]. Onikiparmak bağırsağında, sindirim enzimleri B12 vitaminini haptokorrinden serbest bırakır ve bu serbest bırakılan B12 vitamini, midenin parietal hücreleri tarafından salgılanan bir taşıma ve verme bağlayıcı protein olan intrinsik faktör ile birleşir. Ortaya çıkan kompleks, distal ileumda reseptör aracılı endositoz tarafından emilir [ 1 , 5]. B12 vitamini zenginleştirilmiş gıdalara ve diyet takviyelerine eklenirse, zaten serbest formdadır ve bu nedenle ayırma aşamasını gerektirmez.

B12 vitamini durumu tipik olarak serum veya plazma B12 vitamini düzeylerinin ölçülmesiyle değerlendirilir. Normal vitamin B12 seviyeleri ile eksiklik arasındaki sınır, yönteme ve laboratuvara göre değişir, ancak çoğu laboratuvar normal altı serum veya plazma değerlerini 200 veya 250 pg/mL’den (148 veya 185 pmol/L) [2 ] düşük olarak tanımlar. B12 vitamini ile ilişkili bir metabolit olan serum metilmalonik asit (MMA) seviyeleri, B12 vitamini durumunun en hassas belirteçleridir ve 0.271 mikromol/L’den yüksek bir MMA seviyesi, B12 vitamini eksikliğini düşündürür [6-8 ]. Bununla birlikte, MMA seviyeleri böbrek yetmezliği ile de yükselir ve yaşlı erişkinlerde daha yüksek olma eğilimindedir [ 6 , 9 , 10]. Diğer bir belirteç, B12 vitamini durumu düştükçe hızla yükselen toplam plazma homosistein seviyeleridir; örneğin, 15 mikromol/L’den yüksek bir serum homosistein düzeyi, B12 vitamini eksikliğini düşündürür [ 11 ]. Bununla birlikte, bu göstergenin özgüllüğü zayıftır çünkü düşük folat seviyeleri ve özellikle böbrek fonksiyonundaki düşüşler gibi diğer faktörlerden etkilenir [ 6 ]. Uzmanlar, bir hastanın serum B12 vitamini seviyesi 150 pg/ml’nin (111 pmol/L) altındaysa, B12 vitamini eksikliği teşhisini doğrulamak için hastanın serum MMA düzeylerinin kontrol edilmesi gerektiğini önermektedir [7 , 9 ]

B12 Vitamini Kaynakları

Gıda
Vitamin B12, balık, et, kümes hayvanları, yumurta ve süt ürünleri dahil olmak üzere hayvansal kaynaklı gıdalarda doğal olarak bulunur [ 5 ]. Ek olarak, güçlendirilmiş kahvaltılık tahıllar ve güçlendirilmiş besin mayaları, yüksek biyoyararlanıma sahip, kolayca bulunabilen B12 vitamini kaynaklarıdır [ 12 , 13 ].

B12 vitamini alımı RDA’nın üzerinde olan kadınların anne sütündeki ortalama B12 vitamini seviyesi 0,44 mcg/L’dir [ 14 ]. ABD Gıda ve İlaç İdaresi, ABD’de satılan bebek mamalarının 100 kcal başına en az 0.15 mcg B12 vitamini sağlaması gerektiğini belirtir [ 15 ].

B12 vitamininin gıdalardan tahmini biyoyararlanımı, B12 vitamini dozuna göre değişir çünkü intrinsik faktör kapasitesi aşıldığında (1-2 mcg B12 vitamininde) emilim büyük ölçüde azalır [16 ] . Biyoyararlanım ayrıca gıda kaynağının türüne göre değişir. Örneğin, B12 vitamininin biyoyararlanımının süt ürünlerinde et, balık ve kümes hayvanlarına göre yaklaşık üç kat daha fazla olduğu ve besin takviyelerinden alınan B12 vitamininin biyoyararlanımının gıda kaynaklarından yaklaşık %50 daha yüksek olduğu görülmektedir [17-19].

*DV = Günlük Değer. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. B12 vitamini için günlük günlük değer, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 2,4 mcg’dir [ 21 ]. FDA, gıdaya B12 vitamini eklenmemişse, gıda etiketlerinin B12 vitamini içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Besin takviyeleri
B12 vitamini multivitamin/mineral takviyelerinde, diğer B-kompleks vitaminlerini içeren takviyelerde ve sadece B12 vitamini içeren takviyelerde bulunur. Multivitamin/mineral takviyeleri tipik olarak 5 ila 25 mcg [ 22 ] arasında değişen dozlarda B12 vitamini içerir. B12 vitamini seviyeleri, diğer B-kompleks vitaminleri ile B12 vitamini içeren takviyelerde daha yüksektir, genellikle 50-500 mcg ve sadece B12 vitamini içeren takviyelerde daha da yüksektir, tipik olarak 500-1.000 mcg.

Diyet takviyelerinde B12 vitamininin en yaygın formu siyanokobalamindir [ 1 , 3 , 22 , 23 ]. Takviyelerdeki diğer B12 vitamini formları adenosilkobalamin, metilkobalamin ve hidroksikobalamindir [ 22 ].

Takviyelerdeki B12 vitamini emilim oranlarının vitamin formuna göre değiştiğini gösteren hiçbir kanıt yoktur. Bu oranlar intrinsik faktörün kobalamin bağlama kapasitesini aşmayan dozlarda (1-2 mcg’den az) yaklaşık %50’dir ve 1-2 mcg’nin çok üzerindeki dozlarda önemli ölçüde daha düşüktür [ 23 , 24 ]. Örneğin, absorpsiyon 500 mcg dozlarda sadece yaklaşık %2 ve 1.000 mcg dozlarda %1.3’tür [ 24 ].

Oral diyet takviyelerine ek olarak, B12 vitamini dil altı preparasyonlarında tablet veya pastil olarak mevcuttur [ 22 ]. Kanıtlar, oral ve dil altı formlar arasında etkililik açısından bir fark olmadığını göstermektedir [ 25 , 26 ].

Reçeteli ilaçlar
Siyanokobalamin ve hidroksikobalamin formlarındaki B12 vitamini, genellikle intramüsküler enjeksiyon yoluyla reçeteli bir ilaç olarak parenteral olarak uygulanabilir [ 2 ]. Parenteral uygulama tipik olarak pernisiyöz aneminin neden olduğu vitamin B12 eksikliğinin yanı sıra vitamin B12 malabsorpsiyonu ve şiddetli vitamin B12 eksikliği ile sonuçlanan diğer durumların (örn. tropikal sprue, pankreatik yetmezlik) tedavisinde kullanılır [5 ] .

B12 vitamini reçeteli bir burun jeli spreyi olarak da mevcuttur. Bu formülasyonun yetişkinlerde ve çocuklarda B12 vitamini kan düzeylerini yükseltmede etkili olduğu görülmektedir [ 27 , 28 ]. 10 katılımcılı (ortalama yaş 81) küçük bir klinik çalışma, 1.000 mcg kobalamin dozunun biyoyararlanımının, oral bir dozun biyoyararlanımına benzer şekilde intranazal uygulamada %2 olduğunu bulmuştur [29 ] .

B12 Vitamini Alımları ve Durumu

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan yeterli miktarda B12 vitamini tüketir. 2013–2016 Ulusal Sağlık ve Beslenme Muayene Anketi’nden (NHANES) elde edilen veriler, ABD’li erkeklerin yalnızca %3’ünün yiyecek ve içeceklerden 2 mcg’lik B12 vitamini için EAR’ın altında alım yaptığını ve kadınlarda bu oranın %8 olduğunu gösteriyor [ 30 ].

Yiyeceklerden günlük ortalama B12 vitamini alımı 20 yaş ve üstü erkekler için 5.94 mcg ve kadınlar için 3.78 mcg’dir [ 31 ]. 2-19 yaş arası çocuklar için, gıdalardan günlük ortalama B12 vitamini alımı 3,76 mcg ila 4,55 mcg [ 31 ].

2015-2016 NHANES verilerinin bir analizine göre, düşük sosyoekonomik statüye sahip insanlar, kadınlar ve Hispanik olmayan Siyahların B12 vitamini alımının düşük olması muhtemeldir [32 ] . Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık’ta, 60 yaşından küçük yetişkinlerin yaklaşık %6’sında B12 vitamini eksikliği vardır, ancak bu oran 60 yaşından büyüklerde %20’ye yakındır [33 ] . Ek olarak, serum vitamin B12 seviyeleri hamilelik sırasında bazen normalin altında seviyelere düşme eğilimindedir, ancak genellikle doğumdan sonra normale döner [ 34 ].

NHANES 2017–2018’de erkeklerin yaklaşık %24’ü ve kadınların %29’u B12 vitamini içeren bir besin takviyesi kullandığını bildirdi [ 31 ]. Çocuklardaki oran, 2-5 yaşındakilerin %30’u ile 12-19 yaşındaki ergenlerin %10’u arasında değişmektedir. Hem gıdalardan hem de takviyelerden ek kullanıcılar arasında ortalama B12 vitamini alımları, 20 yaş ve üstü erkekler için 290.3 mcg, kadınlar için 402.5 mcg ve çocuklar için 26.6 ila 36.0 mcg idi.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

B12 Vitamini Eksikliği

B12 vitamini eksikliğinin nedenleri arasında gıdalardan B12 vitamini emiliminde güçlük, intrensek faktör eksikliği (örn. pernisiyöz anemi nedeniyle), gastrointestinal kanalda ameliyat, bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (örn. metformin veya proton pompası inhibitörleri, daha ayrıntılı olarak ele alınmıştır) yer alır. aşağıda ilaçlarla etkileşimler bölümünde) ve diyet eksikliği [ 5 , 7]. Yiyeceklerden B12 vitaminini emmede güçlük çeken kişiler, serbest B12 vitaminini normal olarak emdikleri için, B12 vitamini eksiklikleri, gıdaya bağlı veya serbest B12 vitaminini ememeyen pernisiyöz anemisi olan kişilere göre daha az şiddetli olma eğilimindedir. Kalıtsal içsel faktör kusurları ve konjenital vitamin B12 malabsorpsiyonu (Imerslund-Gräsbeck hastalığı) gibi bazı doğuştan durumlar da ciddi B12 vitamini eksikliğine neden olabilir [ 5 ].

B12 vitamini eksikliğinin etkileri, alamet-i farikası megaloblastik anemi (büyük, anormal çekirdekli kırmızı kan hücreleri ile karakterize edilir) ve ayrıca düşük sayıda beyaz ve kırmızı kan hücresi, trombosit veya bunların bir kombinasyonunu içerebilir; dilin glossiti; tükenmişlik; çarpıntı; soluk cilt; bunama; kilo kaybı; ve kısırlık [ 2 , 5 , 7 ]. Ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma gibi nörolojik değişiklikler de meydana gelebilir [ 7 ]. Bu nörolojik semptomlar anemi olmadan ortaya çıkabilir, bu nedenle erken tanı ve müdahale geri dönüşü olmayan hasarı önlemek için önemlidir [ 35 ]. Ek olarak, bazı araştırmalar B12 vitamini eksikliği veya düşük B12 vitamini alımı ile depresyon arasında ilişki bulmuştur [ 36-38]. Gebe ve emziren kadınlarda B12 vitamini eksikliği, nöral tüp defektlerine, gelişimsel gecikmelere, gelişme geriliğine ve yavrularda anemiye neden olabilir [ 7 ].

Vücut yaklaşık 1 ila 5 mg B12 vitamini depoladığından (veya bir günde tipik olarak tüketilen miktarın yaklaşık 1.000 ila 2.000 katı kadar), B12 vitamini eksikliğinin semptomlarının ortaya çıkması birkaç yıl alabilir [7 , 33 ] .

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Klasik hematolojik ve nörolojik belirti ve semptomlarla seyreden B12 vitamini eksikliği nadirdir [ 11 ]. Bununla birlikte, bu semptomların olmadığı düşük veya marjinal B12 vitamini durumu (200–300 pg/mL [148–221 pmol/L]), Batı popülasyonlarında, özellikle düşük B12 vitamini alımı olanlarda %40’a varan oranlarda çok daha yaygındır. zengin gıdalar [ 9 , 11 ]. B12 vitamini eksikliğinin prevalansı, kesme düzeyine ve kullanılan biyobelirteçlere göre değişir. Örneğin, 1999 ve 2004 yılları arasında NHANES’e katılan 19 yaş ve üstü yetişkinler arasında, serumdaki düşük B12 vitamini seviyeleri oranı, 200 pg/mL’den (148 pmol/L) daha düşük bir kesme noktasıyla %3 ve %26 ile %26 idi. 350 pg/mL’den (258 pmol/L) daha düşük bir kesme [ 39]. 60 yaşından büyük yetişkinlerin yaklaşık %21’inde anormal düzeyde en az bir vitamin B12 biyobelirteci vardı [ 39 ].

Tipik olarak, B12 vitamini eksikliği, B12 vitamini enjeksiyonları ile tedavi edilir, çünkü bu yöntem emilimin önündeki tüm engelleri atlar. Bununla birlikte, yüksek dozlarda oral B12 vitamini de etkili olabilir. 2018 Cochrane incelemesi, toplam 153 katılımcıda B12 vitamini eksikliği için çok yüksek dozlarda (1.000-2.000 mcg) oral ve kas içi B12 vitaminini karşılaştıran üç randomize kontrollü çalışmayı (RKÇ) içermiştir [40 ] . Bu çalışmalardan elde edilen kanıtlar, düşük kalitede olmasına rağmen, yüksek oral B12 vitamini takviyelerinin serum B12 vitaminini normalleştirme yeteneğinin, kas içi B12 vitaminininkine benzer olduğunu göstermiştir.

B12 Vitamini Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Aşağıdaki gruplar, B12 vitamini eksikliği olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Yaşlı yetişkinler
Kullanılan tanıma bağlı olarak, toplumda yaşayan yaşlı yetişkinlerin %3 ila %43’ü, özellikle atrofik gastriti olanlarda, serum B12 vitamini düzeylerine dayalı olarak B12 vitamini eksikliği vardır [41 , 42 ] . Bir araştırmaya göre, uzun süreli bir bakım tesisine kabulde 211 mcg/L’den (156 pmol/L) daha düşük bir eşik değerindeki eksiklik oranı %14 idi ve bu yaşlı yetişkinlerin %38’inin seviyeleri 407’den düşüktü. pg/mL (300 pmol/L) [ 42 ].

B12 vitamini yetersizliği ile ilişkili durumlar, B12 vitamini eksikliği olan yaşlı yetişkinlerin yaklaşık %15 ila %25’inde bulunan pernisiyöz anemiyi içerir [ 43 ]. Genel popülasyonun %2’sini ancak 65 yaş ve üstü yetişkinlerin %8-9’unu etkileyen otoimmün bir durum olan atrofik gastrit, midede intrinsik faktör üretimini ve hidroklorik asit salgılanmasını azaltır ve böylece B12 vitamini emilimini azaltır [43 , 44 ] . . Yaşlı erişkinlerde vitamin B12 eksikliği ile ilişkili üçüncü bir durum Helicobacter pylori enfeksiyonudur, bunun nedeni muhtemelen bu bakterinin gıdalardan B12 vitamini malabsorpsiyonuna yol açan iltihaplanmaya neden olmasıdır [ 45 ].

Pernisiyöz anemisi olan bireyler
Pernisiyöz anemi, mide mukozasını etkileyen ve gastrik atrofi ile sonuçlanan geri dönüşümsüz bir otoimmün hastalıktır [ 1 , 46 ]. Bu hastalık midedeki parietal hücrelere saldırılara yol açarak intrinsik faktörün üretilememesi ve diyetle alınan B12 vitamini, geri dönüştürülmüş biliyer B12 vitamini ve serbest B12 vitamininin [1 , 6 , 11 ] malabsorpsiyonu ile sonuçlanır. Bu nedenle tedavi olmaksızın pernisiyöz anemi yeterli B12 vitamini alımı varlığında bile B12 vitamini eksikliğine neden olur.

Zararlı anemi, dünya çapında klinik olarak belirgin B12 vitamini eksikliğinin en yaygın nedenidir [ 11 , 46 ]. Amerika Birleşik Devletleri’nde pernisiyöz anemi insidansı tahminen 100.000’de 151’dir ve bu durum kadınlarda ve Avrupa kökenli insanlarda daha yaygındır [ 46 ].

Gastrointestinal rahatsızlıkları olan bireyler
Çölyak hastalığı ve Crohn hastalığı gibi mide ve ince bağırsak rahatsızlıkları olan bireyler, sağlıklı vücut depolarını sürdürmek için gıdalardan yeterli miktarda B12 vitamini ememeyebilirler [2 , 3 , 47 ] . Ancak çölyak hastalığı olan kişilerde B12 vitamini eksikliği oranları diğer insanlara göre daha yüksek olmasına rağmen [ 48 ], Crohn hastalığı olan kişilerde B12 vitamini eksikliği oranlarının daha yüksek olup olmadığına dair kanıtlar karışıktır [ 47 , 49 , 50 ].]. Crohn hastalığı olan kişilerde B12 vitamini eksikliği tipik olarak intramüsküler kobalamin enjeksiyonları ile tedavi edilir, ancak yüksek dozlarda oral siyanokobalamin tedavisi (örn. 1.000 mcg/gün) eşit derecede etkili olabilir [51 ] .

Gastrointestinal cerrahi geçirmiş kişiler
Gastrointestinal kanalda kilo vermek veya midenin tamamını veya bir kısmını çıkarmak gibi cerrahi prosedürler, hidroklorik asit salgılayan hücrelerin ve intrinsik faktör salgılayan hücrelerin tamamen veya kısmen kaybına neden olabilir [ 52 , 53 ]. Böylece, bu prosedürler, vücudun emdiği B12 vitamini miktarını, özellikle gıdaya bağlı B12 vitamini miktarını azaltır [ 52 , 53 ]. Roux-en-Y gastrik baypas ameliyatı geçirmiş hastalarda yüksek dozlarda (1.000 mcg/gün) oral metilkobalamin takviyelerinin B12 vitamini değerlerini normalleştirmede hidroksikobalamin enjeksiyonları kadar etkili olduğu görülmektedir [54 ] .

Vejetaryenler
Hayvansal ürünler tüketmeyen vejeteryanlar ve bazı hayvansal ürünleri (örn. süt ürünleri, yumurta veya her ikisi) tüketen ancak et tüketmeyen vejeteryanlar, B12 vitamininin doğal besin kaynakları hayvansal gıdalarla sınırlı olduğundan, B12 vitamini eksikliği geliştirme riski daha yüksektir. [3, 55 ]. B12 vitamini ile güçlendirilmiş gıdaların (güçlendirilmiş besleyici mayalar gibi) yanı sıra B12 vitamini takviyelerinin tüketilmesi, eksiklik riskini önemli ölçüde azaltabilir [ 55 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Vegan kadınların bebekleri
Sadece anne sütü ile beslenen ve hayvansal ürün tüketmeyen kadınların bebeklerinde çok sınırlı B12 vitamini rezervleri olabilir ve bazen yaşamın çok erken dönemlerinde B12 vitamini eksikliği gelişebilir [56 ]. Bebeğin eksikliği ciddi olabilir, özellikle annenin eksikliği şiddetliyse veya pernisiyöz anemiden kaynaklanıyorsa; bazen annenin kendi eksikliği klinik olarak hafiftir ve tanınmaz. Bebeklerde tespit edilmemiş ve tedavi edilmemiş B12 vitamini eksikliği nörolojik hasara, gelişme geriliğine, gelişimsel gecikmelere ve anemiye neden olabilir [ 2 , 56 , 57]. Nedenleri arasında, vegan annelerin anne sütündeki az miktarda B12 vitamini ve bu kadınlarda fetal gelişim sırasında plasentayı geçen B12 vitamini miktarının sınırlı olmasıdır.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

B12 Vitamini ve Sağlık

Bu bölüm, B12 vitamininin dahil olabileceği sağlık alanlarına odaklanmaktadır: kanser, kardiyovasküler hastalık (CVD) ve inme, bunama ve bilişsel işlev ve enerji ve dayanıklılık.

Kanser
B12 vitamini ile kanser riski arasında bir ilişki olduğuna dair kanıtlar karışıktır. Bazı kanıtlar, artan kanser riski ile daha yüksek B12 vitamini alımı veya kan konsantrasyonları arasında bir bağlantıyı destekler, bazıları daha düşük alım veya konsantrasyonlarla bir bağlantıyı destekler ve bazı kanıtlar hiçbir bağlantı olmadığını gösterir.

Daha yüksek B12 vitamini seviyeleri ile artan kanser riski arasındaki ilişkiyi destekleyen gözlemsel kanıtlar, plazma B12 vitamini ölçümleri ile 757.185 kişi (medyan yaş 56) üzerindeki verilerin analizini içerir [58 ]. Sonuçlar, düzeltilmiş 1 yıllık kanser riskinin, B12 vitamini seviyeleri 813 pg/mL’nin (600 pmol/L) üzerinde olanlarda, seviyeleri 203-813 pg/mL olan normal aralıkta olanlara göre 1,74 ila 4,72 kat daha yüksek olduğunu gösterdi. (150–600 pmol/L). 1998 ile 2014 yılları arasında kanser teşhisi konan 25.017 kişi için Danimarka tıbbi kayıtlarından alınan verilerin aynı araştırmacılarından bazıları tarafından yapılan bir analiz, plazma kobalamin seviyeleri 1.084 pg/mL’den (800) yüksek olanlarda 1 yıllık sağkalım oranlarının %35,8 olduğunu buldu. pmol/L) ve seviyeleri 271 ile 813 pg/mL (200–600 pmol/L) arasında olanlarda %69,3 [ 59].

Bazı gözlemsel kanıtlar ayrıca B12 vitamini içeren takviyeler ile belirli kanser türleri için daha yüksek risk arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Örneğin, Vitaminler ve Yaşam Tarzı kohort çalışmasında 50 ila 76 yaşları arasındaki 77.118 katılımcının değerlendirilmesi, ortalama 10 yıl boyunca en az 55 mcg/gün takviye B12 vitamini kullanımının %40 daha yüksek akciğer kanseri riski ile ilişkili olduğunu bulmuştur. erkeklerde [ 60 ]. Bununla birlikte, çalışma, kadınlarda ek B12 vitamini kullanımı ile kanser riski arasında bir ilişki bulamadı.

Sınırlı klinik araştırma kanıtı, daha yüksek B12 vitamini alımının kanser riskini artırabileceği bulgusunu desteklemektedir. Osteoporotik Kırıkları Önleme İçin B Vitaminleri çalışmasında 2 ila 3 yıl boyunca 400 mcg/gün folik asit ve 500 mcg/gün B12 vitamini içeren takviyelerle tedavi edilen 2.524 katılımcının verilerinin analizinde, kolorektal kanser riski Takviye grubunda, oranı %2 olan plasebo grubuna kıyasla %3.4 ile önemli ölçüde daha yüksek [ 61 ]. Bununla birlikte, yüksek folik asit seviyeleri, kolorektal kanser riskinin artmasıyla potansiyel olarak bağlantılıdır, bu nedenle sonuç, vitamin B12’den çok folik asitten kaynaklanıyor olabilir [ 62 ]. Ayrıca, takviyelerin genel kanser riski üzerinde önemli bir etkisi olmamıştır.

Bazı gözlemsel kanıtlar, yüksek B12 vitamini konsantrasyonları veya alımları ile bazı kanser risklerinin artması arasında bir ilişki olmadığını göstermektedir. Örneğin, daha yüksek vitamin B12 alımları veya serum konsantrasyonları, pankreas kanseri [ 63 ], meme kanseri [ 64 ] veya yemek borusu kanseri veya mide kanseri [ 65 ] riskinde artış ile ilişkili değildi. Klinik araştırmalar, daha yüksek B12 vitamini alımları ile kanser riski arasındaki ilişkinin olmadığını desteklemektedir [ 66-68 ]. Örneğin, 74.498 kişiyi içeren 18 RKÇ’nin bir meta-analizi, 20 ila 2.000 mcg/gün B12 vitamini dahil olmak üzere B vitaminleri içeren takviyelerin kanser insidansı, kanser ölümleri veya takip sırasında tüm nedenlere bağlı ölümler üzerinde çok az etkisi olduğunu veya hiç etkisi olmadığını buldu. 2 ila 7,3 yıllık up periyotları [68 ].

Son olarak, düşük B12 vitamini seviyeleri ile daha yüksek kanser riski arasındaki ilişkiye işaret eden kanıtlar, düşük B12 vitamini seviyelerine (394 pg/mL’den [291 pmol/’den az) sahip sigara içen erkeklerde mide kanseri riskinin 5,8 kat daha yüksek olduğunu gösteren gözlemsel verileri içerir. L]) seviyeleri 591 pg/mL’den (436 pmol/L) daha yüksek olanlara göre [ 69 ]. Ayrıca, iki meta-analiz, düşük B12 vitamini konsantrasyonları veya alımları ile daha yüksek kolorektal kanser [ 70 ] ve prostat kanseri [ 71 ] riski arasında ilişki bulmuştur .

B12 vitamininin yüksek veya düşük alımının kanser riskini ve B12 vitamininin kanseri önlemedeki rolünü etkileyip etkilemediğini netleştirmek için daha fazla kanıta ihtiyaç vardır.

Kardiyovasküler hastalık ve inme
Yüksek bir homosistein düzeyi artmış KVH riski ile ilişkilendirilmiştir [ 72 , 73 ]. B12 vitamini ve diğer B vitaminleri, homosistein metabolizmasında rol oynar ve araştırmacılar, bu mikro besinlerle takviye almanın, homosistein düzeylerini düşürerek KVH riskini azaltabileceğini varsaymışlardır [ 72 , 73 ].

Bununla birlikte, B12 vitamini alımı ile KVH riski arasındaki ilişki üzerine yapılan çalışmaların olumsuz sonuçları olmuştur. İki meta-analiz—5.133 koroner kalp hastalığı vakası geliştiren 369.746 kişide yapılan 11 prospektif kohort çalışmasından biri ve 4,2 ila 19 yılda 10.749 inme vakası geliştiren 389.938 katılımcıda yapılan 12 prospektif (çoğunlukla kohort) çalışmadan biri (10 rapor dahil) diyetle vitamin B12 alımı ile inme riski arasındaki ilişkiyi değerlendiren)—– B12 vitamini alımları ile koroner kalp hastalığı [ 74 ] veya inme [ 75 ] riski arasında anlamlı bir ilişki bulamamıştır.

RKÇ’ler, B12 vitamininin (ve folik asidin) daha düşük homosistein düzeylerini desteklediğini ancak KVH riskini desteklemediğini bulmuştur. 71.422 katılımcıda yapılan 15 araştırmaya dayanan homosistein düşürücü müdahalelerin kardiyovasküler olaylar üzerindeki etkilerini inceleyen bir Cochrane incelemesinin yazarları, tek başına veya diğer B vitaminleriyle birlikte B12 vitamini takviyelerinin kalp krizlerini önlemediği veya kalp krizi geçirme riski taşıyan kişilerde ölüm oranlarını azaltmadığı sonucuna varmıştır. veya CVD ile [ 76 ]. Daha yakın zamanlarda, 1.298 katılımcıda (400 mcg folik asit ve 500 mcg B-12 vitaminini plasebo ile karşılaştıran) B-PROOF çalışmasının genişletilmiş takibi, ortalama 54 ay sonra müdahalenin hiçbir etkisinin olmadığını buldu. KVH riski üzerine [ 77 ].

Genel olarak, mevcut kanıtlar, tek başına veya diğer B vitaminleri ile kombinasyon halinde B12 vitamini takviyesinin KVH veya KVH ile ilişkili ölüm riskini azaltmadığını göstermektedir.

Demans ve bilişsel işlev
Gözlemsel çalışmalar, yüksek homosistein seviyeleri ile hem Alzheimer hastalığı hem de demans insidansı arasında pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir [ 78-81 ]. Bilim adamları, yüksek homosistein düzeylerinin, nöronal hücre ölümüne yol açan serebrovasküler iskemi, yumak birikmesine yol açan tau kinaz aktivasyonu ve metilasyon reaksiyonlarının inhibisyonu dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalar yoluyla beyin üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabileceğini varsaymaktadır [80] .

Çoğu gözlemsel çalışma, tek başına veya yüksek folat konsantrasyonları ve zayıf bilişsel işlev ile kombinasyon halinde düşük serum B12 vitamini konsantrasyonları arasında korelasyonlar bulmuştur [ 82-87 ]. Örneğin, 60 yaş ve üstü 2.420 yetişkine ilişkin kesitsel 2011–2014 NHANES verilerinin analizi, düşük B12 vitamini (MMA 0,27 mikromol/L’den yüksek veya serum B12 vitamini 203 pg/mL [150 pmol/L’den az) buldu. ]) yüksek folik asitle birlikte — 0,44 mcg/L’den (1 nmol/L) daha yüksek metabolize edilmemiş serum folik asidi veya 32,7 mcg/L’den (74,1 nmol/L) daha yüksek serum toplam folatı— neredeyse iki ila üç kat daha yüksek ilişkilendirildi kognitif bozukluk riski [ 82 ].

Ancak, birkaç gözlemsel çalışma böyle bir ilişki bulamamıştır [ 88 , 89 ]. Ayrıca, yaşları 47 ile 101 arasında değişen 14.325 katılımcıda ortalama 5,4 yıl izlenen 35 prospektif kohort çalışmasının sistematik bir incelemesine göre, kanıtlar bilişsel bozukluk veya demans gelişiminde düşük B12 vitamininin rolünü desteklememektedir [ 90 ].

Genel olarak, RKÇ’lerden elde edilen kanıtlar, 1 ila 2 yıl boyunca tek başına veya folik asit, B6 vitamini veya her ikisi ile birlikte B12 vitamini takviyesinin, bunama, hafif bilişsel bozukluk veya Alzheimer hastalığı olan veya olmayan yaşlı erişkinlerde bilişsel işlevi iyileştirdiğini göstermez. takviyesi homosistein düzeylerini düşürür [ 91-94 ]. Örneğin, bir RKÇ, homosistein seviyeleri 12 ila 50 mcmol/L arasında olan 65 yaş ve üstü 2.919 yetişkine 2 yıl boyunca 400 mcg/gün folik asit ve 500 mcg/gün B12 vitamini (B-vitamin grubu) veya plasebo verdi [93] .]. Takviye grubunda homosistein konsantrasyonları plasebo grubundan (1,3 mcmol/L) önemli ölçüde daha fazla düşmesine rağmen (5,0 mcmol/L), kognitif test puanları gruplar arasında farklılık göstermedi. Bilişsel olarak sağlıklı kişilerde bilişsel işlevi sürdürmek için vitamin ve mineral takviyeleri üzerine bir Cochrane incelemesi, çoğu 60 yaşında veya 27.882 katılımcıda folik asit, B12 vitamini, B6 vitamini veya bu takviyelerin bir kombinasyonunu plasebo ile karşılaştıran 14 çalışmayı içermektedir. eski [ 95 ]. Takviyeler, 5 yıla kadar uygulandığında genel bilişsel işlev üzerinde çok az etkiye sahipti veya hiç etkisi olmadı ve ayrıca 5 ila 10 yıl boyunca uygulandığında hiçbir etkisinin olmadığı görüldü.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Benzer şekilde, tek başına B12 vitamini veya diğer B vitaminleri ile takviye, yaşlı erişkinlerde bunama veya Alzheimer hastalığının riskini azaltmıyor veya ilerlemesini yavaşlatmıyor gibi görünüyor. Bir Cochrane incelemesi, hafif bilişsel bozukluğu olan kişilerde vitamin ve mineral takviyelerinin bilişsel işlev ve bunama üzerindeki etkilerini değerlendirdi [ 96 ]. İnceleme, B vitamini takviyelerini araştıran 879 katılımcıyla yapılan 5 çalışmayı içeriyordu (yalnızca folik asitle ilgili bir çalışma ve B6 ve B12 vitaminleri ile folik asitle ilgili dört deneme). Bu B vitaminlerini 6 ila 24 ay boyunca almanın, epizodik bellek, yürütme işlevi, işleme hızı veya yaşam kalitesi üzerinde belirgin bir etkisi olmadı, ancak bir çalışmada 2 yıl boyunca daha yavaş beyin atrofisi oranı bulundu.

B12 vitamini takviyesinin bilişsel işlev ve bilişsel gerileme üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için ek klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Enerji ve dayanıklılık
Enerji metabolizmasındaki rolü nedeniyle, B12 vitamini genellikle bir enerji artırıcı ve atletik performans ve dayanıklılık artırıcı olarak tanıtılır. Bununla birlikte, B12 vitamini takviyesinin, beslenme eksikliği olmadığında performans üzerinde hiçbir yararlı etkisi yok gibi görünmektedir [ 97 , 98 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Aşırı B12 Vitamininden Kaynaklanan Sağlık Riskleri

FNB, düşük toksisite potansiyeli nedeniyle B12 vitamini için bir UL belirlemedi [ 1 ]. Yüksek dozlarda bile, vücut fazla miktarda depolamadığından B12 vitamini genellikle güvenli kabul edilir.

İlaçlarla Etkileşimler

B12 vitamini, bazı ilaçlarla etkileşime girme potansiyeline sahiptir. Ek olarak, çeşitli ilaç türleri B12 vitamini düzeylerini olumsuz etkileyebilir. Aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Bunları ve diğer ilaçları düzenli olarak alan kişiler, B12 vitamini durumlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Mide asidi inhibitörleri
Mide asidi inhibitörleri, omeprazol (Prilosec®) ve lansoprazol (Prevacid®) gibi proton pompası inhibitörlerini ve simetidin (Tagamet®) ve ranitidin (Zantac®) gibi histamin 2-reseptör antagonistlerini içerir. Bu ilaçlar gastroözofageal reflü hastalığı ve peptik ülser hastalığını tedavi etmek için kullanılır. Mide asidinin mideye salınmasını yavaşlatarak besinlerden B12 vitamini emilimini engelleyebilirler ve böylece B12 vitamini eksikliğine yol açabilirler [ 99-101 ].

Metformin
Prediyabet ve diyabet için birinci basamak tedavi olarak kullanılan bir antihiperglisemik ajan olan metformin, B12 vitamini emilimini azaltabilir ve serum B12 vitamini konsantrasyonlarını önemli ölçüde azaltabilir [ 101 ].

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Diğer vitaminler hakkında bilgi almak için buraya tıklayabilirsiniz. 

Ne kadar folata ihtiyacım var?

İhtiyacınız olan folat miktarı yaşınıza bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar, diyet folat eşdeğerlerinin (DFE’ler) mikrogramları (mcg) cinsinden aşağıda listelenmiştir.

mcg DFE ölçüsü, vücudunuzun gıdalarda doğal olarak bulunan folattan daha fazla takviye gıdalardan ve diyet takviyelerinden daha fazla folik asit emmesi nedeniyle kullanılır. Gıdalarda doğal olarak bulunan folat ile karşılaştırıldığında, önerilen miktarları elde etmek için aslında daha az folik aside ihtiyacınız vardır. Örneğin, 240 mcg folik asit ve 400 mcg folat, 400 mcg DFE’ye eşittir.

Hamile kalabilecek tüm kadınlar ve genç kızlar, sağlıklı bir beslenme düzenini izleyerek elde ettikleri folata ek olarak takviyelerden, güçlendirilmiş gıdalardan veya her ikisinden de günde 400 mcg folik asit tüketmelidir.

Hangi yiyecekler folat sağlar?

Folat birçok gıdada doğal olarak bulunur ve bazı gıdalara folik asit eklenir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri yiyerek önerilen miktarları alabilirsiniz.

Folat doğal olarak şunlarda bulunur:

• Sığır karaciğeri
• Sebzeler (özellikle kuşkonmaz, brüksel lahanası ve ıspanak, hardal yeşilliği gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler)
• Meyveler ve meyve suları (özellikle portakal ve portakal suyu)
• Fındık, fasulye ve bezelye (yer fıstığı, börülce ve barbunya fasulyesi gibi )

Folik asit aşağıdaki gıdalara eklenir:

• Zenginleştirilmiş ekmek, un, mısır unu, makarna ve pirinç
• Güçlendirilmiş kahvaltılık gevrekler
• Güçlendirilmiş mısır masa unu (örneğin mısır ekmeği ve tamales yapmak için kullanılır)

Bir yiyeceğin folik asit ekleyip eklemediğini öğrenmek için Besin Değerleri etiketinde “folik asit” ifadesine bakın. Eğer bu miktar bulunmuyorsa eklenmemiştir. Yazının kaynağı ABD olduğu için orada yapılan zenginleştirmelerden bahsedilmektedir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Ne tür folat diyet takviyeleri mevcuttur?

Folat, multivitaminlerde ve doğum öncesi vitaminlerde bulunur. Ayrıca B-kompleks diyet takviyelerinde ve sadece folat içeren takviyelerde bulunur. Diyet takviyelerinde folat genellikle folik asit formundadır ancak 5-MTHF (metilfolat) da kullanılır. 5-MTHF içeren diyet takviyeleri, MTHFR C677T adlı bir gen varyantına sahip bazı kişiler için folik asitten daha iyi olabilir çünkü vücutları bu formu daha kolay kullanabilir. Bununla birlikte, gebe kalma olasılığı olan kişiler, MTHFR C677T gen varyantına sahip olsalar bile, günde 5-MTHF değil, 400 mcg folik asit almalıdırlar (aşağıdaki ” Nöral tüp defektleri ” bölümüne bakın).

Yeterince folat alıyor muyum?

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan yeterince folat alıyor. Bununla birlikte, bazı kişilerin yeterince folat alma konusunda sorun yaşama olasılığı diğerlerine göre daha fazladır:

• 14-18 yaş arası genç kızlar, 19-30 yaş arası kadınlar ve Hispanik olmayan siyah kadınlar
• Alkol kullanım bozukluğu olan kişiler
• Besin emilimini azaltan bozuklukları olan kişiler (çölyak hastalığı ve inflamatuar bağırsak hastalığı gibi)
• MTHFR gen varyantına sahip kişiler

Yeterince folat almazsam ne olur?

Amerika Birleşik Devletleri’nde folat eksikliği nadirdir, ancak bazı insanlar yeterince alamaz. Çok az folat almak megaloblastik anemiye, zayıflığa, yorgunluğa, konsantrasyon güçlüğüne, sinirliliğe, baş ağrısına, kalp çarpıntısına ve nefes darlığına neden olan bir kan bozukluğuna neden olabilir. Folat eksikliği ayrıca dilde ve ağız içinde açık yaraların yanı sıra cilt, saç veya tırnak renginde değişikliklere neden olabilir.

Yeterince folat alamayan kadınlar, spina bifida gibi nöral tüp defektleri olan bebek sahibi olma riski altındadır. Folat eksikliği, erken veya düşük doğum ağırlıklı bebek sahibi olma olasılığını da artırabilir.

Folatın sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için folatı inceliyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiğine dair birkaç örnek.

Nöral tüp defektleri

Hamile kalmadan önce ve hamileliğin erken döneminde folik asit almak bebeklerde nöral tüp defektlerini önlemeye yardımcı olur. Nöral tüp kusurları, bebeğin beynindeki (anensefali) veya omurgadaki (spina bifida) önemli doğum kusurlarıdır. Ancak tüm gebeliklerin yaklaşık yarısı planlanmamıştır. Bu nedenle, hamile kalabilecek tüm kadınlar ve genç kızlar , sağlıklı bir beslenmeden sonra elde ettikleri folatın yanı sıra, MTHFR C677T gen varyantına sahip olsalar bile, takviyelerden, zenginleştirilmiş gıdalardan veya her ikisinden günde 400 mcg folik asit tüketmelidir. model.

1998’den beri ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), gıda şirketlerinin ABD’de satılan zenginleştirilmiş ekmek, un, mısır unu, makarna, pirinç ve diğer tahıl ürünlerine folik asit eklemesini şart koşuyor. 2016 yılında FDA, üreticilerin mısır masa ununa gönüllü olarak folik asit eklemesine izin verdi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan bu yiyecekleri yediği için, 1998’den beri folik asit alımı arttı ve nöral tüp defekti ile doğan bebeklerin sayısı azaldı.

Kanser
Yiyeceklerde doğal olarak bulunan folat, çeşitli kanser türlerinin riskini azaltabilir. Ancak folat takviyelerinin, kişinin ne kadar ve ne zaman aldığına bağlı olarak kanser riski üzerinde farklı etkileri olabilir. Kanser gelişmeden önce önerilen miktarlarda folik asit alan kişiler kanser riskini azaltabilir, ancak kanser (özellikle kolorektal kanser ) başladıktan sonra yüksek doz almak ilerlemesini hızlandırabilir. Bu nedenle, insanlar, özellikle kolorektal adenom öyküsü varsa, yüksek dozda (1.000 mcg üst sınırın üzerinde) folik asit takviyesi alma konusunda dikkatli olmalıdır. Diyetle alınan folat ve folik asit takviyelerinin kanser riskindeki rolünü anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Depresyon

Kanda folat düzeyi düşük olan kişilerde depresyon olma olasılığı daha yüksek olabilir. Ek olarak, antidepresan tedaviye normal folat seviyelerine sahip kişiler kadar iyi yanıt vermeyebilirler.

Folat takviyeleri, özellikle metilfolat (5-metil-THF) içerenler, antidepresan ilaçları daha etkili hale getirebilir. Ancak takviyelerin hem normal folat seviyelerine sahip insanlara hem de folat eksikliği olanlara yardımcı olup olmadığı net değil. Folatın depresyondaki rolünü ve standart tedavi ile birlikte kullanıldığında folat takviyelerinin yararlı olup olmadığını daha iyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır .

Kalp hastalığı ve inme

Folik asit, kanda daha yüksek kardiyovasküler hastalık riskiyle bağlantılı bir amino asit olan homosistein düzeylerini düşürür . Ancak takviyeler doğrudan kalp hastalığı riskini azaltmaz. Bununla birlikte, bazı çalışmalar, folik asit ile diğer B vitaminlerinin bir kombinasyonunun inmeyi önlemeye yardımcı olduğunu göstermiştir.

Demans , bilişsel işlev ve Alzheimer hastalığı

Diğer B vitaminleri olsun ya da olmasın, folik asit takviyelerinin bilişsel işlevi iyileştirmediği ya da demansı ya da Alzheimer hastalığını önlediği görülmemektedir. Ancak bu konularda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Preterm doğum, konjenital kalp kusurları ve diğer doğum kusurları

Folik asit almak, prematüre bebek sahibi olma veya belirli kalp problemleri gibi doğum kusurları olan bebek sahibi olma riskini azaltabilir. Ancak folik asidin bu durumların riskini nasıl etkilediğini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)

OSB, genellikle 2 yaşında başlayarak iletişimi ve davranışı etkiler. OSB’li kişilerin sınırlı ilgileri, tekrarlayan davranışları ve başkalarıyla iletişim kurma ve etkileşim kurmada güçlükleri vardır.

Bazı araştırmalar, hamileliğin erken döneminde ve öncesinde önerilen miktarlarda folik asit almanın çocukta OSB riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermiştir. Bununla birlikte, çalışma sonuçları yetersiz olduğundan, folik asidin OSB riskini azaltmadaki potansiyel rolünü anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Folat zararlı olabilir mi?

Yiyecek ve içeceklerde doğal olarak bulunan folat zararlı değildir. Bununla birlikte, bir sağlık kuruluşu tarafından önerilmedikçe, folatı takviyeler veya güçlendirilmiş yiyecek ve içeceklerde üst sınırın üzerinde tüketmemelisiniz.

Çok miktarda folat takviyesi almak, B12 vitamini eksikliğini gizleyebilir çünkü bu takviyeler , B12 vitamini eksikliğinin neden olduğu anemiyi düzeltebilir , ancak B12 vitamini eksikliğinin neden olduğu sinir hasarını düzeltemez. B12 vitamini eksikliği beyin, omurilik ve sinirlerde kalıcı hasara yol açabilir . Yüksek dozlarda folat takviyeleri de B12 vitamini eksikliğinin semptomlarını kötüleştirebilir .

Yüksek dozda folik asit, bazı insanlarda kolorektal kanser ve muhtemelen diğer kanserlerin riskini artırabilir. Yüksek dozlar da vücutta kullanabileceğinden daha fazla folik asit oluşmasına yol açabiliyor ancak bu artan folik asit düzeylerinin zararlı olup olmadığı tam olarak net değil.

Takviyeler ve güçlendirilmiş yiyecek ve içeceklerden elde edilen folat için günlük üst sınırlar aşağıda listelenmiştir.

Folat ilaçlarla veya diğer diyet takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Folat takviyeleri birkaç ilaçla etkileşime girebilir. İşte bazı örnekler:

• Folat takviyeleri, kanseri tedavi etmek için alındığında metotreksat (Rheumatrex®, Trexall®) ile etkileşime girebilir .
• Fenitoin (Dilantin®), karbamazepin (Carbatrol®, Tegretol®, Equetro®, Epitol®) ve valproat (Depacon®) gibi epileptik veya nöbet önleyici ilaçların alınması kandaki folat düzeylerini azaltabilir. Ayrıca, folat takviyeleri almak bu ilaçların kan seviyelerini azaltabilir.
• Ülseratif kolit için sülfasalazin (Azulfidine®) almak vücudun folatı emme yeteneğini azaltabilir ve folat eksikliğine neden olabilir.

Aldığınız diyet takviyeleri ve ilaçları doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına bildirin. Bu diyet takviyelerinin reçeteli veya reçetesiz satılan ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini veya bunlarla etkileşime girip girmediğini veya ilaçların vücudunuzun besinleri emme, kullanma veya parçalama şeklini etkileyip etkilemediğini size söyleyebilirler .

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Sağlık Profesyonelleri İçin

Yazının bu başlığından sonrası sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır.

olat, bazı gıdalarda doğal olarak bulunan, diğerlerine eklenen ve besin takviyesi olarak bulunan suda çözünen bir B vitaminidir. Eskiden “folakin” ve bazen “B9 vitamini” olarak bilinen “Folat”, doğal olarak oluşan gıda folatları ve diyet takviyelerinde ve folik asit dahil güçlendirilmiş gıdalarda bulunan folatlar için genel bir terimdir. Gıda folatları tetrahidrofolat (THF) formundadır ve genellikle ek glutamat kalıntılarına sahiptir, bu da onları poliglutamat yapar [ 1 ]. Folik asit, güçlendirilmiş gıdalarda ve çoğu besin takviyesinde kullanılan vitaminin tamamen oksitlenmiş monoglutamat formudur. Bazı diyet takviyeleri ayrıca monoglutamil formunda folat, 5-MTHF (L-5-MTHF, 5-metil-folat, L-metilfolat ve metilfolat olarak da bilinir) içerir.

Folat, nükleik asitlerin (DNA ve RNA) sentezinde ve amino asitlerin metabolizmasında [ 1-3 ] tek karbon transferlerinde bir koenzim veya kosubstrat olarak işlev görür. En önemli folat bağımlı reaksiyonlardan biri, önemli bir metil donörü olan S-adenosil-metiyonin sentezinde homosisteinin metiyonine dönüştürülmesidir. Uygun hücre bölünmesi için başka bir folata bağımlı reaksiyon, DNA oluşumunda deoksiüridilatın timidilata metilasyonu gereklidir. Bu reaksiyonun bozulması, folat eksikliğinin ayırt edici özelliklerinden biri olan megaloblastik anemiye yol açabilen bir süreci başlatır [ 4 ].

Tüketildiğinde, gıda folatları bağırsak mukozasında aktif taşıma ile emilmeden önce bağırsakta monoglutamat formuna hidrolize edilir [ 2 ]. Farmakolojik folik asit dozları tüketildiğinde de pasif difüzyon meydana gelir. Kan dolaşımına girmeden önce, dihidrofolat redüktaz enzimi monoglutamat formunu THF’ye indirger ve onu metil veya formil formlarına dönüştürür [ 1 ]. Folatın plazmadaki ana formu 5-MTHF’dir.

Dihidrofolat redüktazın aktivitesi bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir [ 3 ]. Dihidrofolat redüktaz kapasitesi aşıldığında, kanda metabolize edilmemiş folik asit bulunabilir [ 1 , 5 , 6 ]. Metabolize edilmemiş folik asidin herhangi bir biyolojik aktiviteye sahip olup olmadığı veya folat durumunun bir biyobelirteci olarak kullanılıp kullanılamayacağı bilinmemektedir [ 7 ]. Folat ayrıca kolonik mikrobiyota tarafından sentezlenir ve kolon boyunca absorbe edilebilir, ancak kolonik folatın folat durumuna ne ölçüde katkıda bulunduğu net değildir [ 8 ]. Folatın toplam vücut içeriğinin 15 ila 30 mg olduğu tahmin edilmektedir; bu miktarın yaklaşık yarısı karaciğerde, kalanı ise kan ve vücut dokularında depolanır [ 1 ].

Folat durumunu değerlendirmek için yaygın olarak serum folat konsantrasyonları kullanılır; 3 ng/mL’nin üzerindeki bir değer yeterliliği gösterir [ 1 , 2 , 9 ]. Bununla birlikte, bu gösterge, son zamanlardaki diyet alımına duyarlıdır, bu nedenle uzun vadeli durumu yansıtmayabilir. Eritrosit folat konsantrasyonları, daha uzun vadeli bir folat alımı ölçümü sağlar; 140 ng/mL’nin üzerindeki bir konsantrasyon yeterli folat durumunu gösterir [ 2 , 3 , 7 , 9 ].

Folat durumunu değerlendirmek için serum veya eritrosit folat konsantrasyonu ile metabolik fonksiyon göstergelerinin bir kombinasyonu da kullanılabilir. Plazma homosistein konsantrasyonu, folat durumunun yaygın olarak kullanılan fonksiyonel bir göstergesidir çünkü homosistein seviyeleri, vücut 5-MTHF eksikliği nedeniyle homosisteini metiyonine dönüştüremediğinde yükselir [ 9 ]. Bununla birlikte, homosistein seviyeleri, folat durumunun oldukça spesifik bir göstergesi değildir çünkü böbrek fonksiyon bozukluğu ve B12 vitamini ve diğer mikro besinlerin eksiklikleri dahil olmak üzere diğer faktörlerden etkilenebilirler [1, 3 , 9 , 10 ] .]. Yükselmiş homosistein seviyeleri için en sık kullanılan kesme değeri 16 mikromol/L’dir, ancak 12 ila 14 mikromol/L gibi biraz daha düşük değerler de kullanılmıştır [ 2 ]. Popülasyonlarda folat durumunu değerlendirmek için 10 mikromol/L’lik bir homosistein eşik değeri önerilmiştir [ 3 ].

Önerilen Alımlar

Folat ve diğer besinler için alım tavsiyeleri, Ulusal Bilimler, Mühendislik ve Tıp Akademilerinde [ 2 ] Gıda ve Beslenme Kurulu’nun (FNB) uzman bir komitesi tarafından geliştirilen Diyet Referans Alımlarında (DRI’lar) sağlanmaktadır . DRI, sağlıklı insanların besin alımlarını planlamak ve değerlendirmek için kullanılan bir dizi referans değer için genel terimdir. Yaşa ve cinsiyete göre değişen bu değerler şunları içerir:

• Tavsiye Edilen Diyet Ödeneği (RDA): Neredeyse tüm (%97-%98) sağlıklı bireylerin besin gereksinimlerini karşılamak için yeterli günlük ortalama alım seviyesi; genellikle bireyler için beslenme açısından yeterli diyetleri planlamak için kullanılır.
• Yeterli Alım (AI): Bu seviyedeki alımın beslenme yeterliliğini sağladığı varsayılır; Kanıtlar bir BKA geliştirmek için yetersiz olduğunda kurulur.
• Tahmini Ortalama Gereksinim (EAR): Sağlıklı bireylerin %50’sinin gereksinimlerini karşıladığı tahmin edilen ortalama günlük alım düzeyi; genellikle insan gruplarının besin alımlarını değerlendirmek ve onlar için beslenme açısından yeterli diyetleri planlamak için kullanılır; bireylerin besin alımlarını değerlendirmek için de kullanılabilir.
• Tolere Edilebilir Üst Alım Seviyesi (UL): Olumsuz sağlık etkilerine neden olması muhtemel olmayan maksimum günlük alım miktarı.

Tablo 1, folat için mevcut RDA’ları mcg diyet folat eşdeğerleri (DFE’ler) olarak listeler. FNB, folik asidin gıda folatından daha yüksek biyoyararlanımını yansıtmak için DFE’ler geliştirdi. Yiyeceklerle birlikte alındığında folik asidin en az %85’inin biyoyararlı olduğu tahmin edilirken, yiyeceklerde doğal olarak bulunan folatın yalnızca yaklaşık %50’si biyolojik olarak kullanılabilirdir [ 1 , 2 , 4 ]. Bu değerlere dayanarak, FNB DFE’yi şu şekilde tanımlamıştır:

• 1 mcg DFE = 1 mcg gıda folatı
• 1 mcg DFE = 0,6 mcg folik asit takviyeli gıdalardan veya gıdalarla birlikte tüketilen diyet takviyelerinden
• 1 mcg DFE = aç karnına alınan diyet takviyelerinden 0,5 mcg folik asit

5-MTHF formunda ek folat için mcg DFE’yi mcg’ye dönüştürme faktörleri resmi olarak belirlenmemiştir [ 11 ].

Folat Kaynakları

Gıda
Folat, sebzeler (özellikle koyu yeşil yapraklı sebzeler), meyveler ve meyve suları, fındık, fasulye, bezelye, deniz ürünleri, yumurta, süt ürünleri, et, kümes hayvanları ve tahıllar dahil olmak üzere çok çeşitli gıdalarda doğal olarak bulunur (Tablo 2) [ 4 , 12 ]. Ispanak, ciğer, kuşkonmaz ve brüksel lahanası folat düzeyi en yüksek besinler arasındadır.

Ocak 1998’de ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), riski azaltmak için üreticilerin zenginleştirilmiş ekmeklere, tahıllara, unlara, mısır unlarına, makarnalara, pirince ve diğer tahıl ürünlerine [ 13 ] 140 mcg folik asit/100 g eklemelerini zorunlu tutmaya başladı . nöral tüp defektleri (NTD’ler). Tahıllar ve tahıllar Amerika Birleşik Devletleri’nde yaygın olarak tüketildiğinden, bu ürünler Amerikan diyetine önemli folik asit katkıları haline geldi. Zenginleştirme programı, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ortalama folik asit alımını yaklaşık 190 mcg/gün artırdı [ 14 ]. Nisan 2016’da FDA, mısır masa ununa 154 mcg folik asit/100 g’a kadar isteğe bağlı olarak eklenmesini onayladı [ 15 ].

1 Kasım 1998’den bu yana Kanada hükümeti, zenginleştirilmiş makarna, mısır unu ve beyaz un da dahil olmak üzere birçok tahıla 150 mcg folik asit/100 g eklenmesini şart koşuyor [6 , 16 ] . Kosta Rika, Şili ve Güney Afrika da dahil olmak üzere diğer birçok ülke de zorunlu folik asit takviyesi programları oluşturmuştur [ 6 , 17 ].

* DV = Günlük Değer. FDA, tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. Folat için DV, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 400 mcg DFE’dir [ 11 ], burada mcg DFE = mcg doğal olarak oluşan folat + (1.7 x mcg folik asit). Etiketlerde folat içeriği porsiyon başına mcg DFE olarak listelenmeli ve ürüne folik asit ekleniyorsa folik asit miktarı da mcg cinsinden parantez içinde belirtilmelidir. FDA, gıdaya folik asit eklenmedikçe gıda etiketlerinin folat içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

† Folat güçlendirme programının bir parçası olarak folik asit ile güçlendirilmiştir.

ABD Tarım Bakanlığı’nın FoodData Central [ 12 ] birçok gıdanın besin içeriğini listeler ve besin içeriğine ve gıda adına göre düzenlenmiş folat içeren gıdaların kapsamlı bir listesini sunar.

Besin takviyeleri
Folik asit, multivitaminlerde ve doğum öncesi vitaminlerde, diğer B-kompleks vitaminlerini içeren takviyelerde ve sadece folik asit içeren takviyelerde bulunur. Yaygın dozlar, yetişkinler için takviyelerde 680 ila 1.360 mcg DFE (400 ila 800 mcg folik asit) ve çocuk multivitaminlerinde 340 ila 680 mcg DFE (200 ila 400 mcg folik asit) arasında değişir [18 , 19 ] .

Yiyecekle birlikte alındığında ek folik asidin yaklaşık %85’i biyolojik olarak kullanılabilir [ 2 , 4 ]. Yemeksiz tüketildiğinde, tamamlayıcı folik asidin yaklaşık %100’ü biyolojik olarak kullanılabilir.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

5-MTHF içeren diyet takviyeleri de mevcuttur. Bazı insanlar için 5-MTHF takviyesi folik asitten daha faydalı olabilir ( aşağıdaki ” MTHFR polimorfizmi olan kişiler ” bölümüne bakın) [ 20 , 21 ]. Takviyelerdeki 5-MTHF’nin biyoyararlanımı, folik asit ile aynı veya ondan fazladır [ 22-27 ]. Ancak, 5-MTHF için mcg ve mcg DFE arasındaki dönüşüm faktörleri resmi olarak oluşturulmamıştır. FDA, üreticilerin folik asitle karşılaştırılabilir olması için 1.7’lik bir dönüştürme faktörü kullanmalarına veya kendi oluşturdukları dönüştürme katsayılarının 1.7’yi geçmemesine izin verir [ 11 ].

Folat Alımları ve Durumu

2013–2014 Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden (NHANES) elde edilen verilere göre, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan yeterli miktarda folat tüketmektedir. 2-19 yaş arası çocuklar için gıdalardan alınan ortalama diyet folatı alımı günde 417 ila 547 mcg DFE arasında değişmektedir [ 28 ]. Yiyeceklerden günlük ortalama folat alımı, 20 yaş ve üzerindeki erkekler için 602 mcg DFE ve kadınlar için 455 mcg DFE’dir.

Çoğu insan yeterli miktarda folat tüketmesine rağmen, doğurganlık çağındaki kadınlar ve Hispanik olmayan siyah kadınlar da dahil olmak üzere belirli gruplar yetersiz folat alımı riski altındadır. Besin takviyelerinden folik asit alımı dahil edildiğinde bile, 14 ila 18 yaş arası ergen kızların %19’u ve 19 ila 30 yaş arası kadınların %17’si EAR’ı karşılamamaktadır [29 ] . Benzer şekilde, Hispanik olmayan siyah kadınların %23’ü, Hispanik olmayan beyaz kadınların %13’üne kıyasla yetersiz toplam alıma sahiptir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde yetişkinlerin yaklaşık %35’i ve 1 ila 13 yaş arası çocukların %28’i folik asit içeren takviyeler kullanmaktadır [ 29 , 30 ]. 51 ila 70 yaş arası yetişkinlerin, diğer yaş gruplarının üyelerine göre folik asit içeren takviyeleri alma olasılığı daha yüksektir. Hispanik olmayan beyazlar arasında kullanım, Hispanik olmayan siyahlara veya Meksikalı Amerikalılara göre daha yüksektir. Folik asit içeren takviyeleri alan 2 yaş ve üstü kişiler, bu takviyelerden ortalama 712 mcg DFE alırlar [ 28 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Eritrosit folat düzeylerinin ölçümleri, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insanın yeterli folat statüsüne sahip olduğunu da göstermektedir. NHANES 2003–2006 verilerinin bir analizine göre, 1 ila 18 yaş arası çocukların %0,5’inden azında eksik eritrosit folat konsantrasyonları vardır [ 18 ]. Bu yaş grubundaki ortalama konsantrasyonlar yaşa, beslenme alışkanlıklarına ve takviye kullanımına bağlı olarak 211 ila 294 ng/mL arasında değişmektedir. Erişkinlerde ortalama eritrosit folat konsantrasyonları 216 ila 398 ng/mL arasında değişir ve bu da yeterli folat durumunu gösterir [ 31 ].

Bazı popülasyon grupları aşırı folik asit alma riski altındadır. 51-70 yaşlarındaki erkek ve kadınların yaklaşık %5’i ve 71 yaş ve üstü erkeklerin folik asit alımları, temel olarak diyet takviyelerinden elde ettikleri folik asit nedeniyle günlük UL olan 1.000 mcg’yi aşar [29 ] . Ayrıca, folik asit içeren takviyeler alan 1 ila 13 yaş arası çocukların %30 ila %66’sı, hem güçlendirilmiş gıdalardan hem de diyet takviyelerinden günde 300-600 mcg UL’yi aşan folik asit alımına sahiptir [30 ] . Diyet takviyelerinden en az 200 mcg/gün folik asit tüketen 1 ila 8 yaş arası çocukların neredeyse tamamı, UL’yi aşan toplam alıma sahiptir [ 18 ]. Çocuklarda yüksek folik asit dozlarının uzun vadeli etkileri hakkında çok az şey bilinmektedir [ 7 ].

Folat Eksikliği

İzole folat eksikliği nadirdir; folat eksikliği, zayıf beslenme, alkolizm ve malabsorptif bozukluklarla güçlü ilişkisi nedeniyle genellikle diğer besin eksiklikleri ile bir arada bulunur [ 4 ]. Büyük, anormal çekirdekli eritrositler ile karakterize edilen megaloblastik anemi, folat veya vitamin B12 eksikliğinin birincil klinik belirtisidir [ 1 , 4 ]. Semptomları zayıflık, yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, sinirlilik, baş ağrısı, kalp çarpıntısı ve nefes darlığıdır [ 2 ].

Folat eksikliği ayrıca dilde ve ağız mukozasında ağrıya ve yüzeysel ülserasyonlara neden olabilir; cilt, saç veya tırnak pigmentasyonundaki değişiklikler; gastrointestinal semptomlar; ve homosisteinin yüksek kan konsantrasyonları [ 1 , 2 , 4 , 32 ].

Yetersiz folat alımı olan kadınların, NTD’li bebekleri doğurma riski yüksektir [ 2 ]. Yetersiz anne folat durumu ayrıca düşük bebek doğum ağırlığı, erken doğum ve fetal gelişme geriliği ile ilişkilendirilmiştir [ 1 , 33 ].

Folat Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Frank folat eksikliği Amerika Birleşik Devletleri’nde nadirdir, ancak bazı kişilerde marjinal folat durumu olabilir. Aşağıdaki gruplar, folat yetersizliği riski altında olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Alkol kullanım bozukluğu olan kişiler
Alkol kullanım bozukluğu olan kişilerin sıklıkla yetersiz miktarda folat içeren düşük kaliteli diyetleri vardır. Ayrıca alkol, folat emilimini ve hepatik alımı engeller, folatın parçalanmasını hızlandırır ve renal atılımını artırır [ 1 , 4 , 9 ]. Gıda tedarikinin folik asitle takviye edilmediği Portekiz’de yapılan bir değerlendirme, kronik alkolizmi olan kişilerin %60’ından fazlasında düşük folat durumu bulmuştur [34 ] . 2 hafta boyunca günde 240 ml (8 sıvı ons) kırmızı şarap veya günde 80 ml (2,7 sıvı ons) votka gibi ölçülü alkol tüketimi bile sağlıklı erkeklerde serum folat konsantrasyonlarını folat yeterliliği sınırının altına düşmese de önemli ölçüde azaltabilir. 3 ng/ml [35 ].

Doğurganlık çağındaki kadınlar
Hamile kalabilen tüm kadınlar, NTD’ler ve diğer doğum kusurları riskini azaltmak için yeterli miktarda folat almalıdır [ 2 , 36 , 37 ]. Bununla birlikte, doğurganlık çağındaki bazı kadınlar, diyet takviyeleri alsalar bile yetersiz miktarda folat alırlar [ 29 ]. Doğurganlık çağındaki kadınlar, çeşitli bir diyetle sağlanan folatın yanı sıra diyet takviyeleri ve/veya güçlendirilmiş gıdalardan 400 mcg/gün folik asit almalıdır [ 2 ].

Gebe kadınlar
Gebelik sırasında, nükleik asit sentezindeki rolü nedeniyle folat talebi artar [ 33 ]. Bu ihtiyacı karşılamak için, FNB folat RDA’yı hamile olmayan kadınlar için 400 mcg DFE/gün’den hamilelik sırasında 600 mcg DFE/gün’e çıkardı [ 2 ]. Bazı kadınlar için bu alım düzeyine yalnızca diyetle ulaşmak zor olabilir. American College of Obstetricians and Gynecologists, çoğu hamile kadının yeterli miktarda folik asit ve diğer besin maddelerini almalarını sağlamak için doğum öncesi bir vitamin takviyesi önermektedir [ 38 ].

Malabsorptif bozuklukları olan kişiler
Çeşitli tıbbi durumlar folat eksikliği riskini artırır. Tropikal sprue, çölyak hastalığı ve enflamatuar barsak hastalığı dahil olmak üzere emilim bozukluğu olan kişiler, bu bozuklukları olmayan kişilere göre daha az folat emebilir [ 4 ]; örneğin, inflamatuvar barsak hastalığı olan hastaların yaklaşık %20-60’ında folat eksikliği vardır [ 39 ]. Atrofik gastrit, gastrik cerrahi ve diğer durumlarla ilişkili azalmış gastrik asit sekresyonu da folat emilimini azaltabilir [ 4 ].

MTHFR polimorfizmi olan kişiler 

Metilentetrahidrofolat redüktaz (MTHFR) geninde 677C>T genetik polimorfizmi olan kişilerdefolatı aktif formlarından biri olan 5-MTHF’ye dönüştürme yeteneği azalır, çünkü bu dönüşüm için metilentetrahidrofolat redüktaz enzimi gereklidir daha az aktiftir [ 21 ]. Hispaniklerin yaklaşık %25’i, Kafkasyalıların ve Asyalıların %10’u ve Afrikalı Amerikalıların %1’i 677C>T MTHFR polimorfizmi için homozigottur[ 27 ]. Bu polimorfizm, biyolojik olarak daha az kullanılabilir 5-MTHF ile sonuçlanır ve dolayısıyla, düşük metilasyon potansiyeli, yüksek homosistein seviyelerine ve artan NTD riskine yol açar [ 1 , 3 , 20 , 40]. Bu genetik polimorfizme sahip kişiler için folat takviyesinin faydalarına ilişkin araştırma sonuçsuz olsa da, bu insanlardan bazıları 5-MTHF takviyesinden fayda görebilir [ 20 , 21 ]. Bununla birlikte, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 677C>T MTHFR polimorfizmi olsa bile hamile kalabilecek kişiler için 5-MTHF yerine 400 mcg/gün folik asit önermektedir (aşağıdaki “NTD’lere bakın ” ) [ 41 ].

Folat ve Sağlık

Bu bölüm, folatın rol oynayabileceği yedi hastalık ve bozukluğa odaklanmaktadır: otizm spektrum bozukluğu ; kanser ; kardiyovasküler hastalık ve felç ; bunama, bilişsel işlev ve Alzheimer hastalığı ; depresyon ; NTD’ler ; ve erken doğum, konjenital kalp kusurları ve diğer konjenital anomaliler .

Otizm spektrum bozukluğu
Otizm spektrum bozukluğu (OSB), diğer insanlarla iletişim ve etkileşimde güçlük, sınırlı ilgi alanları ve tekrarlayan davranışlarla karakterize edilen nörogelişimsel bir bozukluktur. OSB’nin sınıflandırması ve tanısı, daha önce otistik bozukluk, Asperger sendromu ve başka şekilde tanımlanamayan yaygın gelişimsel bozukluk olarak bilinen durumları içerecek şekilde 2013 yılında değiştirilmiştir [42 ] . ASD’nin nedenleri net değildir, ancak genetik ve çevresel faktörlerin (enfeksiyonlar dahil) ve bazı ilaçlara, kirleticilere ve böcek ilaçlarına doğum öncesi maruz kalmanın bir rol oynadığına inanılmaktadır [ 43-46 ].

Ortaya çıkan kanıtlar, gebelik öncesi folik asit takviyesinin OSB riskini azaltabileceğini veya bazı ilaçlara ve toksik kimyasallara doğum öncesi maruz kalma nedeniyle potansiyel olarak artan OSB riskini azaltabileceğini düşündürmektedir. Bu potansiyel faydaların mekanizması bilinmemektedir, ancak folik asidin DNA metilasyonundaki rolü ile ilişkili olabilir ve bu da nörogelişimi etkileyebilir [ 47-49 ].

Hepsi olmasa da bazı gözlemsel çalışmalar, hamilelikten önce ve/veya hamilelik sırasında annenin folik asit ve/veya multivitamin takviyeleri kullanımı ile kadınların yavrularında daha düşük OSB riski arasında ilişki olduğunu göstermiştir. Örneğin, 3,3 ila 10,2 yaşları arasındaki 85.176 çocuğu içeren prospektif Norveç Anne ve Çocuk Kohort Çalışması, 4 hafta öncesinden 8 hafta sonrasına kadar tüm zaman dilimlerinde günde 400 mcg’ye kadar folik asit alan annelerin çocuklarında olduğunu bulmuştur. hamileliğin başlangıcında otistik bozukluğa sahip olma olasılığı, anneleri takviye almayanlara göre %39 daha azdı [ 50]. Ancak sonuçlar, takviye ile Asperger sendromu veya başka türlü tanımlanamayan yaygın gelişimsel bozukluk arasında anlamlı bir ilişki göstermedi. ABD’de 837 çocukla yapılan bir vaka kontrol çalışmasında, hamileliğin ilk ayında takviyeler ve güçlendirilmiş kahvaltılık tahıllardan günde ortalama 600 mcg folik asit veya daha fazla tüketen annelerin bebeklerinde risk %38 daha düşüktü. günde 600 mcg’den daha az tüketen annelerinkinden daha fazla ASD [ 51 ]. Bu ilişki, 677C>T MTHFR ile anneler ve çocuklar için en güçlüydü.polimorfizm. Benzer şekilde, 45.300 İsrailli çocukla yapılan 2018 vaka kontrol kohort çalışması, hamilelikten önce ve/veya hamilelik sırasında folik asit ve/veya multivitamin takviyesi alan annelerin çocuklarında ASD riskinin önemli ölçüde azaldığını göstermiştir [52 ] . Tersine, 35.059 hamile Danimarkalı kadın ve çocuklarından oluşan boylamsal, popülasyona dayalı bir kohort, gebelik öncesi folik asit veya multivitamin kullanımı ile OSB arasında bir ilişki bulamamıştır [53 ] .

Folik asidin gebelik öncesi kullanımı, rahimde belirli ilaçlara ve nörotoksinlere maruz kalan çocuklarda potansiyel olarak artmış OSB riskini azaltabilir [ 44-46 ]. 104.946 çocuğu içeren Norveç Anne ve Çocuk Kohort Çalışmasından elde edilen verilerin analizi, anne karnında antiepileptik ilaçlara (in vivo folatı azalttığı bilinen) maruz kalan çocukların 18 yaşında otistik özelliklere sahip olma olasılığının 5,9 ila 7,9 kat daha fazla olduğunu buldu. Anneleri gebelik öncesi folik asit almamışlarsa 36 ay [ 44]. Ek olarak, otistik özelliklerin ciddiyeti, hem annenin plazma folat konsantrasyonları hem de folik asit dozları ile ters orantılıydı. Benzer şekilde, ABD’de 712 çocukla yapılan bir çalışmada, hamileliği sırasında herhangi bir ev ilacına maruz kalan ve hamileliğin ilk ayında günde 800 mcg veya daha fazla folik asit alan annelerin OSB’li bir çocuğa sahip olma olasılığı, otizmli kadınlara göre 1,7 kat daha fazlaydı. ev içi pestisitlere maruz kalmayanlarla aynı folik asit alımları [ 45 ]. Kadınlar kapalı alanda pestisitlere maruz kaldıklarında ve günlük folik asit alımları 800 mcg’den az olduğunda OSB riski daha da yüksekti (2,5 kat), bu da folik asidin pestisit maruziyetinden kaynaklanan potansiyel olarak artan ASD riskini azaltabileceğini düşündürüyor.

Genel olarak, bugüne kadarki kanıtlar, annelerin gebelik öncesi folik asit alımları ile yavrularında OSB riski arasında olası bir ters ilişki olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, şu anda mevcut olan verilerin tümü olmasa da çoğu gözlemseldir ve kafa karıştırıcı nedensel çıkarım gösterme yeteneğini zayıflatır. Kesin sonuçlara varılmadan önce ek araştırma ve diğer çalışmalarda doğrulama gereklidir.

Kanser
Birkaç epidemiyolojik çalışma, folat alımı ve durumu ile kolorektal, akciğer, pankreas, yemek borusu, mide, rahim ağzı, yumurtalık, meme, mesane ve diğer kanserler riski arasında ters bir ilişki olduğunu ileri sürmüştür [1 , 9 , 54 , 55 ] . Araştırma, folatın karsinojenez üzerindeki etkisinin kesin doğasını belirlememiştir, ancak bilim adamları, folatın tek karbon metabolizmasındaki rolü ve ardından DNA replikasyonu ve hücre bölünmesi üzerindeki etkileri yoluyla kanser gelişimini etkileyebileceğini varsaymaktadır [55 , 56 ] . Kanıtlar ayrıca folatın kanserin başlamasında ve ilerlemesinde ikili bir rol oynayabileceğini göstermektedir [ 57]. Yani folat, gelişimin erken evrelerinde bazı kanser türlerini baskılayabilirken, preneoplastik lezyonlar oluştuktan sonra alınan yüksek doz folik asit, kanserin gelişimini ve ilerlemesini destekleyebilir.

Folik asit takviyesi içeren klinik çalışmalardan elde edilen sonuçlar karıştırılmıştır. Ek olarak, denemelerin çoğu diğer B vitaminlerini (sıklıkla RDA seviyelerinin oldukça üzerindeki dozlarda) ve bazen diğer besin maddelerini içermiştir ve bu da, eğer varsa, tek başına folik asidin etkilerini çözmeyi zorlaştırmaktadır. Örneğin, Fransa’da yapılan bir çalışmada, kardiyovasküler hastalık öyküsü olan 2.501 kişi, 5 yıl boyunca günlük 560 mcg folik asit, 3 mg B6 vitamini ve 20 mcg B12 vitamini takviyesi aldı [ 58]. Araştırmacılar, B vitamini takviyesi ile kanser sonuçları arasında bir ilişki bulamadılar. Norveç’te (yiyeceklerin folik asitle takviye edilmediği) iki denemenin birleşik analizinde, iskemik kalp hastalığı olan 3.411 kişide medyan 39 ay boyunca 800 mcg/gün folik asit artı 400 mcg/gün B12 vitamini takviyesi kanseri artırdı takviye yapılmamasına kıyasla insidans oranları %21 ve kanser ölüm oranları %38 [ 59 ]. Bu Norveç denemelerinden elde edilen bulgular, folik asit takviyesinin kanser riskini artırma potansiyeli hakkında endişeleri artırdı.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

En kapsamlı araştırma, folatın kolorektal kanser ve öncüsü olan adenomun gelişimi üzerindeki etkisine odaklanmıştır [ 1 , 55 , 60 ]. Birkaç epidemiyolojik çalışma, yüksek diyet folat alımları ile kolorektal adenom ve kanser riski arasında ters ilişkiler bulmuştur [ 61-64 ]. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nde 50 ila 71 yaşları arasındaki 525.000’den fazla kişiyle yapılan bir kohort çalışması olan NIH-AARP Diyet ve Sağlık Çalışmasında, toplam folat alımı 900 mcg/gün veya daha yüksek olan bireylerin %30 daha düşük folat riski vardı. 200 mcg/gün’den daha düşük alımları olanlara göre kolorektal kanser . Bununla birlikte, diğer çalışmalar, diyetle alınan folat alımları arasında anlamlı bir ilişki bulamamıştır [ 65 ,66 ] veya dolaşımdaki folat konsantrasyonları [ 67 , 68 ] ve kolorektal kanser riski.

Birkaç klinik çalışma, destekleyici folik asidin (bazen diğer B vitaminleri ile kombinasyon halinde), adenom öyküsü olan veya olmayan bireylerde kolorektal adenom riskini azaltıp azaltmadığını incelemiştir. Kardiyovasküler hastalık riski yüksek olan 1.470 yaşlı kadını içeren Kadınların Antioksidan ve Folik Asit Kardiyovasküler Çalışmasında, günlük 2.500 mcg folik asit, 50 mg B6 vitamini ve 1.000 mcg B12 vitamini takviyesi, 7.3 yıl boyunca kolorektal adenom oranlarını etkilemedi. müdahale ve yaklaşık 2 yıllık müdahale sonrası takip [ 69]. Üç büyük klinik araştırmanın (biri Kanada’da, biri hem Birleşik Devletler’de hem de Kanada’da ve biri Birleşik Krallık ve Danimarka’da) birleştirilmiş bir analizi, 3,5 yıla kadar folik asit takviyesinin adenom nüksetme oranlarını ne artırdığını ne de azalttığını buldu. adenom öyküsü olan kişiler [ 70 ]. Bununla birlikte, analize dahil edilen çalışmalardan birinde, folik asit takviyesi (1.000 mcg/gün), kolorektal kanser riski üzerinde hiçbir etkisi olmamasına rağmen, üç veya daha fazla adenoma sahip olma ve kolorektal olmayan kanser riskini önemli ölçüde artırmıştır [71 ] .

Folik asit desteğinin, yukarıda belirtilen üç klinik araştırmanın birleştirilmiş analizinde birleştirilmiş tüm kanser türlerinin riski üzerinde de hiçbir etkisi olmamıştır [ 70 ]. Benzer şekilde, 13 randomize çalışmanın bir meta-analizi, ortalama 5,2 yıllık tedavi süresi boyunca folik asit desteğinin (medyan günlük doz 2.000 mcg) genel kanser insidansı veya kolorektal, akciğer, meme, prostat insidansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığını gösterdi. veya diğer kanserler [ 72 ].

Bazı araştırmalar, folik asit takviyesi ile artan kanser riski arasında ilişki bulmuştur. Yüksek homosistein düzeyleri olan 65 yaş ve üstü 2.919 katılımcıda osteoporotik kırık insidansını araştıran randomize bir klinik çalışmada, 2 yıl boyunca 400 mcg folik asit artı 500 mcg vitamin B12 ve 600 IU D3 vitamini alanlarda, özellikle kanser insidansında önemli ölçüde daha yüksek rapor edilmiştir. sadece 600 IU D3 vitamini alanlardan daha fazla kolorektal ve diğer gastrointestinal kanserler [ 73 ]. Ek olarak, 2018’de ileriye dönük bir çalışma, kasa invaze olmayan mesane kanseri olan 619 hasta arasında güçlendirilmiş gıdalardan ve takviyelerden folik asit alımının kanserin nüksetme riskiyle pozitif ilişkili olduğunu, oysa doğal folat alımlarının anlamlı bir ilişki göstermediğini bulmuştur [ 74]. Daha yüksek plazma folat konsantrasyonları, BRCA1 veya BRCA2 mutasyonu olan kadınlarda artmış meme kanseri riski ile de ilişkilendirilmiştir [ 75 ]. Cole ve meslektaşları [ 71 ] tarafından yapılan çalışmanın ikincil bir analizi, folik asit takviyesinin prostat kanseri riskini önemli ölçüde artırdığını bulmuştur [ 76 ]. Sonraki araştırmalar, prostat kanserli erkeklerde artan kanser hücresi proliferasyonu ile daha yüksek serum folat konsantrasyonları arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir [ 77 ]. Toplam 25.738 erkeği içeren altı randomize kontrollü çalışmanın bir meta-analizi, folik asit takviyesi alan erkeklerde prostat kanseri riskinin plasebo alanlara göre %24 daha yüksek olduğunu bulmuştur.78 ].

Klinik çalışmalardan elde edilen karışık bulgular, yüksek folatın tümörün ilerlemesini desteklediğini gösteren laboratuvar ve hayvan çalışmalarından elde edilen kanıtlarla birleştiğinde, folatın doz ve maruz kalma zamanlamasına bağlı olarak kanser riskinde ikili rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Preneoplastik lezyonlar oluşmadan önce alınan ılımlı dozlarda folik asit, sağlıklı dokularda kanser gelişimini baskılayabilirken, preneoplastik lezyonlar oluştuktan sonra alınan yüksek dozlar, kanser gelişimini ve ilerlemesini destekleyebilir [9 , 60 , 79-82 ] . Bu hipotez, yalnızca adenom öncesi erken aşamalarda folat alımı ile kolorektal kanser riski arasında ters bir ilişki bulan 2011 ileriye dönük bir çalışma tarafından desteklenmektedir [ 83 ].

Ulusal Toksikoloji Programı ve Ulusal Sağlık Enstitüleri Diyet Takviyeleri Ofisi tarafından toplanan 2015 tarihli bir uzman paneli, folik asit takviyelerinin, temel folat durumu yeterli olan kişilerde kanser riskini azaltmadığı sonucuna varmıştır. Panel ayrıca, ek folik asitin kanser büyümesi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğuna dair insan çalışmalarından elde edilen tutarlı bulguların, folik asit desteğinin kanser riski üzerindeki etkilerine ilişkin ek araştırmaları haklı çıkardığını belirledi [84 ] . Bu etkilerle ilgili, tümörü teşvik edici etkiler gösterebilecek folik asit desteğinin dozu ve zamanlaması ve bu etkinin sentetik folik asit veya diğer folat formlarına özgü olup olmadığı gibi bazı önemli sorular devam etmektedir [57 ] .

Genel olarak, bugüne kadarki kanıtlar, diyetle yeterli folat alımının bazı kanser türlerinin riskini azaltabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, ek folik asitin kanser riski üzerindeki etkileri, özellikle kolorektal adenom veya diğer kanser türleri öyküsü olan kişilerde belirsizdir. Diyet folat ve ek folik asidin kanser riskini nasıl etkilediğini ve etkilerinin maruz kalma zamanına göre değişip değişmediğini tam olarak anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Kardiyovasküler hastalık ve inme
Yüksek homosistein düzeyi, artmış kardiyovasküler hastalık riski ile ilişkilendirilmiştir [ 1 , 2 ]. Folat ve diğer B vitaminleri, homosistein metabolizmasında yer alır ve araştırmacılar, bu mikro besinlerin homosistein düzeylerini düşürerek kardiyovasküler hastalık riskini azalttığını varsaymışlardır [ 1 , 85 ].

Folik asit (ve B12 vitamini) düşük homosistein seviyelerini destekler. Bununla birlikte, bu takviyeler felçten koruma sağlıyor gibi görünseler de aslında kardiyovasküler hastalık riskini azaltmazlar [ 85-94 ]. Örneğin, yüksek kardiyovasküler hastalık riski taşıyan 42 yaş ve üstü 5.442 ABD’li kadında, 7.3 yıl boyunca 2.500 mcg folik asit, 1 mg B12 vitamini ve 50 mg B6 vitamini içeren günlük takviyeler, majör kardiyovasküler olay riskini azaltmadı. [ 89 ]. 300 katılımcıdan oluşan bir alt çalışmada, takviyenin ayrıca vasküler inflamasyonun biyobelirteçleri üzerinde önemli bir etkisi olmadı [ 91 ], ancak homosistein düzeylerini ortalama %18,5 oranında düşürdü [ 89]. Başka bir klinik çalışma, çeşitli ülkelerden (Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada dahil) folik asit takviye programı olan ve bazılarında olmayan vasküler hastalığı veya diyabeti olan 55 yaş ve üstü 5.522 hastayı içermiştir [88 ] . Hastalar ortalama 5 yıl boyunca 2.500 mcg folik asit artı 50 mg B6 vitamini ve 1 mg B12 vitamini veya plasebo aldı. Plasebo ile karşılaştırıldığında, B vitaminleri ile tedavi, homosistein düzeylerini önemli ölçüde azalttı, ancak kardiyovasküler nedenler veya miyokard enfarktüsünden ölüm riskini azaltmadı. Bununla birlikte, takviye, inme riskini % 25 oranında önemli ölçüde azalttı.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Çin’in bölgelerinde, hipertansiyonu olan ancak inme veya miyokard enfarktüsü öyküsü olmayan 20.702 yetişkin arasında folik asit takviyesi yapılmayan büyük bir çalışmada, medyan 4,5 yıl boyunca 800 mcg folik asit artı 10 mg enalapril (yüksek kan basıncını tedavi etmek için kullanılır) takviyesi tek başına enalapril ile karşılaştırıldığında inme riskini %21 oranında önemli ölçüde azaltmıştır [ 92 ]. Etki, başlangıçtaki en düşük plazma folat seviyelerine sahip katılımcılarda daha belirgindi. Bu çalışmadaki 10.789 katılımcının analizi, folik asit takviyesinin, trombosit sayısı düşük ve homosistein düzeyi yüksek olanlarda felç riskini %73 oranında önemli ölçüde azalttığını (inme riskini artırdığını), ancak bu hastalığı olan katılımcılar üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını buldu. yüksek trombosit sayısı ve düşük homosistein seviyesi [95 ]. Bu bulgular, folik asit takviyesinin öncelikle, folik asit takviyesi olan Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde daha az yaygın olan yetersiz folat seviyelerine sahip olanlara fayda sağlayabileceğini düşündürmektedir [ 96 ].

47.921 katılımcıyı içeren 19 randomize kontrollü çalışmanın 2012 meta-analizinin yazarları, riski azaltmasına rağmen, B vitamini takviyesinin kardiyovasküler hastalık, miyokard enfarktüsü, koroner kalp hastalığı veya kardiyovasküler ölüm riski üzerinde hiçbir etkisinin olmadığı sonucuna varmışlardır. inme oranı %12 [ 86 ]. Benzer şekilde, homosistein düşürücü müdahalelerin kardiyovasküler olaylar üzerindeki etkilerine ilişkin bir Cochrane incelemesinin üçüncü güncellemesinin yazarları, tek başına veya B6 vitamini ve B12 vitamini ile kombinasyon halinde folik asit takviyesinin miyokard enfarktüsü veya herhangi bir nedenden ölüm riskini etkilemediği sonucuna varmışlardır. neden olabilir, ancak inme riskini azaltır [ 97]. Diğer üç meta-analiz de, folik asidin, özellikle hiç veya kısmen folik asit takviyesine maruz kalmayan popülasyonlarda inmeyi önlemede etkili olduğunu bulmuştur [ 94 , 98 , 99 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Genel olarak, mevcut kanıtlar, tek başına veya diğer B vitaminleri ile kombinasyon halinde folik asit takviyesinin, özellikle düşük folat düzeyine sahip popülasyonlarda felç riskini azalttığını, ancak diğer kardiyovasküler son noktaları etkilemediğini göstermektedir.

Demans, bilişsel işlev ve Alzheimer hastalığı
Bugüne kadar yürütülen çoğu gözlemsel çalışma, yüksek homosistein seviyeleri ile hem Alzheimer hastalığı hem de demans insidansı arasında pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir [ 32 , 79 , 100-104 ]. Bilim adamları, yüksek homosistein düzeylerinin, nöronal hücre ölümüne yol açan serebrovasküler iskemi, yumak birikmesine yol açan tau kinaz aktivasyonu ve metilasyon reaksiyonlarının inhibisyonu dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalar yoluyla beyin üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabileceğini varsaymaktadır [103] .]. Hepsi olmasa da bazı gözlemsel çalışmalar, düşük serum folat konsantrasyonları ile hem zayıf bilişsel işlev hem de yüksek demans ve Alzheimer hastalığı riski arasında korelasyonlar bulmuştur [79 , 100 , 101 , 103 , 105 ] .

Bu kanıtlara rağmen, klinik deney araştırmalarının çoğu, takviye homosistein düzeylerini düşürmesine rağmen, folik asit takviyesinin bilişsel işlevi veya bunama veya Alzheimer hastalığının gelişimini etkilediğini göstermedi. Hollanda’da yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada, 70 yaş ve üzerindeki 195 kişiye, bilişsel bozukluğu olmayan veya orta düzeyde bilişsel bozukluğu olmayan 400 mcg folik asit artı 1 mg B12 vitamini verildi; 1 mg B12 vitamini; veya 24 hafta boyunca plasebo [106. Folik asit artı B12 vitamini ile tedavi, homosistein konsantrasyonlarını %36 oranında azalttı ancak bilişsel işlevi iyileştirmedi. Yüksek homosistein düzeyleri olan yaşlı erişkinlerde (ortalama yaş 74.1) yapılan başka bir klinik çalışmada,107 ].

Kadınların Antioksidan ve Folik Asit Kardiyovasküler Çalışmasının bir parçası olarak, yüksek kardiyovasküler hastalık riski taşıyan 65 yaş ve üstü 2.009 ABD’li kadın, 2.500 mcg folik asit artı 1 mg B12 vitamini ve 50 mg B6 vitamini veya plasebo içeren günlük takviyeleri almak üzere rastgele atandı. [ 108]. Ortalama 1,2 yıl sonra, B vitamini takviyesi, plaseboya kıyasla başlangıca göre ortalama bilişsel değişikliği etkilemedi. Bununla birlikte, düşük temel diyet B vitamini alımına sahip kadınların bir alt grubunda, takviye, bilişsel gerileme oranını önemli ölçüde yavaşlattı. Amerika Birleşik Devletleri’nde hafif ila orta derecede Alzheimer hastalığı olan 340 kişiyi içeren bir çalışmada, 18 ay boyunca günlük 5.000 mcg folik asit artı 1 mg B12 vitamini ve 25 mg B6 vitamini takviyesi plaseboya kıyasla bilişsel gerilemeyi yavaşlatmadı [ 109 ].

Avustralya’da (çalışma sırasında zorunlu folik asit takviyesi bulunmayan) bir çalışmanın ikincil bir analizi, 2 yıl boyunca günlük 400 mcg folik asit artı 100 mcg B12 vitamini takviyesinin, özellikle hafıza olmak üzere bazı bilişsel işlev ölçümlerini iyileştirdiğini buldu. , depresif semptomları olan 60 ila 74 yaş arası 900 yetişkinde [ 110]. Başka bir meta-analiz, 20.000’den fazla yaşlı yetişkinde (ortalama yaş 60-82) 400 ila 2.500 mcg folik asit artı 10 denemede 20-1.000 mcg B12 vitamini ve 8 denemede 3-50 mg B6 vitamini uygulanan 11 randomize kontrollü çalışmayı içermiştir. 0,3 ila 7,1 yıl için. Takviye, homosistein düzeylerini önemli ölçüde düşürdü, ancak bilişsel yaşlanmayı, genel bilişsel işlevi veya belirli bilişsel alanları (hafıza, hız ve yürütme işlevi dahil) etkilemedi [111 ] .

Birkaç büyük inceleme, B vitaminlerinin bilişsel işlev üzerindeki etkisini değerlendirdi. Yazarların çoğu, tek başına veya B12 veya B6 vitaminleri ile kombinasyon halinde folik asit takviyesinin, bilişsel bozukluğu olan veya olmayan bireylerde bilişsel işlevi iyileştirmediği sonucuna varmıştır [112-115 ] . Ancak bazıları, araştırmacıların başlangıçtaki homosistein ve B vitamini durumunu dikkate aldıklarında, B vitamini takviyesinin bilişsel gerileme riski yüksek olan bireylerde bilişsel gerilemeyi yavaşlattığını belirtti [103 , 104 ] . Örneğin, Hollanda’da yapılan bir çalışmada, yüksek homosistein düzeyleri (13 mikromol/L veya daha yüksek) ve normal B12 vitamini düzeyleri olan 50-70 yaşları arasındaki 818 katılımcıya 3 yıl boyunca günde 800 mcg folik asit veya plasebo uygulanmıştır.116 ]. Folik asit takviyesi, plaseboya kıyasla homosistein konsantrasyonlarını %26 oranında azalttı ve genel bilişsel işlevi, hafızayı ve bilgi işleme hızını önemli ölçüde iyileştirdi, ancak duyu-motor hızını, karmaşık hızı veya kelime akıcılığını etkilemedi.

Folik asit takviyesinin bilişsel işlev ve bilişsel gerileme üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak için ek klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Depresyon
Düşük folat durumu, tüm çalışmalarda olmasa da bazı çalışmalarda depresyon ve antidepresanlara zayıf yanıt ile ilişkilendirilmiştir. Muhtemel mekanizmalar belirsizdir ancak folatın beyindeki metilasyon reaksiyonlarındaki rolü, nörotransmiter sentezi ve homosistein metabolizması ile ilişkili olabilir [ 117 , 118 ]. Bununla birlikte, sağlıksız beslenme kalıpları ve alkol kullanım bozukluğu gibi depresyonla bağlantılı ikincil faktörler de düşük folat durumu ile depresyon arasında gözlemlenen ilişkiye katkıda bulunabilir [119.

Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşları 15 ila 39 arasında değişen 2.948 kişiyle yapılan etnik çeşitlilik içeren bir popülasyon çalışmasında, majör depresyonu olan bireylerde serum ve eritrosit folat konsantrasyonları, hiç depresyona girmemiş olanlara göre önemli ölçüde daha düşüktü [119 ] . 2005-2006 NHANES verilerinin bir analizi, daha yüksek serum folat konsantrasyonlarının, 20 yaş ve üstü 2.791 yetişkinde daha düşük depresyon prevalansı ile ilişkili olduğunu bulmuştur [117 ] . İlişki, kadınlarda istatistiksel olarak anlamlıydı, ancak erkeklerde değildi. Bununla birlikte, başka bir analiz, 67-84 yaşları arasındaki 1.368 sağlıklı Kanadalı arasında hem gıda hem de diyet takviyelerinden folat alımı ile depresyon arasında ilişki olmadığını gösterdi [ 118]. Majör depresif bozukluğu olan 52 kadın ve erkek üzerinde yapılan bir çalışmanın sonuçları, düşük serum folat seviyelerine sahip 14 katılımcıdan sadece 1’inin antidepresan tedaviye yanıt verdiğini, buna karşılık normal folat seviyelerine sahip 38 katılımcıdan 17’sinin yanıt verdiğini gösterdi [120 ] .

Birkaç çalışma, folat durumunun hamilelik sırasında veya doğumdan sonra depresyon riskini etkileyip etkilemediğini incelemiştir. Bu çalışmaların sistematik bir incelemesinde karışık sonuçlar elde edildi [ 121 ]. Singapur’da 709 kadın arasında yapılan incelemeye dahil edilen bir çalışmada, gebeliğin 26-28. haftalarında daha yüksek plazma folat konsantrasyonları (ortalama 40,4 nmol/L [17,8 ng/mL]) olan kadınlarla karşılaştırıldığında, daha düşük plazma folat konsantrasyonları (ortalama 27.3 nmol/L [12.0 ng/mL]) hamilelik sırasında önemli ölçüde daha yüksek depresyon riskine sahipti, ancak doğumdan sonra değil [ 122 ]. Birleşik Krallık’ta 2.856 kadın üzerinde yapılan başka bir araştırma, hamilelik öncesi veya sırasında alyuvar folat seviyeleri veya gıda ve diyet takviyelerinden alınan folat ile doğum sonrası depresif semptomlar arasında anlamlı bir ilişki bulamamıştır.123 ]. Daha yakın zamanlarda, 1.592 Çinli kadın üzerinde yapılan bir kohort çalışması, hamilelik sırasında 6 aydan uzun süre folik asit takviyesi alan kadınlarda, daha kısa süre alanlara göre daha düşük doğum sonrası depresyon prevalansı bulmuştur [124 ] .

Geleneksel antidepresan ilaçlarla birlikte kullanıldığında folik asit takviyesinin depresyon için yardımcı bir tedavi olup olmayacağı konusunda çalışmalar karışık sonuçlar vermiştir. Birleşik Krallık’ta yapılan bir klinik çalışmada, majör depresyonu olan 127 hasta, 10 hafta boyunca günde 20 mg fluoksetine ek olarak 500 mcg folik asit veya plasebo almak üzere rastgele atandı [ 125]. Erkeklerdeki etkiler istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, fluoksetin artı folik asit alan kadınlar, fluoksetin artı plasebo alanlara göre depresif semptomlarda önemli ölçüde daha fazla iyileşme gösterdi. Birleşik Krallık’taki başka bir klinik çalışma, antidepresanlarına ek olarak 12 hafta boyunca günde 5.000 mcg folik asit veya plasebo şeklinde antidepresan ilaçlar alan orta ila şiddetli depresyonu olan 475 yetişkini randomize etti [ 126]. Depresyon ölçümleri, plasebo alanlara kıyasla folik asit alan katılımcılarda iyileşme göstermedi. Majör depresif bozukluğu olan hastalarda fluoksetin veya diğer antidepresanlarla kombinasyon halinde dört folik asit çalışmasının (iki çalışmada <5.000 mcg/gün; iki çalışmada = 5.000 mcg/gün) sistematik bir incelemesinin ve meta-analizinin yazarları şu sonuca varmıştır: 5.000 mcg/gün’den daha az folik asit, serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) tedavisine ek olarak faydalı olabilir [ 127 ]. Ancak yazarlar, bu sonucun düşük kaliteli kanıtlara dayandığını belirtmişlerdir. Dört klinik araştırmanın başka bir meta-analizi, yardımcı tedavi olarak 6-12 hafta boyunca günde 500-10.000 mcg folik asidin, plaseboya kıyasla depresyon ölçümlerini önemli ölçüde etkilemediğini bulmuştur [128 ] .

Diğer çalışmalar, antidepresanlara bir adjuvan tedavi olarak 5-MTHF desteğinin etkilerini incelemiştir ve sonuçlar bunun folik asitten daha fazla umut vaat edebileceğini düşündürmektedir [ 127-130 ]. Majör depresif bozukluğu olan 148 yetişkinde yapılan bir klinik çalışmada, her ikisi de SSRI tedavisiyle birlikte 30 gün boyunca 7.500 mcg/gün 5-MTHF ve ardından 30 gün daha 15.000 mcg/gün takviyesi, depresyon ölçümlerini iyileştirmedi. SSRI tedavisi artı plasebo [ 131 ]. Bununla birlikte, 75 yetişkinde aynı çalışma tasarımına sahip sonraki bir çalışmada, tam 60 gün boyunca 15.000 mcg/gün 5-MTHF artı SSRI tedavisi takviyesi, SSRI tedavisi artı plaseboya kıyasla depresyonu önemli ölçüde iyileştirdi [131 ] .

Fluoksetin veya diğer antidepresanlarla kombinasyon halinde 5-MTHF’nin (bir denemede <15.000 mcg/gün ve iki denemede 15.000 mcg/gün) üç denemesinin sistematik bir incelemesinin ve meta-analizinin yazarları, günde 15.000 mcg olduğu sonucuna varmışlardır. 5-MTHF, majör depresif bozukluğu olan hastalarda SSRI tedavisine etkili bir yardımcı olabilir, ancak onlar bu sonucun düşük kaliteli kanıtlara dayandığını belirtmişlerdir [ 127 ]. Ek olarak, İngiliz Psikofarmakoloji Derneği [ 129 ] ve Kanada Duygudurum ve Anksiyete Tedavileri Ağı [ 130 ] tarafından sağlanan kanıta dayalı kılavuzlar, 5-MTHF’nin depresif bozukluklar için SSRI tedavisine ek olarak etkili olabileceğini belirtmektedir.

Folat durumu ile depresyon arasındaki ilişkiyi tam olarak anlamak için ek araştırmalara ihtiyaç vardır. Sınırlı kanıtlar, folatın belirli formları ve dozlarıyla takviyenin depresif bozukluklar için yararlı bir adjuvan tedavi olabileceğini düşündürse de, bu bulguları doğrulamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Ek olarak, depresyon çalışmalarında kullanılan folat dozlarının çoğu UL’yi aşmaktadır ve yalnızca tıbbi gözetim altında alınmalıdır.

NTD’ler
NTD’ler omurga (spina bifida), kafatası ve beyinde (anensefali) malformasyonlara neden olur. Bunlar, merkezi sinir sisteminin en yaygın majör konjenital malformasyonlarıdır ve nöral tüpün gebe kaldıktan sonraki 21 ila 28. günlerde üst veya alt ucunun kapanmamasından kaynaklanır [132 , 133 ] . ABD’de spina bifida ve anensefalinin (NTD’lerin en yaygın iki türü) yaygınlık oranı 10.000 doğumda 5.5 ila 6.5’tir [ 134 ].

DNA ve diğer kritik hücre bileşenlerinin sentezindeki rolü nedeniyle folat, hızlı hücre büyümesinin fazları sırasında özellikle önemlidir [ 135 ]. Mekanizma tam olarak belirlenmemiş olsa da, klinik araştırma kanıtları, kadınların yeterli perikonsepsiyonel folik asit tüketiminin NTD’leri önemli bir oranda önlediğini göstermektedir [ 3 , 81 , 132 , 133 , 136 , 137 ].

Amerika Birleşik Devletleri’nde zorunlu folik asit takviyesinin başladığı 1998’den bu yana, NTD oranları %28 oranında düştü [ 134 ]. Bununla birlikte, önemli ırksal ve etnik eşitsizlikler devam etmektedir. NTD yaygınlık oranları Hispanik kadınlar arasında en yüksek ve Hispanik olmayan siyah kadınlar arasında en düşüktür. Bu eşitsizliklere katkıda bulunabilecek faktörler, diyet ve ek alma uygulamalarındaki farklılıkların [ 138 ] yanı sıra folat durumu dışındaki faktörleri (annenin diyabeti, obezite ve diğer besinlerin (örn. B12 vitamini) alımı gibi) içerir. NTD riskini etkilediğine inanılmaktadır [ 132 , 137 , 139-141 ]. Ayrıca 677C>T MTHFR’ye sahip kadınlarHispaniklerde Kafkasyalılar, Asyalılar ve Afrikalı Amerikalılardan daha yaygın olan polimorfizm, NTD riskinde artışa sahip olabilir [ 1 , 3 , 27 , 40 ]. Diğer bir husus, NTD yaygınlık oranlarına ilişkin verilerin, FDA’nın Hispanik popülasyonlar tarafından yaygın olarak tüketilen bir bileşen olan mısır masa ununa [ 15 ] gönüllü olarak folik asit eklenmesini onayladığı 2016 yılından önce toplanmış olmasıdır. Bu politika değişikliğinin, Hispanik kadınlar ve diğer popülasyonlar arasındaki NTD oranlarındaki eşitsizlikleri etkileyip etkilemediği henüz bilinmemektedir.

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gebeliklerin yaklaşık %50’si planlanmamış olduğundan, bir kadın hamile olduğunun farkına varmadan önceki gebelik öncesi dönemde yeterli folat durumu özellikle önemlidir. FNB, hamile kalabilen kadınlara “çeşitli bir diyetten gıda folatı tüketmeye ek olarak takviyelerden, güçlendirilmiş gıdalardan veya her ikisinden de günlük 400 mcg folik asit tüketmelerini” tavsiye ediyor [2 ] . ABD Halk Sağlığı Servisi ve CDC benzer öneriler yayınlamıştır [ 36 ]. 400 mcg/gün folik asit tüketmek, 677C>T MTHFR polimorfizmi olan kişilerde bile NTD’leri önlemeye yardımcı olur [ 41 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

2017 tarihli bir sistematik incelemenin yazarları, Amerika Birleşik Devletleri’nde folik asit ile gıda takviyesi başlamadan önce yürütülen çalışmalarda folik asit takviyesinin kullanıcıları NTD’lerden koruduğu sonucuna varmışlardır [142 ] . O zamandan beri yürütülen araştırmalar, açık bir koruyucu ilişki göstermese de (muhtemelen gıda zenginleştirme etkileri, çalışma tasarımı kusurları veya yetersiz örneklem büyüklükleri nedeniyle) [142], ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü, olmayı planlayan tüm kadınların veya gebe kalabilenler, gebe kalmadan en az 1 ay önce başlayarak ve gebeliğin ilk 2 ila 3 ayı boyunca devam eden 400 ila 800 mcg folik asit içeren günlük bir ek almalıdır [37 ] .

FNB, NTD’li bir çocuk doğurmuş ve tekrar hamile kalmayı planlayan kadınlar için tavsiyelerde bulunmadı. Bununla birlikte, diğer uzmanlar, bu kadınların gebe kalmadan en az 1 ila 3 ay önce başlayarak ve gebe kaldıktan sonra 2½ ila 3 ay boyunca devam eden günlük 4.000 ila 5.000 mcg ek folik asit almalarını önermektedir [132 , 143 ] . Bu dozlar UL’yi aşar ve yalnızca tıbbi gözetim altında alınmalıdır [ 143 ].

Preterm doğum, konjenital kalp kusurları ve diğer konjenital anomaliler
Gözlemsel çalışmalara göre, folik asit takviyesi ortalama gebelik yaşını artırabilir ve erken doğum riskini azaltabilir [ 1 , 144 ]. Ek olarak, bir multivitamin takviyesi ile birlikte folik asit, muhtemelen kalp dokusu gelişimi büyük miktarlarda folat gerektiren hücrelere bağlı olduğundan, doğuştan kalp kusurları riskini en aza indirmeye yardımcı olur [1 , 2 , 132 ] .

1990’dan 2011’e kadar Kanada’daki tüm doğumların yaklaşık %98’ini inceleyen geniş bir nüfusa dayalı kohort çalışmasının yazarları, gıdalarda folik asit takviyesinin, kromozomal olmayan konjenital kalp kusurlarının oranında %11’lik bir azalma ile ilişkili olduğu sonucuna varmışlardır [145 ] . Atlanta’da 3.987 bebeği içeren popülasyona dayalı bir vaka kontrol çalışmasında, doğum öncesi dönemde folik asit içeren multivitamin alan kadınların bebeklerinde almayan kadınların bebeklerine göre %24 daha az konjenital kalp kusurları görüldü [ 146 ] . Kaliforniya’da 866 bebekte yapılan bir vaka-kontrol çalışması benzer sonuçlara sahipti [ 147 ]. Ancak bu çalışmalardan elde edilen bulguların multivitaminlerin folik asit dışındaki bileşenlerine atfedilip atfedilemeyeceğini belirlemek mümkün değildir.

Çalışmalar ayrıca multivitamin takviyeleri ile kombinasyon halinde folik asit kullanımı ile doğumda idrar yolu anomalileri, oral yüz yarıkları, uzuv kusurları ve hidrosefali oluşumunun azalması arasında ilişkiler bulmuştur, ancak bu çalışmaların sonuçları tutarsızdır [ 2 , 132 ] .

Annenin folik asit tüketiminin bu olumsuz doğum sonuçları riskini ne ölçüde etkileyebileceğini tam olarak anlamak için ek araştırmalara ihtiyaç vardır. Bununla birlikte, folik asidin NTD’leri ve muhtemelen diğer doğum kusurlarını önlemedeki yerleşik rolü, gebelik öncesi dönemdeki öneminin altını çizmektedir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Aşırı Folattan Kaynaklanan Sağlık Riskleri

Büyük miktarlarda folat megaloblastik anemiyi düzeltebilir, ancak B12 vitamini eksikliğinden kaynaklanabilecek nörolojik hasarı düzeltemez. Bu nedenle bazı uzmanlar, yüksek miktarda folat takviyesi alımının, nörolojik sonuçları geri döndürülemez hale gelene kadar B12 vitamini eksikliğini “maskeleyebileceğinden” endişe duyuyorlar. Bu olasılığa ilişkin sorular halen devam etmektedir, ancak ilgi odağı, büyük miktarlarda folatın anemiyi ve B12 vitamini eksikliği ile ilişkili bilişsel semptomları hızlandırma veya şiddetlendirme potansiyeline kaymıştır [2 , 85 , 148-153 ] .

Yüksek folik asit alımının preneoplastik lezyonların ilerlemesini hızlandırabileceği, bazı kişilerde kolorektal ve muhtemelen diğer kanser riskini artırabileceğine dair endişeler de ortaya çıkmıştır [ 1 , 3 , 60 , 80 , 81 ]. Ek olarak, gebelik öncesi dönemde takviyelerden günde 1.000 mcg veya daha fazla folik asit alımı, 400 mcg alan annelerin çocuklarına göre 4-5 yaş arası çocuklarda çeşitli bilişsel gelişim testlerinde daha düşük puanlar ile ilişkilendirilmiştir. 999 mcg [ 154 ].

Vücudun THF’ye indirgeme kabiliyetini aşan folik asit alımı, vücutta metabolize edilmemiş folik aside yol açar; bu, doğal öldürücü hücrelerin sayısında ve aktivitesinde azalma ile bağlantılıdır ve bu da bağışıklık sistemini etkileyebileceğini düşündürür [ 5 , 155 ] . Ek olarak, bazı bilim adamları, metabolize edilmemiş folik asidin yaşlı yetişkinler arasındaki bilişsel bozulma ile ilişkili olabileceği hipotezini öne sürmüşlerdir [ 156 ]. Bu potansiyel olumsuz sağlık sonuçları iyi anlaşılmamıştır ve daha fazla araştırma yapılmasını gerektirmektedir [ 1 , 9 ].

Çalışmalar, çocuklardan, ergenlerden ve yetişkinlerden alınan kanda metabolize edilmemiş folik asit bulmuştur [ 1 , 5 , 157 , 158 ]; anne sütü [ 159 ]; ve yenidoğanlardan alınan kordon kanı [ 160 , 161 ]. Sınırlı araştırma, tek doz 300 mcg veya 400 mcg folik asitin (folik asit içeren takviyelerde veya kahvaltılık tahıllar gibi güçlendirilmiş gıdaların porsiyonlarında yaygın bir miktar), metabolize edilmemiş folik asitin saptanabilir serum seviyelerine yol açtığını, oysa 100 mcg dozlarının olduğunu göstermektedir. veya 200 mcg [ 162 , 163]. Ek olarak, daha sık tüketilen daha küçük folik asit miktarlarının, daha büyük, daha seyrek miktarlarda tüketilen aynı toplam dozdan daha yüksek metabolize edilmemiş folik asit konsantrasyonları ürettiği bir doz-frekans etkileşimi ortaya çıkıyor gibi görünmektedir [164 ] .

İlaçlarla Etkileşimler

Folat takviyeleri birkaç ilaçla etkileşime girebilir. Aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Bu ilaçları düzenli olarak alan kişiler, folat alımlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Metotreksat
Kanser ve otoimmün hastalıkları tedavi etmek için kullanılan metotreksat (Rheumatrex®, Trexall®), bir folat antagonistidir. Kanser için metotreksat alan hastalar, folat takviyeleri almadan önce onkologlarına danışmalıdır çünkü takviyeler metotreksatın antikanser etkilerine müdahale edebilir [ 166 ]. Bununla birlikte, folat takviyeleri, romatoid artrit veya sedef hastalığı için alınan düşük doz metotreksatın gastrointestinal yan etkilerini azaltabilir [ 167 , 168 ].

Antiepileptik ilaçlar
Fenitoin (Dilantin®), karbamazepin (Carbatrol®, Tegretol®, Equetro®, Epitol®) ve valproat (Depacon®) gibi antiepileptik ilaçlar epilepsi, psikiyatrik hastalıklar ve diğer tıbbi durumları tedavi etmek için kullanılır. Bu ilaçlar serum folat düzeylerini azaltabilir [ 169 ]. Ayrıca, folat takviyeleri bu ilaçların serum seviyelerini düşürebilir, bu nedenle antiepileptik ilaçlar alan hastalar folat takviyeleri almadan önce sağlık uzmanlarına danışmalıdır [ 166 ].

Sülfasalazin
Sülfasalazin (Azulfidine®) öncelikle ülseratif koliti tedavi etmek için kullanılır. Folatın bağırsak emilimini inhibe eder ve folat eksikliğine neden olabilir [ 170 ]. Sülfasalazin alan hastalar, sağlık uzmanlarına diyet folat alımını artırmaları mı, folat takviyesi almaya başlamaları mı yoksa her ikisini birden mi yapmaları gerektiğini sormalıdır [ 166 ].

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Ne kadar biotine ihtiyacım var?

Her gün ihtiyacınız olan biotin miktarı yaşınıza bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda mikrogram (mcg) cinsinden listelenmiştir.

Hangi yiyecekler biotin sağlar?

Birçok gıda bir miktar biotin içerir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri yiyerek önerilen miktarda biotin alabilirsiniz:

• Et, balık, yumurta ve organ etleri (karaciğer gibi)
• Tohumlar ve fındık
• Bazı sebzeler (tatlı patates, ıspanak ve brokoli gibi)

Ne tür biotin diyet takviyeleri mevcuttur?

Biotin, bazı multivitamin/multimineral takviyelerinde , B-kompleks takviyelerinde ve sadece biotin içeren takviyelerde bulunur.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Yeterince biotin alıyor muyum?

Çoğu insan yedikleri gıdalardan yeterli miktarda biotin alır. Bununla birlikte, belirli insan gruplarının yeterli biotin alma konusunda diğerlerinden daha fazla sorun yaşama olasılığı daha yüksektir:

• “Biotinidaz eksikliği ” olarak adlandırılan nadir bir genetik bozukluğu olan kişiler
• Alkol bağımlılığı olan kişiler
• Hamile ve emziren kadınlar

Yeterli biotin almazsam ne olur?

Biotin eksikliği Amerika Birleşik Devletleri’nde (yazının kaynağı ABD olduğu için örnek ABD üzerinedir.) çok nadirdir. Biotin eksikliği saçların incelmesine ve vücut kıllarının dökülmesine neden olabilir; gözler, burun, ağız ve anal bölgede kızarıklık; pembe göz ; kanda ve idrarda yüksek asit seviyeleri; nöbetler; cilt enfeksiyonu; kırılgan tırnaklar; ve sinir sistemi bozuklukları. Bebeklerde biotin eksikliğinin belirtileri arasında zayıf kas tonusu, uyuşukluk ve gecikmiş gelişim yer alır.

Biotinin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için biyotin üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiklerine bir örnek.

Saç, tırnak ve cilt sağlığı
Biotin içeren diyet takviyeleri genellikle saç, cilt ve tırnak sağlığınızı iyileştirmek için tanıtılır, ancak bu iddiaları destekleyecek çok az bilimsel kanıt vardır. Birkaç küçük çalışmada, yüksek dozlarda biotin alan ince ve kırılgan tırnaklara sahip bazı kişilerin daha sert tırnaklara sahip olduğu görülmüştür. Doktorlar ayrıca birkaç vakada, yüksek dozlarda biotin’in çocuklarda nadir görülen bir saç bozukluğunu ve bebeklerde deri döküntüsünü iyileştirdiğini bildirdi. Bu koşullardan herhangi biri için biotin takviyeleri önerilmeden önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Biotin zararlı olabilir mi?

Biotinin herhangi bir zarara neden olduğu gösterilmemiştir. Bununla birlikte, önerilen miktarların üzerinde biotin içeren takviyeler, tiroid hormonu gibi belirli hormonların düzeylerini ölçen testler de dahil olmak üzere bazı laboratuvar testlerinde yanlış sonuçlara neden olabilir .

Biotin ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Evet, aldığınız bazı ilaçlar biotin seviyenizi etkileyebilir ve biotin bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. Örneğin, nöbet önleyici ilaçlarla (sara tedavisinde kullanılır) en az 1 yıl tedavi, biotin düzeylerini önemli ölçüde düşürebilir.

Doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına, aldığınız tüm diyet takviyeleri ve reçeteli veya reçetesiz ilaçlar hakkında bilgi verin. Diyet takviyelerinin ilaçlarınızla veya laboratuvar testlerinizle etkileşime girip girmediğini veya ilaçların vücudunuzun biotin gibi besinleri emmesini, kullanmasını veya parçalamasını etkileyip etkilemediğini size söyleyebilirler.

Sağlık Profesyonelleri İçin:

Yazının bu kısmından sonrası sağlık profesyonelleri için yazılmıştır.

Bir B vitamini olan biotin, bazı gıdalarda doğal olarak bulunan ve besin takviyesi olarak bulunan temel bir besindir. Bu suda çözünen vitamin, yağ metabolizmasındaki kritik adımları katalize eden beş karboksilaz (propiyonil-CoA karboksilaz, piruvat karboksilaz, metilkrotonil-CoA karboksilaz [MCC], asetil-CoA karboksilaz 1 ve asetil-CoA karboksilaz 2) için bir kofaktördür. Biotin ayrıca histon modifikasyonlarında, gen regülasyonunda (transkripsiyon faktörlerinin aktivitesini modifiye ederek) ve hücre sinyalleşmesinde anahtar roller oynar.

Bazı diyet biotinleri serbest formda olmasına rağmen, gıdalardaki çoğu biotin proteine ​​​​bağlıdır. Gastrointestinal proteazlar ve peptidazlar, alınan biyotinin proteine ​​bağlı formlarını, serbest biotini serbest bırakmak için bağırsak lümeninde bir enzim olan biyotinidaz tarafından daha fazla işlenen biyositine ve biyotin-oligopeptitlere ayırır. Serbest biyotin daha sonra ince bağırsakta emilir ve biotinin çoğu karaciğerde depolanır.

Biotin durumunun sınırlı sayıda güvenilir göstergesi mevcuttur. Sağlıklı yetişkinlerde biotin konsantrasyonu serumda 133-329 pmol/L ve idrarda 18-127 nmol/24 saattir. Biotinin anormal derecede düşük üriner atılımı, biyotin eksikliğinin bir göstergesidir, tıpkı biyotin aktivitesinin azalmasından kaynaklanan anormal derecede yüksek 3-hidroksiizovalerik asit (3.3 mmol/mol kreatinin’den yüksek) veya 3-hidroksiizovalerilkarnitin (0.06 mmol/mol kreatinin’den yüksek) atılımı gibi. MM. Eksiklik ve yeterlilik dahil olmak üzere biyotin durumunun en güvenilir bireysel belirteçleri, beyaz kan hücrelerinde biyotinlenmiş MCC ve propiyonil-CoA karboksilazdır. Büyük dozlarda biotin oral uygulaması, biotin ve metabolitlerinin serum konsantrasyonlarını artırır. Bununla birlikte, biotin ve katabolitlerinin serum konsantrasyonları, marjinal biotin eksikliğinin iyi bir göstergesi değildir çünkü marjinal biotin eksikliği olan kişilerde bu değişikliklerin mevcut testlerle saptanabilmesi için yeterince azalmazlar.

Biyotin Kaynakları

Gıda
Birçok gıda bir miktar biotin içerir. En fazla biotin içeren yiyecekler arasında sakatatlar, yumurtalar, balıklar, etler, tohumlar, kuruyemişler ve bazı sebzeler (tatlı patates gibi) bulunur. Yiyeceklerin biotin içeriği değişebilir; örneğin, bitki çeşidi ve mevsim, tahıl tanelerinin biotin içeriğini etkileyebilir ve bazı işleme teknikleri (örn. konserveleme) gıdaların biotin içeriğini azaltabilir.

Çiğ yumurta beyazında bulunan bir glikoprotein olan avidin, diyetteki biotine sıkıca bağlanır ve biotinin gastrointestinal kanalda emilimini önler. Pişirme, avidini denatüre ederek biyotin emilimini engelleyemez hale getirir.

*DV = Günlük Değer. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. Biotin için DV, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 30 mcg’dir. FDA, gıdaya biotin eklenmemişse, gıda etiketlerinin biotin içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

Diyet takviyeleri
Biotin, yalnızca biotin içeren diyet takviyelerinde, B-kompleks vitaminlerinin kombinasyonlarını içeren takviyelerde ve bazı multivitamin/multimineral ürünlerde mevcuttur. Oral, serbest biotinin emilim oranı, insanlar günde 20 mg’a kadar biotin farmakolojik dozlarını tükettiklerinde bile %100’dür.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Biyotin Alımları ve Durumu

Amerika Birleşik Devletleri’nde biotin alımlarına ilişkin ulusal temsili tahminler bulunmamakla birlikte, diğer batı popülasyonlarındaki gıdalardan alınan ortalama biotin alımı yaklaşık 35-70 mcg/gün’dür ve bu, bu ülkelerdeki çoğu insanın yeterli miktarda biotin tükettiğine işaret etmektedir.

Biotin Eksikliği

Biotin eksikliği nadirdir ve normal bir karışık diyetle beslenen sağlıklı bireylerde ciddi biotin eksikliği hiç bildirilmemiştir.

Biotin eksikliğinin belirti ve semptomları tipik olarak kademeli olarak ortaya çıkar ve vücuttaki tüm saçların dökülmesine ilerlemeyle birlikte saç incelmesini içerebilir; vücut açıklıklarının çevresinde (gözler, burun, ağız ve perine) pullu, kırmızı döküntü; konjonktivit; ketolaktik asidoz (laktat üretimi laktat klerensini aştığında ortaya çıkar) ve asidüri (idrarda anormal miktarda asit); nöbetler; cilt enfeksiyonu; kırılgan tırnaklar; yetişkinlerde nörolojik bulgular (örneğin, depresyon, uyuşukluk, halüsinasyonlar ve ekstremitelerde paresteziler); ve bebeklerde hipotoni, uyuşukluk ve gelişimsel gecikme. Biotin eksikliği olan kişilerde yüz yağının döküntü ve olağandışı dağılımı “biotin eksikliği fasiyesi” olarak bilinir.

Biyotin Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Aşağıdaki gruplar, yetersiz biotin durumuna sahip olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Biotinidaz eksikliği olan bireyler
Biotinidaz eksikliği, vücudun serbest biotin salmasını engelleyen ve normal alıma rağmen biotin eksikliğine yol açan nadir görülen otozomal resesif bir hastalıktır. Tedavi edilmezse, biotinidaz eksikliği nörolojik ve kutanöz semptomlar üretir ve derin biotinidaz eksikliği komaya veya ölüme neden olabilir. Doğumda başlayan (veya semptomlar gelişmeden önce) ve kişinin hayatının geri kalanında devam eden oral biotin tedavisi bu semptomları önleyebileceğinden, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ve diğer birçok ülkedeki tüm yenidoğanlar bu bozukluk için taranmaktadır.

Kronik alkol maruziyeti olan kişiler
Alkole kronik maruziyet biotin emilimini engeller. Plazma biotin konsantrasyonları, kronik alkolizmi olan kişilerin %15’inde düşüktür.

Hamile ve emziren kadınlar
Hamile kadınların en az üçte biri, normal biotin alımlarına rağmen marjinal biotin eksikliği geliştirir; Plazma ve anne sütü biotin konsantrasyonları, emziren kadınlarda, diyetle alınan biotin alımları AI’yı aşsa bile azalır. Bu bulguların klinik önemini anlamak için ek araştırmalara ihtiyaç vardır.

Biyotin ve Sağlık

Saç, tırnak ve cilt sağlığı

Biotin eksikliğinin belirtileri deri döküntüleri, saç dökülmesi ve kırılgan tırnakları içerir. Bu nedenle, biotin takviyeleri genellikle saç, cilt ve tırnak sağlığı için teşvik edilir. Ancak, bu iddialar en iyi ihtimalle sadece birkaç vaka raporu ve küçük çalışmalarla desteklenmektedir.

Kırılgan tırnakları tedavi etmek için biotin takviyesine ilişkin kanıtlar, bir plasebo grubu içermeyen üç küçük çalışmayı içerir ve bu raporlar, çalışma katılımcılarının temel biotin durumunu göstermez. Bu çalışmalardan biri, kırılgan, bölünmüş veya yumuşak tırnakları olan 22 kadında ve 10 sağlıklı gönüllüde 6-15 ay boyunca günde 2,5 mg biotinin etkilerini değerlendirdi. Tırnak örnekleri biotin takviyesinden hemen önce ve sonra alınan kırılgan tırnaklı sekiz hastada tırnak kalınlığında %25 artış görüldü. Tedaviye başladıktan 2-4 ay sonra ve tedavi bittikten 1-4 ay sonra tırnak örnekleri alınan kırılgan tırnaklı 14 hastada tırnak kalınlığı %7 arttı, bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. İkinci çalışmada, ince ve kırılgan tırnakları olan 45 hastada ortalama 5.5 ay boyunca günlük 2.5 mg biotin, hastaların 41’inde (%91) daha sıkı ve sert tırnaklara neden oldu. Son olarak, kırılgan tırnakları olan 35 hastada yapılan üçüncü retrospektif çalışma, 6-15 ay boyunca 2.5 mg/gün biotinin 35 hastanın 22’sinde (%63) klinik iyileşme ile sonuçlandığını bulmuştur.

Biotin takviyelerinin saç sağlığını iyileştirebileceğine dair iddiaları destekleyen yalnızca vaka raporları mevcuttur ve bu raporlar yalnızca çocuklardadır. Bu araştırmalar, taranamayan saç sendromu (saç gövdesinde nadir görülen bir bozukluk) olan çocuklarda 3-5 mg/gün biotinin 3-4 ay sonra saç sağlığını önemli ölçüde iyileştirdiğini bulmuştur. Cilt sağlığını desteklemek için biotin takviyelerinin kullanımını destekleyen kanıtlar, tümü bebeklerde olmak üzere az sayıda vaka raporuyla eşit şekilde sınırlıdır ve 100 mcg ila 10 mg/gün dozunun saç dökülmesinin yanı sıra döküntü veya dermatitte çarpıcı iyileşmelere yol açtığını göstermektedir.

Biotin takviyelerinin, özellikle sağlıklı bireyler arasında saç, tırnak ve cilt sağlığını iyileştirip iyileştiremeyeceğini belirlemek için gelecekteki çalışmalara ihtiyaç vardır.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Aşırı Biotin Sağlık Riskleri

FNB, biotin için UL’ler oluşturamadı çünkü insanlarda biotinin yüksek alımlarda toksik olduğuna dair bir kanıt yok. Birkaç çalışma, biotinidaz eksikliği olan hastalarda 10-50 mg/gün biotinin ve 200 mg/gün’e kadar oral biotinin veya intravenöz olarak 20 mg/gün’e kadar herhangi bir yan etkisinin olmadığını bulmuştur.

Yüksek biyotin alımları ve hatta potansiyel olarak AI’dan daha fazla alımlar, başka türde bir sağlık riski oluşturabilir. Önerilen alım miktarının ötesinde biotin takviyesi, teste bağlı olarak klinik olarak anlamlı yanlış yüksek veya yanlış düşük laboratuvar test sonuçlarına neden olabilir. Bu yanlış sonuçlar, uygun olmayan hasta yönetimine veya bir tıbbi durumun yanlış teşhisine yol açabilir. Aşağıdaki bölümde bu etkileşimler hakkında daha fazla ayrıntı bulunmaktadır.

Laboratuvar Testleri ile Etkileşimler

Çok yüksek miktarda biotin alımı, biyotin-streptavidin teknolojisini kullanan ve genellikle hormon düzeylerini (tiroid hormonu gibi) ve 25-hidroksivitamin D gibi diğer analitleri ölçmek için kullanılan tanısal tahlilleri engelleyerek yanlış şekilde normal veya anormal sonuçlar verebilir. Sonuç olarak, birkaç yeni vaka raporu, yüksek dozda biotin (günde 2-15 mg/kg vücut ağırlığı) alan altı çocuk da dahil olmak üzere, günde 10-300 mg biotin alan hastalarda Graves hastalığını ve şiddetli hipertiroidizmi yanlış bir şekilde gösteren bulguları tanımlamıştır. kalıtsal metabolik hastalıkları tedavi etmek için.

10 mg’lık tek bir biotin dozu bile, takviyeyi aldıktan sonraki 24 saat içinde uygulanan tiroid fonksiyon testlerine müdahale etti. 1 hafta boyunca günde 10 mg ek biyotin alan altı sağlıklı yetişkinde yapılan küçük bir çalışma, tiroid uyarıcı hormon (tirotoksikozun yanlış teşhisine yol açabilecek) ve N-terminal pro- beyin natriüretik peptidi (konjestif kalp yetmezliğinin saptanmasında başarısızlıkla sonuçlanabilir). Gıda ve İlaç Dairesi’ne (FDA) göre, yüksek miktarda ek biyotin alımı olan bir hasta, test biyotin girişimine maruz kaldığı için yanlış bir şekilde düşük sonuç veren bir troponin testinin (kalp krizi teşhisine yardımcı olmak için) ardından öldü.

FDA, sağlık uzmanlarına, hastalarına, alıyor olabilecekleri biotin içeren herhangi bir takviye hakkında soru sormalarını ve laboratuvar test sonuçları hastanın klinik sunumuyla eşleşmezse, biotin etkileşimini olası bir hata kaynağı olarak değerlendirmelerini tavsiye eder.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

İlaçlarla Etkileşimler

Biotin, bazı ilaçlarla etkileşime girebilir ve bazı ilaçlar, biotin seviyeleri üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Bir örnek aşağıda verilmiştir. Bunu ve diğer ilaçları düzenli olarak alan kişiler, biyotin durumlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Antikonvülsanlar
Epilepsili 264 kişide yapılan bir çalışmada, en az 1 yıl süreyle antikonvülsan tedavi, kontrol grubu hastalarına kıyasla anlamlı derecede daha düşük serum biyotin seviyeleri ile ilişkilendirildi. Kullanılan antikonvülsanlar karbamazepin (Tegretol®, Carbatrol®, Epitol®, Equetro®), primidon (Mysoline®), fenitoin (Dilantin®, Phenytek®) ve fenobarbital (Luminal®, Solfoton®) ve bu ilaçların kombinasyonlarını içermektedir. . Diğer birkaç küçük çalışma benzer sonuçlar bulmuştur. Bunun nedeni, antikonvülsan tedavinin biyotin katabolizmasını arttırması, bunun da biyotin durumunun azalmasına ve bağırsak biyotin emiliminin inhibisyonuna yol açması olabilir.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Sıkça sorulan sorular (S.S.S) yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Ne kadar B6 vitaminine ihtiyacım var?

İhtiyacınız olan B6 vitamini miktarı yaşınıza bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda miligram (mg) cinsinden listelenmiştir.

Hangi besinler B6 vitamini sağlar?

B6 vitamini birçok gıdada doğal olarak bulunur ve diğer gıdalara eklenir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri yiyerek önerilen miktarda B6 vitamini alabilirsiniz:

• Hepsi B6 vitamini açısından zengin kümes hayvanları, balık ve organ etleri.
• Amerikalılar için başlıca B6 vitamini kaynaklarından bazıları olan patates ve diğer nişastalı sebzeler.
• Amerikalılar için B6 vitamininin ana kaynakları arasında yer alan meyveler (narenciye hariç).

Ne tür B6 vitamini diyet takviyeleri mevcuttur?

B6 vitamini diyet takviyelerinde, genellikle piridoksin formunda bulunur. Çoğu multivitamin-mineral takviyesi B6 vitamini içerir. Yalnızca B6 vitamini veya diğer B vitaminleri ile birlikte B6 vitamini içeren diyet takviyeleri de mevcuttur.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Yeterli B6 vitamini alıyor muyum?

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan, yedikleri yiyeceklerden yeterince B6 vitamini alır. Bununla birlikte, belirli insan gruplarının yeterli B6 vitamini alma konusunda diğerlerinden daha fazla sorun yaşama olasılığı daha yüksektir:

• Böbrek diyalizinde olanlar ve böbrek nakli geçirmiş olanlar da dahil olmak üzere böbrekleri düzgün çalışmayan kişiler .
• Bağışıklık sistemlerinin yanlışlıkla kendi sağlıklı dokularına saldırmasına neden olan otoimmün bozuklukları olan kişiler. Örneğin, romatoid artrit, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı , ülseratif kolit veya inflamatuar barsak hastalığı olan kişilerde bazen düşük B6 vitamini seviyeleri bulunur.
• Alkol bağımlılığı olan insanlar.

Yeterli B6 vitamini almazsam ne olur?

B6 vitamini eksikliği Amerika Birleşik Devletleri’nde nadirdir. Yeterli B6 vitamini almayan kişilerde anemi , kaşıntılı döküntüler, dudaklarda pullu cilt, ağız köşelerinde çatlaklar ve şişmiş dil gibi bir dizi semptom olabilir. Çok düşük B6 vitamini seviyelerinin diğer semptomları arasında depresyon , kafa karışıklığı ve zayıf bir bağışıklık sistemi bulunur. Yeterince B6 vitamini alamayan bebekler sinirli hale gelebilir veya aşırı derecede hassas işitme veya nöbetler geliştirebilir .

B6 vitamininin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için B6 vitamini üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiklerinden bazı örnekler.

Kalp-damar hastalığı

Bazı bilim adamları, bazı B vitaminlerinin (folik asit , B12 vitamini ve B6 vitamini gibi) kandaki bir amino asit olan homosistein düzeylerini düşürerek kardiyovasküler hastalık riskini azaltabileceğini düşünmüşlerdir. B vitamini takviyeleri kan homosisteinini düşürse de, araştırmalar kalp hastalığı veya inme riskini veya ciddiyetini gerçekten azaltmadıklarını gösteriyor .

Kanser

Kanlarında B6 vitamini düzeyi düşük olan kişiler, kolorektal kanser gibi bazı kanser türlerine yakalanma riskleri daha yüksek olabilir . Ancak bugüne kadar yapılan araştırmalar, B6 vitamini takviyelerinin kanseri önlemeye veya bu hastalıktan ölme şansını azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermedi .

Bilişsel İşlev

Bazı araştırmalar, kanında B6 vitamini düzeyi yüksek olan yaşlı kişilerin daha iyi hafızaya sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, B6 vitamini takviyeleri (tek başına veya B12 vitamini ve/veya folik asit ile birlikte) almanın, sağlıklı insanlarda veya demansı olan kişilerde bilişsel işlevi veya ruh halini iyileştirdiği görülmemektedir .

Adet öncesi sendromu

Bilim adamları , adet öncesi sendromu (PMS) için B6 vitamini almanın potansiyel faydalarından henüz emin değiller. Ancak bazı araştırmalar, B6 vitamini takviyelerinin huysuzluk, sinirlilik, unutkanlık, şişkinlik ve kaygı gibi adet öncesi sendromu semptomlarını azaltabileceğini gösteriyor.

Hamilelikte Bulantı ve Kusma

Tüm kadınların en az yarısı hamileliğin ilk birkaç ayında mide bulantısı , kusma veya her ikisini birden yaşar. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları ve Jinekologlar Kongresi (ACOG), çeşitli araştırmaların sonuçlarına dayanarak, hamilelik sırasında mide bulantısı ve kusma için B6 vitamini takviyelerinin doktor kontrolünde alınmasını önermektedir.

B6 vitamini zararlı olabilir mi?

İnsanlar neredeyse hiçbir zaman yiyecek veya içeceklerden çok fazla B6 vitamini almazlar. Ancak takviyelerden bir yıl veya daha uzun süre yüksek düzeyde B6 vitamini almak, ciddi sinir hasarına neden olabilir ve bu da insanların vücut hareketlerinin kontrolünü kaybetmelerine neden olabilir . Semptomlar genellikle takviyeleri almayı bıraktıklarında durur. Çok fazla B6 vitamininin diğer belirtileri arasında ağrılı, çirkin cilt lekeleri, güneş ışığına karşı aşırı hassasiyet, mide bulantısı ve mide ekşimesi yer alır.

B6 vitamini için günlük üst sınırlar, tüm kaynaklardan (yiyecek, içecek ve takviyeler) alınan alımları içerir ve aşağıda listelenmiştir. Bu seviyeler, doktor gözetiminde tıbbi nedenlerle B6 vitamini alan kişiler için geçerli değildir.

B6 vitamini ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Evet, B6 vitamini takviyeleri, aldığınız ilaçlarla etkileşime girebilir veya onlarla etkileşime girebilir. İşte birkaç örnek:

• B6 vitamini takviyeleri, tüberkülozu tedavi etmek için kullanılan bir antibiyotik olan sikloserin (Seromycin®) ile etkileşime girebilir ve ilacın neden olabileceği nöbetleri ve sinir hücresi hasarını kötüleştirebilir.
• Bazı epilepsi ilaçlarının alınması, B6 vitamini düzeylerini düşürebilir ve ilaçların nöbetleri kontrol etme yeteneğini azaltabilir.
• Astım veya başka bir akciğer hastalığı için teofilin (Aquaphyllin®, Elixophyllin®, Theolair®, Truxophyllin® ve diğerleri) almak B6 vitamini düzeylerini azaltabilir ve nöbetlere neden olabilir.

Aldığınız diyet takviyeleri ve ilaçları doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına bildirin. Bu diyet takviyelerinin reçeteli veya reçetesiz satılan ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini veya bunlarla etkileşime girip girmediğini veya ilaçların vücudunuzun besinleri emmesini, kullanmasını veya parçalamasını etkileyip etkilemediğini size söyleyebilirler.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

B6 vitamini ve sağlıklı beslenme

B6 vitamini, birçok sağlıklı besin kaynağından elde edilebilir. Bunlar arasında; tavuk, somon, ton balığı, kırmızı et, hindi, ıspanak, kabak, tatlı patates, muz, avokado, kabak çekirdeği, ceviz, fındık, mercimek, nohut, kahverengi pirinç, tam buğday ve yulaf gibi yiyecekler yer alır.

Sağlıklı bir diyet B6 vitamini ihtiyacını karşılamak için yeterli miktarda bu besin kaynaklarından alınmalıdır. Ayrıca, alkol tüketimi B6 vitamini seviyelerinin azalmasına neden olabilir, bu nedenle alkol tüketimini azaltmak da B6 vitamini seviyelerini korumaya yardımcı olabilir.

B6 vitamini takviyeleri, genellikle tablet, kapsül, sıvı veya toz formunda bulunabilir. Takviyeleri kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir.

Ayrıca, bazı kişiler B6 vitamini eksikliği riski altındadır ve takviye almaları gerekebilir. Bu kişiler arasında hamile veya emziren kadınlar, vegan veya vejetaryen diyetlerle beslenenler, böbrek yetmezliği olanlar, alkolikler ve sindirim problemleri olanlar yer alır.

Sonuç olarak, B6 vitamini sağlıklı bir diyetle alınabilen önemli bir besin maddesidir. Sağlıklı beslenme, B6 vitamini ihtiyacını karşılamak için yeterli miktarda bu besin kaynaklarından alınmalıdır. Ancak, bazı kişilerin takviyeler almaları gerekebilir ve her zaman bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir.

B6 vitamini hakkında daha fazla bilgi edinmek için, Sağlık Bakanlığı veya beslenme uzmanları tarafından yayınlanan güvenilir kaynakları inceleyebilirsiniz.

Tabii, B6 vitamini hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki kaynakları inceleyebilirsiniz:

• National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. “Vitamin B6.” https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB6-HealthProfessional/
• Harvard T.H. Chan School of Public Health. “Vitamin B6.” https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/vitamin-b6/
• World Health Organization. “Vitamin and Mineral Requirements in Human Nutrition.” https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42716/9241546123.pdf
• Mayo Clinic. “Vitamin B6.” https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-vitamin-b6/art-20363468
• MedlinePlus. “Vitamin B6.” https://medlineplus.gov/ency/article/002402.htm

Bu kaynaklar, B6 vitamini ile ilgili güvenilir bilgiler sunar ve sağlıklı bir diyet planı için faydalı olabilir.

Sağlık Uzmanlarının Bilmesi Gereken Bazı Bilgiler

B6 Vitamini, birçok gıdada doğal olarak bulunan, diğerlerine eklenen ve besin takviyesi olarak bulunan suda çözünen bir vitamindir. B6 vitamini aktivitesine sahip altı bileşiğin (vitamer) genel adıdır: piridoksin, bir alkol; piridoksal, bir aldehit; ve bir amino grubu içeren piridoksamin; ve ilgili 5′-fosfat esterleri. Piridoksal 5′ fosfat (PLP) ve piridoksamin 5′ fosfat (PMP), B6 vitamininin aktif koenzim formlarıdır. Meyvelerde, sebzelerde ve tahıllarda doğal olarak bulunan piridoksinin önemli oranları, azalmış biyoyararlanım sergileyen glikosile formlarda bulunur.

Koenzim formlarındaki B6 vitamini vücutta çok çeşitli işlevleri yerine getirir ve çoğunlukla protein metabolizması ile ilgili 100’den fazla enzim reaksiyonunda yer alarak son derece çok yönlüdür. Hem PLP hem de PMP, amino asit metabolizmasında yer alır ve PLP ayrıca tek karbonlu birimlerin, karbonhidratların ve lipidlerin metabolizmasında yer alır. B6 vitamini ayrıca nörotransmitterlerin biyosentezi yoluyla bilişsel gelişimde ve kandaki bir amino asit olan homosisteinin normal seviyelerinin korunmasında rol oynar. B6 Vitamini, glukoneogenez ve glikojenoliz, bağışıklık fonksiyonu (örneğin, lenfosit ve interlökin-2 üretimini teşvik eder) ve hemoglobin oluşumunda yer alır.

İnsan vücudu jejunumda B6 vitamini emer. Vitaminin fosforile formları fosforile edilir ve serbest B6 vitamini havuzu pasif difüzyonla emilir.

B6 vitamini konsantrasyonları, PLP konsantrasyonları değerlendirilerek doğrudan ölçülebilir; diğer vitaminler; veya plazma, eritrositler veya idrardaki toplam B6 vitamini. B6 vitamini konsantrasyonları, eritrosit aminotransferaz doygunluğunu PLP veya triptofan metabolitleri ile değerlendirerek dolaylı olarak da ölçülebilir. Plazma PLP, B6 vitamini durumunun en yaygın ölçüsüdür.

30 nmol/L’nin üzerindeki PLP konsantrasyonları, yetişkinlerde yeterli B6 vitamini durumunun geleneksel göstergeleri olmuştur. Bununla birlikte, Ulusal Akademiler Tıp Enstitüsündeki (eski adıyla Ulusal Bilimler Akademisi) Gıda ve Beslenme Kurulu (FNB), Önerilen Diyet Ödeneklerini (RDA’lar) hesaplamak için yeterliliğin ana göstergesi olarak 20 nmol/L’lik bir plazma PLP düzeyi kullanmıştır. ) yetişkinler için.

B6 Vitamini Kaynakları

Yiyecek

B6 vitamini çok çeşitli gıdalarda bulunur. En zengin B6 vitamini kaynakları arasında balık, sığır karaciğeri ve diğer sakatatlar, patates ve diğer nişastalı sebzeler ve meyveler (turunçgiller hariç) bulunur. Amerika Birleşik Devletleri’nde yetişkinler, diyet B6 vitamininin çoğunu güçlendirilmiş tahıllar, sığır eti, kümes hayvanları, nişastalı sebzeler ve bazı narenciye olmayan meyvelerden alırlar. Karışık bir diyetten elde edilen B6 vitamininin yaklaşık %75’i biyoyararlıdır.

B6 vitamininin seçilmiş gıda kaynakları tablosu, B6 vitamininin birçok diyet kaynağını önermektedir.

*DV = Günlük Değer. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. B6 vitamini için günlük günlük değer, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 1.7 mg’dır. Gıdaya B6 vitamini eklenmedikçe FDA, gıda etiketlerinin B6 vitamini içeriğini listelemesini gerektirmez. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.

Diyet takviyeleri

B6 vitamini multivitaminlerde, diğer B kompleks vitaminlerini içeren takviyelerde ve tek başına bir takviye olarak mevcuttur. Takviyelerdeki en yaygın vitamin B6 vitamini piridoksindir (piridoksin hidroklorür [HCl] formunda), ancak bazı takviyeler PLP içerir. B6 Vitamini takviyeleri, oral kapsüller veya tabletler (dil altı ve çiğnenebilir tabletler dahil) ve sıvılar halinde bulunur. B6 vitamininin takviyelerden emilmesi, gıda kaynaklarından alınana benzerdir ve çeşitli takviye formları arasında önemli ölçüde farklılık göstermez. Vücut, büyük farmakolojik dozlarda B6 vitaminini iyi emse de, vitaminin çoğunu idrarla hızla yok eder.

Genel popülasyonun yaklaşık %28-36’sı B6 vitamini içeren takviyeleri kullanır. 51 yaş ve üstü yetişkinler ve 9 yaşından küçük çocukların B6 vitamini içeren takviyeleri alma olasılığı diğer yaş gruplarının üyelerine göre daha yüksektir.

B6 Vitamini Alımları ve Durumu

2003–2004 Ulusal Sağlık ve Beslenme Muayene Anketi’nden (NHANES) elde edilen verilerin analizine göre, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu çocuk, ergen ve yetişkin önerilen B6 vitamini miktarını tüketmektedir. Ortalama B6 vitamini alımı kadınlarda yaklaşık 1.5 mg/gün ve erkeklerde 2 mg/gün’dür.

Bununla birlikte, B6 vitamini takviyesi kullanıcılarının %11’i ve Amerika Birleşik Devletleri’nde B6 vitamini içeren takviyeleri almayan kişilerin %24’ü düşük plazma PLP konsantrasyonlarına sahiptir (20 nmol/L’den az). 2003–2004 NHANES analizinde, mevcut RDA’dan daha yüksek olan 2,0–2,9 mg/gün alan bazı gruplarda bile plazma PLP konsantrasyonları düşüktü. Takviye kullananlar ve kullanmayanlar arasında, plazma PLP düzeyleri kadınlarda erkeklerden, Hispanik olmayan siyahlarda Hispanik olmayan beyazlardan, halen sigara içenler hiç sigara içmeyenlerden ve kilolu kişilerde normal kilolu olanlardan çok daha düşüktü. Gençler en düşük B6 vitamini konsantrasyonlarına sahipti, bunu 21-44 yaş arası yetişkinler izledi. Bununla birlikte, yaşlılarda plazma PLP seviyeleri, takviye kullanmayanlarda bile özellikle düşük değildi. Bu verilere dayanarak, bu analizin yazarları, mevcut RDA’ların birçok popülasyon grubunda yeterli B6 vitamini statüsünü garanti edemeyebileceği sonucuna varmışlardır.

PLP konsantrasyonları, alkol bağımlılığı olan kişilerde düşük olma eğilimindedir; obezitesi olanlar; ve hamile insanlar, özellikle preeklampsi veya eklampsisi olanlar. Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi malabsorpsiyon sendromları olan kişilerde de düşüktür.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

B6 Vitamini Eksikliği Belirtileri

İzole vitamin B6 eksikliği nadirdir; yetersiz B6 vitamini durumu genellikle B12 vitamini ve folik asit gibi diğer B-kompleks vitaminlerinin düşük konsantrasyonları ile ilişkilidir. B6 vitamini eksikliği, eksiklik ilerledikçe daha belirgin hale gelen biyokimyasal değişikliklere neden olur.

B6 vitamini eksikliği, mikrositik anemi, elektroensefalografik anormallikler, şilozlu dermatit (dudaklarda pullanma ve ağzın köşelerinde çatlaklar) ve glossit (şiş dil), depresyon ve konfüzyon ve zayıflamış bağışıklık fonksiyonu ile ilişkilidir. Sınırda B6 vitamini konsantrasyonları veya hafif eksikliği olan kişilerde aylarca hatta yıllarca hiçbir eksiklik belirtisi veya semptomu görülmeyebilir. Bebeklerde B6 vitamini eksikliği sinirlilik, anormal derecede akut işitme ve konvülsif nöbetlere neden olur.

Son dönem böbrek hastalıkları, kronik böbrek yetmezliği ve diğer böbrek hastalıkları vitamin B6 eksikliğine neden olabilir. Ek olarak, B6 vitamini eksikliği çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi malabsorpsiyon sendromlarından da kaynaklanabilir. Homosistinüri gibi bazı genetik hastalıklar da B6 vitamini eksikliğine neden olabilir. Antiepileptik ilaçlar gibi bazı ilaçlar zamanla eksikliğe yol açabilir.

B6 Vitamini Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Frank vitamin B6 eksiklikleri Amerika Birleşik Devletleri’nde nispeten nadirdir, ancak bazı kişilerde marjinal B6 vitamini durumu olabilir. Aşağıdaki gruplar, yetersiz B6 vitamini alımına sahip olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Böbrek Fonksiyonu Bozulmuş Bireyler

Son dönem böbrek hastalığı ve kronik böbrek yetmezliği olanlar da dahil olmak üzere, zayıf böbrek fonksiyonu olan kişiler, genellikle düşük B6 vitamini konsantrasyonlarına sahiptir. Plazma PLP konsantrasyonları, idame böbrek diyalizi veya aralıklı periton diyalizi alan hastalarda ve ayrıca böbrek nakli geçirmiş hastalarda, muhtemelen artan PLP metabolik klirensi nedeniyle düşüktür. Böbrek hastalığı olan hastalar sıklıkla B6 vitamini eksikliği olan kişilere benzer klinik semptomlar gösterirler.

Otoimmün Bozuklukları Olan Bireyler

Romatoid artritli kişilerde genellikle düşük B6 vitamini konsantrasyonları vardır ve B6 vitamini konsantrasyonları, hastalık şiddeti arttıkça azalma eğilimindedir. Bu düşük B6 vitamini seviyeleri, hastalığın neden olduğu inflamasyondan kaynaklanır ve sonuç olarak hastalıkla ilişkili inflamasyonu arttırır. B6 vitamini takviyeleri, romatoid artritli hastalarda B6 vitamini konsantrasyonlarını normalleştirebilse de, inflamatuar sitokinlerin üretimini baskılamaz veya inflamatuar belirteçlerin seviyelerini düşürmez.

Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, inflamatuar barsak hastalığı ve diğer malabsorptif otoimmün hastalıkları olan hastalar, düşük plazma PLP konsantrasyonlarına sahip olma eğilimindedirler. Bu etkinin mekanizmaları bilinmemektedir. Bununla birlikte çölyak hastalığı, daha düşük piridoksin absorpsiyonu ile ilişkilidir ve inflamatuar barsak hastalığındaki düşük PLP konsantrasyonları, inflamatuar yanıta bağlı olabilir.

Alkol Bağımlılığı Olan İnsanlar

Plazma PLP konsantrasyonları, alkol bağımlılığı olan kişilerde çok düşük olma eğilimindedir. Alkol, hücreler tarafından net PLP oluşumunu azaltan ve protein bağlanmasında PLP ile rekabet eden asetaldehit üretir. Sonuç olarak, hücrelerdeki PLP, zara bağlı fosfataz tarafından hidrolize daha duyarlı olabilir. Alkol bağımlılığı olan kişiler piridoksin takviyesinden fayda görebilir.

B6 Vitamini ve Sağlık

Kalp-damar hastalığı

Bilim adamları, bazı B vitaminlerinin (folik asit, B12 vitamini ve B6 vitamini) homosistein düzeylerini düşürerek kardiyovasküler hastalık riskini azaltabileceğini varsaydılar. Bu nedenle, birkaç klinik çalışma, kalp hastalığı riskini azaltmak için ilave B vitamini dozlarının güvenliğini ve etkinliğini değerlendirmiştir. Bu çalışmaların çoğundan elde edilen B6 vitamininin etkisini değerlendirmek zordur çünkü bu çalışmalar aynı zamanda folik asit ve B12 vitamini takviyesini de içermektedir. Örneğin, bilinen kardiyovasküler hastalığı olan 5.500’den fazla yetişkinin dahil edildiği Heart Outcomes Prevention Evaluation 2 (HOPE 2) çalışması, 5 yıl boyunca B6 vitamini (50 mg/gün), B12 vitamini (1 mg/gün) ile takviye edildiğini buldu. ve folik asit (2.5 mg/gün) homosistein düzeylerini ve inme riskini yaklaşık %25 oranında azalttı, ancak çalışma ayrı bir B6 vitamini grubu içermedi.

Ayrıca, diğer birçok büyük klinik çalışma, ek B vitaminlerinin homosistein düzeylerini düşürmelerine rağmen gerçekte kardiyovasküler olay riskini azalttığını göstermede başarısız olmuştur. Örneğin, 42 yaş ve üstü 5.442 kadında yapılan randomize bir klinik çalışma, 2.5 mg folik asit ve 1 mg B12 vitamini ile kombinasyon halinde B6 vitamini takviyesinin (50 mg/gün) kardiyovasküler hastalık riski üzerinde hiçbir etkisi olmadığını buldu. İki büyük randomize kontrollü çalışma, Norveç Vitamin Denemesi ve Batı Norveç B Vitamini Müdahale Denemesi, yalnızca B6 vitamini takviyeleri (40 mg/gün) alan bir grubu içeriyordu. Bu iki çalışmadan elde edilen verilerin birleşik analizi, iskemik kalp hastalığı olan 6.837 hastada majör kardiyovasküler olaylarda, folik asit (0.8 mg/gün) artı B12 vitamini (0.4 mg/gün) ile birlikte veya tek başına B6 vitamini takviyesinin hiçbir fayda sağlamadığını göstermiştir. Engelleyici olmayan felç geçirmiş yetişkinler üzerinde yapılan bir çalışmada, 2 yıl boyunca yüksek veya düşük dozlarda B6 ve B12 vitaminleri ve folik asit takviyesinin sonraki inme insidansı, kardiyovasküler olaylar veya ölüm riski üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır.

Bugüne kadar yapılan araştırmalar, tek başına veya folik asit ve B12 vitamini ile birlikte ek miktarlarda B6 vitamininin kardiyovasküler hastalık ve inme riskini veya ciddiyetini azaltmaya yardımcı olabileceğine dair çok az kanıt sunmaktadır.

Kanser

Bazı araştırmalar, düşük plazma B6 vitamini konsantrasyonlarını belirli kanser türleri riskinin artmasıyla ilişkilendirmiştir. Örneğin, ileriye dönük çalışmaların bir meta-analizi, en yüksek beşte birlik dilimde B6 vitamini alımı olan kişilerin, en düşük beşte birlik dilimde alımı olanlara göre %20 daha düşük kolorektal kanser riskine sahip olduğunu buldu.

Bununla birlikte, bugüne kadar tamamlanan az sayıda klinik çalışma, B6 vitamini takviyesinin kanseri önlemeye veya ölüm üzerindeki etkisini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermedi. Örneğin, Norveç’te iki büyük randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmadan elde edilen verilerin analizi, B6 vitamini takviyesi ile kanser insidansı, mortalite veya tüm nedenlere bağlı mortalite arasında bir ilişki bulamamıştır.

Bilişsel İşlev

Zayıf B6 vitamini durumunun, bazı yaşlı yetişkinlerin yaşadığı bilişsel gerilemede rol oynadığı varsayılmıştır. Birkaç çalışma, yaşlılarda B6 vitamini ile beyin fonksiyonu arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Örneğin, Boston Normatif Yaşlanma Çalışmasından elde edilen verilerin bir analizi, 54-81 yaşları arasındaki 70 erkekte daha yüksek serum B6 vitamini konsantrasyonları ile daha iyi hafıza testi puanları arasında ilişki bulmuştur.

Bununla birlikte, 14 randomize kontrollü çalışmanın sistematik bir incelemesi, normal bilişsel işlevi, demansı veya iskemik vasküler hastalığı olan kişilerde tek başına veya B12 vitamini ve/veya folik asit ile kombinasyon halinde B6 vitamini takviyesinin bilişsel işlev üzerindeki etkisine dair yetersiz kanıt buldu. Bu incelemeye göre, çalışmaların çoğu düşük kalitede ve sınırlı uygulanabilirlikteydi. Bir Cochrane incelemesi, yazarların değerlendirdiği iki çalışmada kısa süreli B6 vitamini takviyesinin (5-12 hafta boyunca) bilişsel işlevi veya ruh halini iyileştirdiğine dair hiçbir kanıt bulamadı. İnceleme, günlük B6 vitamini takviyelerinin (20 mg) sağlıklı yaşlı erkeklerde B6 vitamini durumunun biyokimyasal indekslerini etkileyebileceğine dair bazı kanıtlar buldu, ancak bu değişikliklerin biliş üzerinde genel bir etkisi olmadı.

B6 vitamini takviyelerinin yaşlı insanlarda bilişsel gerilemeyi önlemeye veya tedavi etmeye yardımcı olup olmayacağını belirlemek için daha fazla kanıt gereklidir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Adet öncesi sendromu

Bazı kanıtlar, vitamin B6 takviyelerinin adet öncesi sendromun (PMS) semptomlarını azaltabileceğini düşündürmektedir, ancak çoğu çalışmanın kalitesiz olması nedeniyle sonuçlar sınırlıdır. PMS’li yaklaşık 1000 kadını kapsayan yayınlanmış dokuz çalışmanın bir meta-analizi, B6 vitamininin PMS semptomlarını azaltmada plasebodan daha etkili olduğunu buldu, ancak analiz edilen çalışmaların çoğu küçüktü ve birkaçının metodolojik zayıflıkları vardı 22 [] . 94 kadında yapılan daha yeni bir çift kör, randomize kontrollü çalışma, üç kür boyunca günde 80 mg piridoksinin alınmasının, huysuzluk, sinirlilik, unutkanlık, şişkinlik ve özellikle kaygı dahil olmak üzere çok çeşitli PMS semptomlarında istatistiksel olarak anlamlı azalmalar ile ilişkili olduğunu buldu. B6 vitamininin PMS’nin duygudurumla ilişkili semptomlarını hafifletmedeki potansiyel etkinliği, nörotransmitter biyosentezinde bir kofaktör olarak oynadığı rolden kaynaklanıyor olabilir. B6 vitamini, PMS semptomlarını hafifletmek için umut vaat etse de, kesin sonuçlara varmadan önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Hamilelikte Bulantı ve Kusma

Tüm bireylerin yaklaşık yarısı gebeliğin ilk birkaç ayında mide bulantısı ve kusma yaşar ve yaklaşık %50-80’i yalnızca mide bulantısı yaşar. Bu durum genellikle “sabah bulantısı” olarak bilinse de, genellikle gün boyu sürer. Durum yaşamı tehdit edici değildir ve tipik olarak 12-20 hafta sonra kaybolur, ancak semptomları kişinin sosyal ve fiziksel işleyişini bozabilir.

Sabah bulantısını tedavi etmek için B6 vitamini takviyeleri üzerine yapılan ileriye dönük araştırmalar karışık sonuçlar verdi. İki randomize, plasebo kontrollü çalışmada, günde 30-75 mg oral piridoksin, mide bulantısı yaşayan gebelerde mide bulantısını önemli ölçüde azalttı. Gebelikte mide bulantısı ve kusmaya yönelik müdahalelere ilişkin yakın tarihli bir Cochrane incelemesinin yazarları, sabah bulantısı semptomlarını kontrol etmek için B6 vitamininin değeri hakkında kesin sonuçlar çıkaramadılar.

Randomize çalışmalar, B6 vitamini ve doksilamin (bir antihistaminik) kombinasyonunun, hamile bireylerde bulantı ve kusmayı %70 oranında azalttığını ve bu sorun nedeniyle hastaneye yatış oranlarını düşürdüğünü göstermiştir.

Amerikan Obstetrik ve Jinekoloji Kongresi (ACOG), gebelikte bulantı ve kusmayı tedavi etmek için günde üç veya dört kez 10-25 mg B6 vitamini ile monoterapi önermektedir. Hastanın durumu düzelmezse, ACOG doxylamine eklenmesini önerir. B6 vitamini takviyesi almadan önce hamileler bir doktora danışmalıdır çünkü dozlar UL’ye yaklaşabilir.

Aşırı B6 Vitamininden Kaynaklanan Sağlık Riskleri

Gıda kaynaklarından yüksek B6 vitamini alımının olumsuz etkilere neden olduğu bildirilmemiştir. Bununla birlikte, 12-40 ay boyunca günde 1-6 g oral piridoksinin kronik uygulaması, ataksi (vücut hareketlerinin kontrolünün kaybı) ile karakterize edilen ciddi ve ilerleyici duyusal nöropatiye neden olabilir. Semptom şiddeti doza bağımlı gibi görünmektedir ve semptomlar genellikle hasta nörolojik semptomlar ortaya çıkar çıkmaz piridoksin takviyelerini keserse durur. Aşırı B6 vitamini alımının diğer etkileri arasında ağrılı, şekli bozan dermatolojik lezyonlar; ışığa duyarlılık; ve mide bulantısı ve mide ekşimesi gibi gastrointestinal semptomlar.

Bilimsel literatür, hamileliğin ilk yarısında piridoksin takviyeleri alan bireylerin bebeklerinde konjenital defektlerin izole vaka raporlarını içermektedir [ 7 ]. Bununla birlikte, daha yakın tarihli bir gözlemsel çalışma, gebeliğin 7. haftasında başlayan ve 9 ± 4.2 hafta devam eden gebelerde piridoksin takviyesi (ortalama doz 132.3 ± 74 mg/gün) ile bebeklerinde teratojenik etkiler arasında bir ilişki bulamamıştır.

FNB, hem gıda hem de takviye alımı için geçerli olan B6 vitamini için UL’ler oluşturmuştur. FNB, çeşitli raporların duyusal nöropatinin 500 mg/gün’den daha düşük dozlarda meydana geldiğini göstermesine rağmen, 5 yıla kadar B6 vitamini (ortalama doz 200 mg/gün) ile tedavi edilen hastalarda yapılan çalışmalarda bu etkiye dair hiçbir kanıt bulunmadığını kaydetti. Uzun süreli kullanımdan kaynaklanan potansiyel zararlarla ilgili verilerdeki sınırlamalara dayanarak, FNB, yetişkinler için 100 mg/gün’lük bir UL belirlemek üzere bu çalışmalarda kullanılan dozu yarıya indirdi. UL’ler vücut büyüklüğüne göre çocuklar ve ergenler için daha düşüktür. UL’ler tıbbi tedavi için B6 vitamini alan kişiler için geçerli değildir, ancak bu tür kişiler bir doktor gözetiminde olmalıdır.

İlaçlarla Etkileşimler

B6 Vitamini, belirli ilaçlarla etkileşime girebilir ve birkaç ilaç türü, B6 vitamini düzeylerini olumsuz etkileyebilir. Aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Bunları ve diğer ilaçları düzenli olarak alan kişiler, B6 vitamini durumlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Sikloserin

Sikloserin (Seromycin®), tüberkülozu tedavi etmek için kullanılan geniş spektrumlu bir antibiyotiktir. Piridoksal fosfat ile kombinasyon halinde sikloserin, piridoksinin idrarla atılımını arttırır. Piridoksinin idrarla kaybı, sikloserinle ilişkili nöbetleri ve nörotoksisiteyi şiddetlendirebilir. Piridoksin takviyeleri, bu olumsuz etkilerin önlenmesine yardımcı olabilir.

Antiepileptik İlaçlar

Valproik asit (Depakene®, Stavzor®), karbamazepin (Carbatrol®, Epitol®, Tegretol® ve diğerleri) ve fenitoin (Dilantin®) dahil olmak üzere bazı antiepileptik ilaçlar, B6 vitamini vitaminlerinin katabolizma hızını artırarak düşük plazma PLP’sine neden olur konsantrasyonları ve hiperhomosisteinemi. Antiepileptik ilaç kullanıcılarında yüksek homosistein seviyeleri, epileptik nöbetler ve inme dahil sistemik vasküler olay riskini artırabilir ve epilepsi hastalarında nöbetleri kontrol etme yeteneğini azaltabilir. Ayrıca, hastalar tipik olarak antiepileptik ilaçları yıllarca kullanır ve bu da kronik vasküler toksisite riskini artırır.

Bazı araştırmalar ayrıca piridoksin takviyesinin (12-120 gün boyunca 200 mg/gün), muhtemelen ilaçların metabolizmasını artırarak serum fenitoin ve fenobarbital konsantrasyonlarını azaltabileceğini göstermektedir. Düşük piridoksin dozlarının herhangi bir etkisinin olup olmadığı bilinmemektedir.

Levetiracetam (Keppra®), sinirlilik, ajitasyon ve depresyon gibi davranışsal yan etkileri olan bir antiepileptik ilaçtır. [Ön kanıtlar, çocuklarda 50-350 mg/gün] ve yetişkinlerde 50-100 mg/gün gibi dozlarda B6 vitamini takviyesinin bu yan etkileri azaltabileceğini düşündürmektedir.

Teofilin

Teofilin (Aquaphyllin®, Elixophyllin®, Theolair®, Truxophyllin® ve diğerleri), nefes darlığı, hırıltı ve astım, kronik bronşit, amfizem ve diğer akciğer hastalıklarının neden olduğu diğer solunum problemlerini önleyebilir veya tedavi edebilir. Teofilin ile tedavi edilen hastalar sıklıkla düşük plazma PLP konsantrasyonlarına sahiptir, bu da nöbetler dahil olmak üzere teofilin ile ilişkili nörolojik ve merkezi sinir sistemi yan etkilerine katkıda bulunabilir.

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular (S.S.S) yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.

Ne kadar D vitaminine ihtiyacım var?

Her gün ihtiyacınız olan D vitamini miktarı yaşınıza bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar aşağıda mikrogram (mcg) ve Uluslararası Birimler (IU) cinsinden listelenmiştir:

Hangi besinler D vitamini sağlar?

Çok az gıda doğal olarak D vitamini içerir. Güçlendirilmiş gıdalar Amerika Birleşik Devletleri’ndeki insanların diyetlerindeki D vitamininin çoğunu sağlar. Bir yiyecek veya içecekteki D vitamini miktarını öğrenmek için besin değerleri tablosunu inceleyin.

• ABD süt arzının neredeyse tamamı fincan başına yaklaşık 3 mcg (120 IU) D vitamini ile güçlendirilmiştir. Soya sütü, badem sütü ve yulaf sütü gibi birçok bitki bazlı alternatif benzer şekilde takviye edilmiştir. Ancak peynir ve dondurma gibi sütten yapılan yiyecekler genellikle zenginleştirilmemiştir.
• D vitamini birçok kahvaltılık gevreklere ve bazı marka portakal suyu, yoğurt, margarin ve diğer gıda ürünlerine eklenir.
• Yağlı balıklar (alabalık, somon, ton balığı ve uskumru gibi) ve balık karaciğeri yağları en iyi doğal D vitamini kaynakları arasındadır.
• Sığır karaciğeri, yumurta sarısı ve peynir az miktarda D vitamini içerir.
• Mantarlar biraz D vitamini sağlar. Bazı mantarlar, D vitamini içeriğini artırmak için ultraviyole ışığa maruz kalmıştır.

Güneşten D vitamini alabilir miyim?

Çıplak cildiniz güneşe maruz kaldığında vücudunuz D vitamini yapar. Çoğu insan bu şekilde en azından bir miktar D vitamini alır. Ancak bulutlar, sis, yaşlılık ve koyu renkli cilde sahip olmak, cildinizin yaptığı D vitamini miktarını azaltır. Ayrıca, cildiniz bir pencereden güneş ışığından D vitamini yapmaz.

Güneş ışığından gelen ultraviyole radyasyon cilt kanserine neden olabilir, bu nedenle güneşte geçirdiğiniz süreyi sınırlamak önemlidir. Güneş kremi D vitamini üretimini sınırlasa da, sağlık uzmanları birkaç dakikadan fazla güneşte kaldığınızda güneş koruma faktörü (SPF) 15 veya daha fazla olan güneş kremi kullanmanızı önerir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Ne tür D vitamini diyet takviyeleri mevcuttur?

D vitamini, multivitamin / multimineral takviyelerinde bulunur. Ayrıca , yalnızca D vitamini veya birkaç başka besin maddesiyle birlikte D vitamini içeren diyet takviyelerinde de bulunur. Takviyelerdeki iki D vitamini formu D2 (ergokalsiferol) ve D3’tür (kolekalsiferol). Her iki form da kanınızdaki D vitaminini artırır, ancak D3, onu D2’den daha yüksek ve daha uzun süre yükseltebilir. D vitamini yağda çözünür olduğundan, biraz yağ içeren bir yemek veya atıştırmalıkla alındığında en iyi şekilde emilir.

Yeterli D vitamini alıyor muyum?

D vitaminini yiyeceklerden, güneş ışığından ve diyet takviyelerinden aldığınız için, yeterince alıp almadığınızı anlamanın bir yolu, kanınızdaki D vitamini miktarını ölçen bir kan testidir. Kanda, 25-hidroksivitamin D olarak bilinen bir D vitamini formu, litre başına nanomol (nmol/L) veya mililitre başına nanogram (ng/mL) cinsinden ölçülür. Bir nmol/L, 0,4 ng/mL’ye eşittir. Örneğin, 50 nmol/L, 20 ng/mL ile aynıdır.

• 50 nmol/L (20 ng/mL) veya üzeri seviyeler çoğu insan için kemik ve genel sağlık için yeterlidir.
• 30 nmol/L’nin (12 ng/mL) altındaki seviyeler çok düşüktür ve kemiklerinizi zayıflatabilir ve sağlığınızı etkileyebilir.
• 125 nmol/L’nin (50 ng/mL) üzerindeki seviyeler çok yüksektir ve sağlık sorunlarına neden olabilir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde çoğu insanın kanında yeterli D vitamini düzeyi vardır. Bununla birlikte, neredeyse dört kişiden birinin kanında D vitamini düzeyi kemik ve genel sağlık için çok düşük veya yetersizdir.

Yazının kaynağı ABD olduğu için örnek olarak hep ABD verilmiştir. Ülkemizde gıdalarda D vitamini zenginleştirilmesi yapılmadığı için çok büyük bir kısmında D vitamini eksikliği yaşanmaktadır. 

Bazı insanların yeterli D vitamini alma konusunda diğerlerinden daha fazla sorun yaşama olasılığı daha yüksektir:

• Daha yaşlı yetişkinler. Yaşlandıkça, cildinizin güneş ışığına maruz kaldığında D vitamini yapma yeteneği azalır.
• Dışarı çıkmadıkları veya vücutlarını ve başlarını kapalı tuttukları için ciltlerini nadiren güneş ışığına maruz bırakan insanlar . Güneş kremi ayrıca cildinizin ürettiği D vitamini miktarını da sınırlar.
• Koyu tenli insanlar. Cildiniz ne kadar koyu olursa, güneş ışığına maruz kalmaktan o kadar az D vitamini alırsınız.
• Crohn hastalığı , çölyak hastalığı veya ülseratif kolit gibi yağ emilimini sınırlayan rahatsızlıkları olan kişiler . Bunun nedeni, tükettiğiniz D vitamininin yağ ile birlikte bağırsakta emilmesidir, bu nedenle vücudunuz yağ emmede sorun yaşıyorsa, D vitamini emmede de sorun yaşayacaktır.
• Obezite veya gastrik bypass ameliyatı geçirmiş kişiler . Diğer insanlardan daha fazla D vitaminine ihtiyaç duyabilirler.

Yeterli D vitamini almazsam ne olur?

Çocuklarda D vitamini eksikliği , kemiklerin yumuşak, zayıf, deforme ve ağrılı hale geldiği bir hastalık olan raşitizme neden olur . Gençlerde ve yetişkinlerde D vitamini eksikliği, kemik ağrısına ve kas güçsüzlüğüne neden olan bir hastalık olan osteomalaziye neden olur .

D vitamininin sağlık üzerindeki bazı etkileri nelerdir?

Bilim adamları, sağlığı nasıl etkilediğini daha iyi anlamak için D vitamini üzerinde çalışıyorlar. İşte bu araştırmanın gösterdiklerine birkaç örnek:

Kemik sağlığı ve osteoporoz
Uzun süreli D vitamini ve kalsiyum eksikliği, kemiklerinizin kırılgan hale gelmesine ve daha kolay kırılmasına neden olur. Bu duruma osteoporoz denir. Milyonlarca yaşlı kadın ve erkekte osteoporoz vardır veya bu durumu geliştirme riski vardır. Kaslar, dengeyi korumaya ve düşmeleri önlemeye yardımcı oldukları için sağlıklı kemikler için de önemlidir . D vitamini eksikliği zayıf, ağrılı kaslara yol açabilir.

Gıdalardan (ve gerekirse takviyelerden) önerilen miktarda D vitamini ve kalsiyum almak, sağlıklı kemiklerin korunmasına ve osteoporozun önlenmesine yardımcı olacaktır. D vitamini ve kalsiyum takviyeleri almak, yaşlı erişkinlerde kemik gücünü biraz artırır, ancak düşme veya kemik kırma riskini azaltıp azaltmadıkları net değildir.

Kanser

D vitamini meme, kolon, rektum veya akciğer kanseri gelişme riskini azaltmıyor gibi görünmektedir. D vitamininin prostat kanseri riskiniveya bu kanserden kurtulma şansını etkileyip etkilemediği açık değildir. Kandaki çok yüksek D vitamini seviyeleri, pankreas kanseri riskini bile artırabilir.

Klinik araştırmalar, D vitamini takviyelerinin (kalsiyum içeren veya içermeyen) kansere yakalanma riskinizi etkilemese de, bu hastalıktan ölme riskinizi biraz azaltabileceğini düşündürmektedir. D vitamininin kanseri önleme ve kansere bağlı ölümlerde oynadığı rolü daha iyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Kalp hastalığı

D vitamini sağlıklı bir kalp ve kan damarları ve normal kan basıncı için önemlidir. Bazı araştırmalar, D vitamini takviyelerinin, kalp hastalığı için ana risk faktörlerinden ikisi olan kan kolesterol seviyelerini ve yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. Diğer çalışmalar hiçbir fayda sağlamaz. Aşırı kiloluysanız veya obeziteniz varsa, günde 20 mcg (800 IU) üzerindeki dozlarda D vitamini artı kalsiyum almak aslında kan basıncınızı yükseltebilir. Genel olarak, klinik deneyler, D vitamini takviyelerinin, kan vitamin düzeyleriniz düşük olsa bile kalp hastalığı geliştirme veya kalp hastalığından ölme riskini azaltmadığını bulmuştur.

Depresyon

Beyninizin düzgün çalışması için D vitamini gereklidir. Bazı çalışmalar, düşük D vitamini seviyeleri ile artan depresyon riski arasında bağlantılar bulmuştur. Bununla birlikte, klinik araştırmalar, D vitamini takviyesi almanın depresyon semptomlarını önlemediğini veya hafifletmediğini göstermektedir

Multipl skleroz

Ekvator yakınında yaşayan insanlar daha fazla güneşe maruz kalır ve daha yüksek D vitamini seviyelerine sahiptir. Ayrıca nadiren beyinden vücudun geri kalanına mesaj taşıyan sinirleri etkileyen bir hastalık olan multipl skleroz (MS) geliştirirler. Birçok çalışma, düşük kan D vitamini seviyeleri ile MS gelişme riski arasında bir bağlantı bulmuştur. Bununla birlikte, bilim adamları, D vitamini takviyelerinin MS’i önleyip önleyemeyeceğini gerçekten araştırmadılar. MS’li kişilerde yapılan klinik deneyler, D vitamini takviyeleri almanın semptomların kötüleşmesini veya geri gelmesini engellemediğini göstermektedir.

Tip 2 diyabet
D vitamini vücudunuzun kan şekeri düzeylerini düzenlemesine yardımcı olur . Bununla birlikte, diyabeti olan ve olmayan kişilerde yapılan klinik deneyler, ek D vitamininin kan şekeri düzeylerini, insülin direncini veya hemoglobin A1c düzeylerini (son 3 aydaki ortalama kan şekeri düzeyi) iyileştirmediğini göstermektedir. Diğer çalışmalar, D vitamini takviyelerinin, prediyabetli çoğu kişinin diyabet geliştirmesini engellemediğini göstermektedir.

Kilo kaybı

D vitamini takviyeleri almak veya D vitamini açısından zengin yiyecekler yemek kilo vermenize yardımcı olmaz.

D vitamini zararlı olabilir mi?

Evet, çok fazla D vitamini almak zararlı olabilir. Kanınızdaki çok yüksek D vitamini seviyeleri (375 nmol/L veya 150 ng/mL’den fazla) bulantı, kusma, kas güçsüzlüğü, konfüzyon, ağrı, iştahsızlık, dehidrasyon, aşırı idrara çıkma ve susama ve böbrek taşlarına neden olabilir. Aşırı yüksek D vitamini seviyeleri böbrek yetmezliğine, düzensiz kalp atışlarına ve hatta ölüme neden olabilir. Yüksek D vitamini seviyeleri, neredeyse her zaman diyet takviyelerinden aşırı miktarda D vitamini tüketilmesinden kaynaklanır. Cildiniz ürettiği D vitamini miktarını sınırladığı için güneş ışığından çok fazla D vitamini alamazsınız.

D vitamini için günlük üst sınırlar, tüm kaynaklardan (yiyecek, içecek ve takviyeler) alınan alımları içerir ve aşağıda mikrogram (mcg) ve uluslararası birimler (IU) cinsinden listelenmiştir. Bununla birlikte, sağlık uzmanınız, bir D vitamini eksikliğini tedavi etmek için bir süre için bu üst sınırların üzerinde dozlar önerebilir.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

D vitamini için günlük üst sınırlar, tüm kaynaklardan (yiyecek, içecek ve takviyeler) alınan alımları içerir ve aşağıda mikrogram (mcg) ve uluslararası birimler (IU) cinsinden listelenmiştir. Bununla birlikte, sağlık uzmanınız, bir D vitamini eksikliğini tedavi etmek için bir süre için bu üst sınırların üzerinde dozlar önerebilir.

D vitamini ilaçlarla veya diğer besin takviyeleriyle etkileşime giriyor mu?

Evet, D vitamini takviyeleri bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. İşte birkaç örnek:

• Orlistat (Xenical® ve alli®) bir kilo verme ilacıdır . Vücudunuzun gıda ve takviyelerden emdiği D vitamini miktarını azaltabilir.
• Yüksek dozda D vitamini takviyesi alırsanız, kolesterol düşürücü statinler de işe yaramayabilir. Buna atorvastatin (Lipitor®), lovastatin (Altoprev® ve Mevacor®) ve simvastatin (FloLipid™ ve Zocor®) dahildir
• Prednizon (Deltasone®, Rayos® ve Sterapred®) gibi steroidler kandaki D vitamini seviyenizi düşürebilir.
• D vitamini takviyeleri alırsanız tiazid diüretikleri (Hygroton®, Lozol® ve Microzide® gibi) kan kalsiyum seviyenizi çok yükseğe çıkarabilir.

Doktorunuza, eczacınıza ve diğer sağlık uzmanlarına, aldığınız tüm diyet takviyeleri ve reçeteli veya reçetesiz ilaçlar hakkında bilgi verin. Diyet takviyelerinin ilaçlarınızla etkileşime girip girmediğini size söyleyebilirler. Ayrıca, aldığınız ilaçların vücudunuzun diğer besin maddelerini emme veya kullanma biçimini etkileyip etkilemediğini de açıklayabilirler.

Sağlık Profesyonelleri İçin

Yazının bu başlığından sonrası sağlık profesyonelleri için hazırlanmıştır.

D vitamini (“kalsiferol” olarak da anılır), birkaç gıdada doğal olarak bulunan, diğerlerine eklenen ve bir besin takviyesi olarak bulunan, yağda çözünen bir vitamindir. Ayrıca güneş ışığından gelen ultraviyole (UV) ışınları cilde çarptığında ve D vitamini sentezini tetiklediğinde endojen olarak üretilir.

Güneşe maruz kalma, yiyecekler ve takviyelerden elde edilen D vitamini biyolojik olarak inerttir (aktif madde değildir) ve aktivasyon için vücutta iki hidroksilasyona uğraması gerekir. Karaciğerde meydana gelen ilk hidroksilasyon, D vitaminini “kalsidiol” olarak da bilinen 25-hidroksivitamin D’ye [25(OH)D] dönüştürür. İkinci hidroksilasyon öncelikle böbrekte meydana gelir ve fizyolojik olarak aktif 1,25-dihidroksivitamin D’yi [1,25(OH)2D] oluşturur, aynı zamanda “kalsitriol” [ 1 ] olarak da bilinir.

D vitamini bağırsakta kalsiyum emilimini destekler ve normal kemik mineralizasyonunu sağlamak ve hipokalsemik tetaniyi (kasların kramp ve spazmlara yol açan istemsiz kasılması) önlemek için yeterli serum kalsiyum ve fosfat konsantrasyonlarını korur. Aynı zamanda kemik büyümesi ve osteoblastlar ve osteoklastlar tarafından kemiğin yeniden şekillenmesi için de gereklidir [ 1-3 ]. Yeterli D vitamini olmadan kemikler ince, kırılgan veya şekilsiz hale gelebilir. D vitamini yeterliliği çocuklarda raşitizmi ve yetişkinlerde osteomalaziyi önler. Kalsiyumla birlikte D vitamini de yaşlı yetişkinleri osteoporozdan korumaya yardımcı olur.

D vitamininin vücutta enflamasyonu azaltmanın yanı sıra hücre büyümesi, nöromüsküler ve bağışıklık fonksiyonu ve glikoz metabolizması gibi süreçlerin modülasyonu dahil olmak üzere başka rolleri vardır [1-3 ]. Hücre çoğalmasını, farklılaşmasını ve apoptozu düzenleyen proteinleri kodlayan birçok gen, kısmen D vitamini tarafından modüle edilir. Birçok dokuda D vitamini reseptörleri bulunur ve bazıları 25(OH)D’yi 1,25(OH)2D’ye dönüştürür.

Gıdalarda ve diyet takviyelerinde, D vitamininin kimyasal olarak sadece yan zincir yapılarında farklılık gösteren iki ana formu vardır: D2 (ergokalsiferol) ve D3 _{(kolekalsiferol).} Her iki form da ince bağırsakta iyi emilir. Emilim, basit pasif difüzyonla ve bağırsak zarı taşıyıcı proteinlerini içeren bir mekanizma ile gerçekleşir [ 4 ]. Bağırsakta aynı anda yağ bulunması, D vitamini emilimini artırır, ancak bazı D vitamini, diyet yağı olmadan bile emilir. Ne yaşlanma ne de obezite bağırsaktan D vitamini emilimini değiştirmez [ 4 ].

25(OH)D serum konsantrasyonu şu anda D vitamini durumunun ana göstergesidir. Endojen olarak üretilen ve gıdalardan ve takviyelerden elde edilen D vitaminini yansıtır [ 1 ]. Serumda, 25(OH)D’nin 15 günlük oldukça uzun bir dolaşım yarı ömrü vardır [ 1 ]. 25(OH)D serum konsantrasyonları hem litre başına nanomol (nmol/L) hem de mililitre başına nanogram (ng/mL) cinsinden rapor edilir. Bir nmol/L, 0,4 ng/mL’ye eşittir ve 1 ng/mL, 2,5 nmol/L’ye eşittir.

D vitamini durumunun serum 25(OH)D konsantrasyonlarını ölçerek değerlendirilmesi, analizleri yürüten laboratuvarlar tarafından kullanılan mevcut testlerin (en yaygın iki tanesi antikorlar veya kromatografiyi içerir) önemli ölçüde değişkenliği nedeniyle karmaşıktır [5 , 6 ] . Sonuç olarak, kullanılan teste ve laboratuvara bağlı olarak bir bulgu yanlış olarak düşük veya yanlış olarak yüksek olabilir. Uluslararası D Vitamini Standardizasyon Programı, klinik ve halk sağlığı uygulamalarını iyileştirmek için 25(OH)D’nin laboratuvar ölçümünü standardize etmeye yönelik prosedürler geliştirmiştir [ 5 , 7-10 ].

25(OH)D’nin aksine, dolaşımdaki 1,25(OH)2D, genellikle D vitamini durumunun iyi bir göstergesi değildir çünkü saatlerle ölçülen kısa bir yarı ömrü vardır ve serum seviyeleri paratiroid hormonu, kalsiyum tarafından sıkı bir şekilde düzenlenir. ve fosfat [ 1 ]. 1,25(OH)2D seviyeleri tipik olarak D vitamini eksikliği şiddetli olana kadar azalmaz [ 2 ].

25(OH)D’nin serum konsantrasyonları ve sağlık
25(OH)D maruziyetin bir biyolojik belirteci olarak işlev görse de, 25(OH)D düzeylerinin vücut üzerindeki etkinin bir biyobelirteç işlevi görme derecesi (örn. sağlık durumu ile ilgili) veya sonuçlar) net değil [ 1 , 3 ].

Araştırmacılar, eksiklik (örn. raşitizm), kemik sağlığı için yeterlilik ve genel sağlık ile ilişkili serum 25(OH)D konsantrasyonlarını kesin olarak belirlememiştir. Ulusal Bilim, Mühendislik ve Tıp Akademilerindeki (NASEM) Gıda ve Beslenme Kurulu’nun (FNB) uzman bir komitesi, D vitamini gereksinimleriyle ilgili verileri inceledikten sonra, insanların serum 25(OH)’de D vitamini eksikliği riski altında olduğu sonucuna vardı. 30 nmol/L’den düşük D konsantrasyonları (12 ng/mL; “eksiklik” ve “yetersizlik” tanımları için bkz. Tablo 1) [ 1]. Bazı insanlar potansiyel olarak 30 ila 50 nmol/L (12–20 ng/mL) yetersizlik riski altındadır. Çoğu insan için 50 nmol/L (20 ng/mL) veya daha yüksek seviyeler yeterlidir. Buna karşılık, Endocrine Society, klinik uygulama için, D vitamininin kalsiyum, kemik ve kas üzerindeki etkisini maksimize etmek için 75 nmol/L’den (30 ng/mL) daha yüksek bir serum 25(OH)D konsantrasyonunun gerekli olduğunu belirtmiştir.

Kemik ve genel sağlık için optimal serum 25(OH)D konsantrasyonları belirlenmemiştir çünkü bunlar muhtemelen yaşamın evresine, ırka ve etnik kökene ve kullanılan her bir fizyolojik ölçüme göre değişir [1 , 13 , 14 ] . Ek olarak, 25(OH)D seviyeleri, artan D vitamini alımına yanıt olarak yükselse de, ilişki doğrusal değildir [ 1 ]. Artış miktarı, örneğin başlangıç ​​serum seviyelerine ve takviye süresine göre değişir.

Önerilen Alımlar

D vitamini ve diğer besinler için alım önerileri, NASEM’in uzman komiteleri tarafından geliştirilen Diyet Referans Alımlarında (DRI’lar) verilmektedir [ 1 ]. DRI, sağlıklı insanların besin alımlarını planlamak ve değerlendirmek için kullanılan bir dizi referans değer için genel terimdir. Yaşa ve cinsiyete göre değişen bu değerler şunları içerir:

• Tavsiye Edilen Diyet Ödeneği (RDA): Neredeyse tüm (%97-%98) sağlıklı bireylerin besin gereksinimlerini karşılamak için yeterli günlük ortalama alım düzeyi; genellikle bireyler için beslenme açısından yeterli diyetleri planlamak için kullanılır.
• Yeterli Alım (AI): Bu seviyedeki alımın beslenme yeterliliğini sağladığı varsayılır; Kanıtlar bir BKA geliştirmek için yetersiz olduğunda kurulur.
• Tahmini Ortalama Gereksinim (EAR): Sağlıklı bireylerin %50’sinin gereksinimlerini karşıladığı tahmin edilen ortalama günlük alım düzeyi; genellikle insan gruplarının besin alımlarını değerlendirmek ve onlar için beslenme açısından yeterli diyetleri planlamak için kullanılır; bireylerin besin alımlarını değerlendirmek için de kullanılabilir.
• Tolere Edilebilir Üst Alım Seviyesi (UL): Olumsuz sağlık etkilerine neden olması muhtemel olmayan maksimum günlük alım miktarı.

Bir FNB komitesi, sağlıklı insanlarda kemik sağlığını ve normal kalsiyum metabolizmasını sürdürmek için yeterli günlük alımları belirtmek üzere D vitamini için RDA’lar oluşturdu. D vitamini için RDA’lar hem mikrogram (mcg) hem de uluslararası birimler (IU) cinsinden listelenmiştir; 1 mcg D vitamini 40 IU’ya eşittir (Tablo 2). Bazı insanlar için güneş ışığı önemli bir D vitamini kaynağı olsa da, FNB, D vitamini RDA’larını insanların minimum düzeyde güneşe maruz kaldıkları varsayımına dayandırdı [ 1 ]. Bebekler için FNB komitesi, serum 25(OH)D düzeylerini 20 ng/mL’nin (50 nmol/L) üzerinde tutan ve kemik gelişimini destekleyen D vitamini miktarına dayalı AI’ler geliştirmiştir.

Dünyadaki diğer birçok ülke ve bazı profesyonel topluluklar, D vitamini alımları için biraz farklı kılavuzlara sahiptir [ 15 ]. Bu farklılıklar, D vitamininin biyolojisinin ve klinik etkilerinin tam olarak anlaşılmamasının, kılavuzların farklı amaçlarının (örneğin, sağlıklı bir popülasyonda halk sağlığı veya klinik uygulama için) ve/veya bazı gözlem kılavuzlarında kullanılmasının bir sonucudur. Endokrin Derneği, örneğin, serum 25(OH)D seviyelerini 75 nmol/L’nin (30 ng/mL) üzerinde tutmak için yetişkinlerin en az 37,5 ila 50 mcg (1.500–2.000 IU)/gün ek vitamine ihtiyaç duyabileceğini belirtmektedir. D ve çocukların ve ergenlerin günde en az 25 mcg (1.000 IU) ihtiyacı olabilir [ 11 ]. Buna karşılık, Birleşik Krallık hükümeti 4 yaş ve üstü vatandaşları için 10 mcg (400 IU)/gün alımını tavsiye etmektedir [ 16 ].

D Vitamini Kaynakları

Gıda
Çok az gıda doğal olarak D vitamini içerir. Yağlı balıkların eti (alabalık, somon, ton balığı ve uskumru gibi) ve balık karaciğeri yağları en iyi kaynaklar arasındadır [ 17 , 1 ]. Bir hayvanın diyeti, dokularındaki D vitamini miktarını etkiler. Sığır karaciğeri, yumurta sarısı ve peynir, öncelikle vitamin D3 ve metaboliti 25(OH)D3 şeklinde az miktarda D vitamini içerir. Mantarlar değişken miktarlarda D2 vitamini sağlar [ 17 ]. Piyasada bulunan bazı mantarlar, D 2 vitamini seviyelerini artırmak için UV ışığı ile işlenmiştir.. Ek olarak, Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), gıda ürünlerinde D2 vitamini kaynağı olarak kullanılmak üzere gıda katkı maddesi olarak UV ile işlenmiş mantar tozunu onayladı [ 18 ]. Çok sınırlı kanıt, çeşitli gıdalardan D vitamininin biyoyararlanımı açısından önemli bir fark olmadığını göstermektedir [ 19 ].

Hayvansal gıdalar tipik olarak D3 vitaminine ek olarak 25(OH)D formunda bir miktar D vitamini sağlar. Bu formun D vitamini durumu üzerindeki etkisi, gelişmekte olan bir araştırma alanıdır. Çalışmalar, 25(OH)D’nin serum 25(OH)D konsantrasyonlarını yükseltmek için ana vitaminden yaklaşık beş kat daha güçlü göründüğünü göstermektedir [ 17 , 20 , 21 ]. Bir çalışma, sığır eti, domuz eti, tavuk, hindi ve yumurtadaki 25(OH)D içeriği dikkate alındığında, gıdadaki toplam D vitamini miktarının ana vitamin miktarından 2 ila 18 kat daha fazla olduğunu bulmuştur. tek başına, yiyeceğe bağlı olarak [ 20 ].

Güçlendirilmiş gıdalar, Amerikan diyetlerindeki D vitamininin çoğunu sağlar [ 1 , 22 ]. _{Örneğin, ABD süt arzının neredeyse tamamı gönüllü olarak yaklaşık 3 mcg/fincan (120 IU), genellikle} D3 vitamini şeklinde takviye edilmektedir [ 23 ]. Kanada’da süt 0,88–1,0 mcg/100 mL (35–40 IU) ile takviye edilmelidir ve gerekli margarin miktarı en az 13,25 mcg/100 g’dır (530 IU). Peynir ve dondurma gibi sütten yapılan diğer süt ürünleri genellikle Amerika Birleşik Devletleri veya Kanada’da zenginleştirilmemiştir. Bitki sütü alternatifleri (soya, badem veya yulaftan yapılan içecekler gibi) genellikle güçlendirilmiş inek sütündekilere (yaklaşık 3 mcg [120 IU]/fincan) benzer miktarlarda D vitamini ile takviye edilir; Beslenme Gerçekleri etiketi, gerçek miktarı listeler [24 ]. Yemeye hazır kahvaltılık gevrekler, bazı marka portakal suyu, yoğurt, margarin ve diğer gıda ürünleri gibi genellikle ilave D vitamini içerir.

Amerika Birleşik Devletleri bebek formüllerinin 1–2,5 mcg/100 kcal (40–100 IU) D vitamini ile zenginleştirilmesini zorunlu kılar; Kanada’da 1–2 mcg/100 kcal (40–80 IU) gerekli miktardır [ 1 ].

* DV = Günlük Değer. FDA, tüketicilerin toplam diyet bağlamında gıdaların ve diyet takviyelerinin besin içeriklerini karşılaştırmasına yardımcı olmak için DV’ler geliştirdi. D vitamini için DV, yetişkinler ve 4 yaş ve üstü çocuklar için 20 mcg’dir (800 IU) [ 26 ]. Etiketler, porsiyon başına mcg cinsinden D vitamini içeriğini listelemeli ve ayrıca parantez içinde IU cinsinden miktarı listeleme seçeneğine sahip olmalıdır. DV’nin %20’sini veya daha fazlasını sağlayan yiyecekler, yüksek besin kaynakları olarak kabul edilir, ancak daha düşük DV yüzdeleri sağlayan yiyecekler de sağlıklı bir diyete katkıda bulunur.
** D vitamini yumurta sarısındadır.

Güneşe maruz kalma
Dünyadaki çoğu insan, D vitamini ihtiyacının en azından bir kısmını güneş ışığına maruz kalarak karşılar [ 1 ]. Yaklaşık 290–320 nanometre dalga boyuna sahip B Tipi UV (UVB) radyasyonu açıkta kalan deriye nüfuz eder ve kutanöz 7-dehidrokolesterolü previtamin D3’e dönüştürür, bu da D3 vitamini olur. Mevsim, günün saati, günün uzunluğu, bulut örtüsü, sis, cilt melanin içeriği ve güneş kremi UV radyasyonuna maruz kalmayı ve D vitamini sentezini etkileyen faktörler arasındadır. Yaşlı insanlar ve koyu tenli insanlar güneş ışığından daha az D vitamini üretebilirler [ 1 ]. UVB radyasyonu cama nüfuz etmez, bu nedenle bir pencereden içeride güneş ışığına maruz kalmak D vitamini üretmez [ 27 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

UV radyasyona maruz kalmayı etkileyen faktörler, bireysel yanıt verme ve yeterli D vitamini seviyelerini korumak için gereken güneşe maruz kalma miktarı hakkındaki belirsizlikler, yeterli D vitamini sentezi için ne kadar güneşe maruz kalmanın gerekli olduğuna dair kılavuzlar sağlamayı zorlaştırmaktadır [15 , 28 ]. Bazı uzman kuruluşlar ve D vitamini araştırmacıları, örneğin, günde veya haftada en az iki kez, özellikle sabah 10 ile akşam 4 arasında, yaklaşık 5-30 dakika güneşe maruz kalmanın yüz, kollar, eller ve bacaklara güneş kremi olmadan uygulanmasını önermektedir. genellikle yeterli D vitamini sentezine yol açar [ 13 , 15 , 28 ]. %2 ila %6 UVB radyasyonu yayan ticari bronzlaşma yataklarının ölçülü kullanımı da etkilidir [ 13, 29 ].

Ancak, D vitamini sentezi için güneşin önemine rağmen, cildin güneş ışığına ve bronzlaşma yataklarından gelen UV radyasyonuna maruz kalmasını sınırlamak ihtiyatlı bir davranıştır [ 28 ]. UV radyasyonu bir kanserojendir ve UV maruziyeti cilt kanserinin en önlenebilir nedenidir. Federal kurumlar ve ulusal kuruluşlar, insanlar güneşe maruz kaldıklarında güneş koruma faktörü (SPF) 15 veya daha yüksek olan güneş kremi kullanmak da dahil olmak üzere cilt kanseri riskini azaltmak için fotokoruyucu önlemler alınmasını tavsiye ediyor [ 28 , 30]. SPF’si 8 veya daha fazla olan güneş kremleri, D vitamini üreten UV ışınlarını bloke ediyor gibi görünmektedir. Bununla birlikte, pratikte, insanlar genellikle yeterli miktarda güneş kremi uygulamazlar, güneşe maruz kalan tüm cildi örtmezler veya güneş kremini düzenli olarak yeniden uygulamazlar. Derileri, tipik olarak uygulanan güneş kremi miktarlarına rağmen muhtemelen bir miktar D vitamini sentezler [ 1 , 28 ].

Diyet takviyeleri Diyet takviyeleri, 

D2 veya D3 vitaminlerini içerebilir. D2 vitamini mayadaki ergosterolün UV ışınlaması kullanılarak üretilir ve D3 vitamini tipik olarak koyun yününden elde edilen lanolinden 7-dehidrokolesterolün ışınlanmasıyla üretilir [ 13 , 31 ]. Likenden elde edilen D3 vitamininin hayvansız bir versiyonu da mevcuttur [ 32 ]. Tüm hayvansal kaynaklı ürünlerden kaçınan kişiler, kaynak bulma ve işleme teknikleri hakkında bilgi almak için besin takviyesi üreticileriyle iletişime geçebilir.

D2 ve D3 vitaminlerinin her ikisi de serum 25(OH)D düzeylerini yükseltir ve raşitizmi tedavi etme konusunda eşdeğer yeteneğe sahip gibi görünmektedir [ 4 ]. Ek olarak, D2 ve D3 vitaminlerinin metabolizmasındaki ve hareketlerindeki çoğu adım aynıdır. Bununla birlikte, çoğu kanıt, D3 vitamininin serum 25(OH)D seviyelerini daha fazla artırdığını ve her iki formun da bağırsakta iyi emilmesine rağmen, bu yüksek seviyeleri vitamin D2’den daha uzun süre koruduğunu göstermektedir [ 33-36 ] .

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Bazı araştırmalar, D vitamininin 25(OH) D3 formunu içeren diyet takviyeleri kullanmıştır. Eşdeğer mikrogram dozu başına, 25(OH)D3, D3 vitamininden üç ila beş kat daha güçlüdür [ 37 , 38 ]. Bununla birlikte, şu anda ABD pazarındaki tüketiciler için hiçbir 25(OH)D3 diyet takviyesi mevcut görünmüyor [ 32 ].

D Vitamini Alımları ve Durumu

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu insan önerilen miktardan daha az D vitamini tüketiyor. 2015–2016 Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması’ndan (NHANES) alınan verilerin analizi, yiyecek ve içeceklerden günlük ortalama D vitamini alımının 5,1 mcg (204 IU) olduğunu buldu. ) erkeklerde, kadınlarda 4,2 mcg (168 IU) ve 2-19 yaş arası çocuklarda 4,9 mcg (196 IU) [ 39 ]. Aslında, 2013–2016 NHANES verileri, erkeklerin %92’sinin, kadınların %97’sinden fazlasının ve 1 yaş ve üstü kişilerin %94’ünün, yiyeceklerden EAR’den daha az 10 mcg (400 IU) D vitamini aldığını gösterdi. içecekler [ 40 ].

2015-2016 verilerinin analizi, Amerika Birleşik Devletleri’nde 2 yaş ve üzerindeki tüm bireylerin %28’inin D vitamini içeren bir besin takviyesi aldığını da gösterdi [ 39 ]. Ayrıca, 2-5 yaş arası katılımcıların %26’sı ve 6-11 yaş arası katılımcıların %14’ü takviye almıştır; oranlar yaşla birlikte 12-19 yaşındakilerde %10’dan 60 yaş ve üstü erkeklerde %49’a ve kadınlarda %59’a yükseldi. Toplam D vitamini alımı, takviye kullanımıyla tek başına diyete göre üç kat daha fazlaydı; 2 yaş ve üstü bireyler için tek başına yiyecek ve içeceklerden ortalama alım 4,8 mcg (192 IU) iken, diyet takviyeleri dahil edildiğinde 19,9 mcg’ye (796 IU) yükseldi.

Bazı insanlar çok yüksek dozda D vitamini takviyesi alırlar. 2013-2014’te ABD yetişkin nüfusunun tahminen %3,2’si 100 mcg (4.000 IU) veya daha fazla D vitamini içeren takviyeler aldı [ 41 ].

Yiyeceklerden, içeceklerden ve hatta diyet takviyelerinden alınan D vitamini temelinde, ABD nüfusunun büyük bir bölümünün D vitamini yetersizliğine sahip olması beklenebilir. Bununla birlikte, D vitamini alımlarını serum 25(OH)D düzeyleriyle karşılaştırmak sorunludur. Bunun bir nedeni, güneşe maruz kalmanın D vitamini durumunu etkilemesidir, bu nedenle serum 25(OH)D seviyeleri, yalnızca diyetle alınan D vitamini temelinde tahmin edilenden genellikle daha yüksektir [ 1 ] . Diğer bir sebep ise hayvansal gıdaların bir miktar 25(OH)D içermesidir. D vitamininin bu formu alım anketlerine dahil edilmemiştir ve serum 25(OH)D düzeylerini yükseltmede D2 veya D3 vitaminlerinden çok daha etkilidir [ 42 ].

NHANES 2011–2014 verilerinin serum 25(OH)D seviyelerine ilişkin bir analizi, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 1 yaş ve üzerindeki çoğu kişinin FNB eşik değerlerine göre yeterli D vitamini alımına sahip olduğunu bulmuştur [ 43]. Bununla birlikte, %18’i yetersizlik riski altındaydı (30–49 nmol/L [12–19,6 ng/mL] seviyeleri) ve %5’i eksiklik riski altındaydı (30 nmol/L’nin [12 ng/mL] altındaki seviyeler) . Yüzde dördü 125 nmol/L’den (50 ng/mL) daha yüksek seviyelere sahipti. Eksiklik riski oranları 1-5 yaş arası çocuklarda en düşüktü (%0,5), 20-39 yaş arası yetişkinlerde %7,6 ile zirve yaptı ve 60 yaş ve üstü yetişkinlerde %2,9’a düştü; paternler yetersizlik riskleri için benzerdi. Eksiklik oranları ırk ve etnik kökene göre değişiyordu: Hispanik olmayan Siyahların %17,5’i, Hispanik olmayan Asyalıların %7,6’sı, Hispaniklerin %5,9’u ve İspanyol olmayan Beyazların %2,1’i D vitamini eksikliği riski taşıyordu. Yine, model yetersizlik riski için benzerdi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki D vitamini durumu, 2003–2004 ve 2013–2014 arasındaki on yılda sabit kaldı.

D vitamini eksikliği

İnsanlarda D vitamini eksikliği zaman içinde normal alımlar tavsiye edilenden daha düşük olduğunda, güneş ışığına maruz kalma sınırlı olduğunda, böbrekler 25(OH)D’yi aktif formuna dönüştüremediğinde veya sindirim sisteminden D vitamini emilimi yetersiz olduğunda gelişebilir. D vitamini açısından düşük diyetler, süt alerjisi veya laktoz intoleransı olan kişilerde ve ovo-vejetaryen veya vegan diyeti tüketenlerde daha yaygındır [ 1 ].

Çocuklarda D vitamini eksikliği, kemik dokusunun uygun şekilde mineralize olmamasıyla karakterize edilen, yumuşak kemikler ve iskelet deformiteleri ile sonuçlanan bir hastalık olan raşitizm olarak kendini gösterir [44 ]. Şiddetli raşitizm, kemik deformiteleri ve ağrıya ek olarak gelişme geriliğine, gelişimsel gecikmeye, hipokalsemik nöbetlere, tetanik spazmlara, kardiyomiyopatiye ve diş anormalliklerine neden olabilir [ 45 , 46 ].

D vitamini desteği olmadan uzun süreli özel emzirme bebeklerde raşitizme neden olabilir ve Amerika Birleşik Devletleri’nde raşitizm en çok emzirilen Siyah bebekler ve çocuklar arasında yaygındır [ 47 ]. Bir Minnesota ilçesinde, 2000’den başlayarak on yılda 3 yaşından küçük çocuklarda raşitizm insidans oranı 100.000’de 24.1 idi [ 48 ]. Raşitizm esas olarak daha uzun süre emzirilen, düşük doğum ağırlıklı doğan, daha hafif ve diğer çocuklardan daha kısa olan Siyahi çocuklarda meydana geldi. Bebeklerde ve çocuklarda (7 yaşından küçük) raşitizm insidans oranı Kanada’da 2325 çocuk doktoru tarafından 2002-2004’te 100.000’de 2.9’du ve neredeyse tüm raşitizm hastaları emzirildi [49 ] .

Sütün (iyi bir kalsiyum kaynağı) ve kahvaltılık gevrekler ve margarin gibi diğer temel gıda maddelerinin 1930’larda D vitamini ile zenginleştirilmesi ve morina karaciğeri yağının kullanımı Amerika Birleşik Devletleri’nde raşitizmi nadir hale getirdi [28 , 50 ]. Bununla birlikte, raşitizm insidansı, özellikle Afrika, Orta Doğu ve Asya ülkelerinden gelen göçmenler arasında, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da bile küresel olarak artmaktadır [ 51 ]. Bu artışın olası açıklamaları arasında D vitamini metabolizmasındaki genetik farklılıklar, diyet tercihleri ​​ve daha az güneşe maruz kalmaya yol açan davranışlar yer alır [ 45 , 46 ].

Yetişkinlerde ve adölesanlarda, D vitamini eksikliği osteomalaziye yol açabilir; burada mevcut kemik, yeniden yapılanma süreci sırasında eksik veya kusurlu bir şekilde mineralize olur ve bu da zayıf kemiklere neden olur [46 ]. Osteomalazinin belirti ve semptomları raşitizme benzer ve kemik deformiteleri ve ağrı, hipokalsemik nöbetler, tetanik spazmlar ve diş anormalliklerini içerir [ 45 ].

D vitamini durumunun taranması, bu uygulama için herhangi bir endikasyondan bağımsız olarak, birinci basamak hekimleri tarafından sipariş edilen rutin laboratuvar kan çalışmasının daha yaygın bir parçası haline geliyor [ 6 , 52-54 ]. D vitamini eksikliği için bu tür bir taramanın sağlık sonuçlarında iyileşme sağlayıp sağlamadığını inceleyen hiçbir çalışma yoktur [ 55 ]. ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF), asemptomatik erişkinlerde D vitamini eksikliği taramasının yararlarını ve zararlarını değerlendirmek için yetersiz kanıt bulmuştur [ 6 ]. Hiçbir ulusal meslek kuruluşunun D vitamini eksikliği için nüfus taraması önermediğini de sözlerine ekledi.

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

D Vitamini Yetersizliği Riski Altındaki Gruplar

Doğal (takviye edilmemiş) gıda kaynaklarından tek başına yeterli D vitamini elde etmek zordur. Pek çok insan için, D vitamini takviyeli gıdaları tüketmek ve kendilerini biraz güneş ışığına maruz bırakmak, sağlıklı bir D vitamini durumunu korumak için gereklidir. Bununla birlikte, bazı grupların D vitamini gereksinimlerini karşılamak için diyet takviyelerine ihtiyacı olabilir. Aşağıdaki gruplar, yetersiz D vitamini durumuna sahip olma olasılığı en yüksek olanlar arasındadır.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Emzirilen bebekler
Tek başına insan sütü tüketimi, bebeklerin D vitamini gereksinimlerini karşılamasını genellikle sağlamaz çünkü D vitamini 0,6 ila 2,0 mcg/L’den (25 ila 78 IU/L) [1 , 56 , 57 ] sağlar. İnsan sütünün D vitamini içeriği, annenin D vitamini durumu ile ilişkilidir; araştırmalar, en az 50 mcg (2.000 IU) D3 vitamini içeren günlük takviye alan annelerin sütünün daha yüksek besin seviyelerine sahip olduğunu göstermektedir [ 57 , 58 ].

UVB’ye maruz kalma bebeklerde D vitamini üretebilse de, Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ebeveynlere 6 aydan küçük bebekleri doğrudan güneş ışığından uzak tutmalarını, onlara koruyucu giysiler ve şapkalar giymelerini ve maruz kalan cildin küçük bölgelerine güneş kremi sürmelerini tavsiye eder [ 59 ]. AAP, yalnızca ve kısmen emzirilen bebekler için doğumdan kısa bir süre sonra başlayıp sütten kesilene kadar devam eden ve en az 1.000 mL/gün D vitamini takviyeli mama veya tam yağlı süt tüketen bebekler için 10 mcg (400 IU)/gün D vitamini takviyesi önermektedir [ 57]. AAP ayrıca emzirilmeyen ve günde 1.000 mL’den az D vitamini takviyeli mama veya süt tüketen tüm bebekler için 10 mcg (400 IU)/gün ilave D vitamini önermektedir. NHANES 2009–2016 verilerinin bir analizi, emzirilen bebeklerin yalnızca %20,5’inin ve emzirilmeyen bebeklerin %31,1’inin bu önerilen miktarlarda takviyeleri aldığını bulmuştur [60 ].

Yaşlı yetişkinler
Yaşlı yetişkinler, kısmen derinin D vitamini sentezleme yeteneğinin yaşla birlikte azalması nedeniyle, D vitamini yetersizliği geliştirme riski altındadır [ 1 , 61 ]. Ek olarak, yaşlı yetişkinlerin kapalı alanlarda gençlere göre daha fazla zaman geçirmesi muhtemeldir ve diyetle vitamin alımı yetersiz olabilir [ 1 ].

Sınırlı güneş maruziyeti olan kişiler
Eve bağlı bireyler; dini nedenlerle uzun elbise, elbise veya başörtüsü giyen kişiler; ve güneşe maruz kalmayı sınırlayan mesleklere sahip kişiler, güneş ışığından yeterli miktarda D vitamini alma olasılığı düşük olan gruplar arasındadır [ 62 ]. Güneş kremi kullanımı ayrıca güneş ışığından D vitamini sentezini sınırlar. Bununla birlikte, güneş kremi kullanımının kapsamı ve sıklığı bilinmediği için, güneş kreminin D vitamini sentezini azaltmada oynayabileceği rol belirsizdir [ 1 ].

Koyu tenli insanlar
Derinin epidermal tabakasında daha fazla miktarda melanin pigmenti daha koyu bir cilde neden olur ve cildin güneş ışığından D vitamini üretme yeteneğini azaltır [ 1 ]. Örneğin Siyah Amerikalılar tipik olarak Beyaz Amerikalılardan daha düşük serum 25(OH)D seviyelerine sahiptir. Ancak, koyu tenli kişilerde bu düşük seviyelerin önemli sağlık sonuçları olup olmadığı açık değildir [ 14 ]. Örneğin, Afro-Amerikan soyundan gelenler, Beyazlara göre daha düşük kemik kırılması ve osteoporoz oranlarına sahiptir (aşağıdaki kemik sağlığı ve osteoporoz bölümüne bakın).

Yağ emilimini sınırlayan koşulları olan insanlar
D vitamini yağda çözünür olduğundan, emilimi bağırsağın diyet yağını emme yeteneğine bağlıdır [ 4 ]. Yağ malabsorpsiyonu, karaciğer hastalığı, kistik fibroz, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolitin bazı formlarını içeren tıbbi durumlarla ilişkilidir [ 1 , 63 ]. D vitamini eksikliği riskinin artmasına ek olarak, bu koşullara sahip kişiler, süt ürünleri (çoğu D vitamini ile zenginleştirilmiş) gibi belirli yiyecekleri yemeyebilir veya bu yiyeceklerden yalnızca küçük miktarlarda yiyebilirler. Bu nedenle, diyet yağını emmede güçlük çeken bireyler, D vitamini takviyesi gerektirebilir [ 63 ].

Obez veya gastrik bypass ameliyatı geçirmiş kişiler
Vücut kitle indeksi (VKİ) 30 veya daha fazla olan kişiler, obezitesi olmayan kişilere göre daha düşük serum 25(OH)D seviyelerine sahiptir. Obezite, derinin D vitamini sentezleme kapasitesini etkilemez. Bununla birlikte, daha fazla miktarda deri altı yağ, vitaminin daha fazlasını tutar [ 1 ]. Obez insanlar, normal kilolu insanlara benzer 25(OH)D seviyelerine ulaşmak için daha fazla D vitamini alımına ihtiyaç duyabilir [ 1 , 64 , 65 ].

Gastrik bypass ameliyatı geçirmiş obezite hastalarında da D vitamini eksikliği gelişebilir. Bu prosedürde, D vitamininin emildiği üst ince bağırsağın bir kısmı atlanır ve yağ depolarından kan dolaşımına taşınan D vitamini zamanla 25 (OH)D’yi yeterli seviyelere yükseltmeyebilir [ 66,67 ] . Amerikan Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Derneği, Obezite Derneği ve İngiliz Obezite ve Metabolik Cerrahi Derneği dahil olmak üzere çeşitli uzman grupları, bariatrik cerrahiden önce ve sonra D vitamini taraması, izlenmesi ve yerine konması hakkında kılavuzlar geliştirmiştir [66, 68] .

D Vitamini ve Sağlık

D vitamini için DRI’ler oluşturan FNB komitesi, vitaminin önlemler dışında uzun bir potansiyel sağlık sonuçları listesi (örneğin, kronik hastalıklara direnç veya fonksiyonel önlemler) üzerinde herhangi bir etkisi olduğu sonucuna varmak için kanıtların yetersiz veya çok çelişkili olduğunu buldu. kemik sağlığı ile ilgili. Benzer şekilde, 2009 ve 2013 yılları arasında yayınlanan yaklaşık 250 çalışmadan elde edilen verilerin gözden geçirilmesinde, Sağlık Hizmetleri Araştırma ve Kalite Ajansı, D vitamini ile kemik sağlığı dışındaki sağlık sonuçları arasında kesin bir ilişki kurulamayacağı sonucuna varmıştır [69]. Bununla birlikte, D vitamini ve çok sayıda sağlık sonucu üzerine araştırmalar yürütüldüğünden, bu bölüm D vitamininin dahil olabileceği yedi hastalık, durum ve müdahaleye odaklanmaktadır: kemik sağlığı ve osteoporoz, kanser, kardiyovasküler hastalık (CVD), depresyon, multipl skleroz (MS), tip 2 diyabet ve kilo kaybı.

Bu bölümde açıklanan çalışmaların çoğu, en iyi yöntemlerle karşılaştırılarak standardize edilmemiş çeşitli yöntemler kullanarak serum 25(OH)D düzeylerini ölçmüştür. Standartlaştırılmamış 25(OH)D ölçümlerinin kullanılması, sonuçların doğruluğu ve bu tür ölçümleri kullanan çalışmalardan ve özellikle farklı standartlaştırılmamış ölçümler kullanan birçok çalışmadan elde edilen verileri bir araya toplayan meta-analizlerden elde edilen sonuçların geçerliliği hakkında sorular ortaya çıkarabilir. [ 5 , 9 , 70 ]. Test standardizasyonu hakkında daha fazla bilgiye D Vitamini Standardizasyon Programı web sayfasından ulaşılabilir.

Kemik sağlığı ve osteoporoz
Kemik sürekli olarak yeniden şekillenmektedir. Bununla birlikte, insanlar yaşlandıkça ve özellikle menopoz dönemindeki kadınlarda kemik yıkım oranları, kemik yapım oranlarını geçer. Zamanla kemik yoğunluğu azalabilir ve sonunda osteoporoz gelişebilir [ 71 ].

Amerika Birleşik Devletleri’nde 53 milyondan fazla yetişkin, düşük kemik kütlesi ve kemik kırılganlığını ve kemik kırılması riskini artıran kemik dokusunun yapısal bozulması ile karakterize olan osteoporoza sahiptir veya gelişme riski altındadır [72 ]. 2015 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 2,3 milyon osteoporotik kırık meydana geldi [ 73 ]. D vitamini eksikliğinden kaynaklanan raşitizm ve osteomalazinin aksine, osteoporoz kısmen kalsiyum ve/veya D vitamini eksikliğinin uzun vadeli bir etkisidir. Osteoporoz çoğunlukla yetersiz kalsiyum alımı ile ilişkilidir, ancak yetersiz D vitamini alımı, kalsiyum emilimini azaltarak osteoporoza katkıda bulunur [ 1 ].

Kemik sağlığı ayrıca denge ve postüral sallanmaya yardımcı olmak ve böylece düşme riskini azaltmak için çevredeki kasların desteğine bağlıdır. Kas liflerinin normal gelişimi ve büyümesi için D vitamini de gereklidir. Ek olarak, yetersiz D vitamini seviyeleri kas gücünü olumsuz etkileyebilir ve kas zayıflığına ve ağrısına (miyopati) yol açabilir [ 1 ].

D vitamini takviyelerinin kemik sağlığı üzerindeki etkilerinin çoğu denemesi aynı zamanda kalsiyum takviyelerini de içeriyordu, bu nedenle her bir besinin etkisini izole etmek zordur. Ek olarak, çalışmalar farklı miktarlarda besin sağladı ve farklı dozlama programları kullandı.

Yaşlı erişkinlerde klinik çalışma kanıtı
Menopoz sonrası kadınlar ve yaşlı erkekler arasında, birçok klinik araştırma, hem D vitamini hem de kalsiyum takviyelerinin iskelet boyunca kemik mineral yoğunluğunda küçük artışlarla sonuçlandığını göstermiştir [ 1 , 74 ]. Ayrıca kurumsallaşmış yaşlı insanlarda kırık oranlarını azaltmaya yardımcı olurlar. Bununla birlikte, toplumda yaşayan bireylerde D vitamini ve kalsiyum takviyelerinin kırıklar üzerindeki etkisine ilişkin kanıtlar tutarsızdır.

USPSTF, osteoporozu, D vitamini eksikliği veya önceden kırığı olmayan 50 yaş ve üstü toplam 51.419 sağlıklı, toplumda yaşayan yetişkinde D vitamini ve/veya kalsiyum takviyesi ile ilgili 11 randomize klinik çalışmayı değerlendirdi [75 , 76 ] . Kırıkları önlemek için takviyenin yararlarını ve zararlarını değerlendirmek için mevcut kanıtların yetersiz olduğu sonucuna varıldı. Ayrıca USPSTF, bu popülasyonda kırıkları önlemek için 10 mcg (400 IU) veya daha az D vitamini ve 1.000 mg veya daha az kalsiyum takviyesi yapılmasını önermedi, ancak daha yüksek dozların fayda ve zarar dengesini belirleyemedi.

USPSTF ayrıca osteoporoz veya D vitamini eksikliği olmayan 65 yaş ve üstü toplumda yaşayan yetişkinlerde D vitamini takviyesinin (bunlardan ikisi kalsiyum takviyesini de içeriyordu) etkileri üzerine yayınlanmış yedi çalışmayı da gözden geçirdi. D vitamini takviyesinin, düşmelerden kaynaklanan kırıklar gibi düşme veya yaralanmaların sayısını azaltmadığı “orta derecede kesinlik” sonucuna varılmıştır [ 77 , 78 ]. Yakın tarihli başka bir sistematik inceleme, D vitamini ve kalsiyum takviyelerinin kırıklar, düşmeler veya kemik mineral yoğunluğu üzerinde hiçbir yararlı etkisinin olmadığını da bulmuştur [ 79 , 80] .]. Buna karşılık, 49.282 yaşlı yetişkinde yapılan 6 çalışmanın meta-analizi, günlük D vitamini (10 veya 20 mcg [400 IU veya 800 IU]/gün) ve kalsiyum (800 veya 1.200 mg/gün) takviyesinin ortalama 5,9 olduğunu buldu. yıllar herhangi bir kırık riskini %6 ve kalça kırığı riskini %16 azalttı [ 81 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

2018 yılına kadar yayınlanan 11 randomize, kontrollü çalışmanın bir sistematik derlemesi ve meta-analizi, 9 için tek başına D vitamini takviyesi (en az haftada bir 10-20 mcg [400-800 IU]/gün veya daha fazla veya nadiren yılda bir) aydan 5 yıla kadar, takviyelerin 34.243 yaşlı erişkinde kırıklara karşı koruma sağlamadığını bulmuştur [ 81 ].

Daha yakın bir zamanda, D Vitamini ve Omega-3 Denemesinin (VITAL; aşağıdaki Kanser bölümünde açıklanan) 2022 yardımcı çalışması, ek D3 vitamininin (50 mcg [2.000 IU]/gün) genel olarak 25.871 hastada kırık riskini azaltıp azaltmayacağını araştırdı. 5.3 yıllık medyan takipte 50 yaş ve üstü sağlıklı erkekler ve 55 yaş ve üstü kadınlar [ 82]. Tüm katılımcıların ortalama yaşı 67.1 idi; %50,6’sı kadın ve %20,2’si Siyahi idi. Katılımcıların çoğu yeterli D vitaminine sahipti; başlangıçta, yalnızca %2,4’ünün serum 25(OH)D seviyeleri 30 nmol/L’nin (12 ng/mL) altında ve %12,9’u 50 nmol/L’nin (20 ng/mL) altındaydı. D vitamini takviyesi, plaseboya kıyasla toplam kırık, kalça kırığı veya vertebral olmayan kırık riskini azaltmadı. Irk, etnik grup, VKİ, yaş, başlangıçtaki 25(OH)D seviyeleri veya katılımcıların ek kalsiyum alıp almadığına, yüksek kırık riskine sahip olup olmadığına veya frajilite kırığı öyküsü olup olmadığına göre kırık insidansında gruplar arasında önemli farklılıklar bulunmadı.

Azınlık popülasyonlarında kemik sağlığı için D vitamini takviyeleri
Kemik mineral yoğunluğu, kemik kütlesi ve kırık riski, Beyaz Amerikalılar ve Meksikalı Amerikalılarda serum 25(OH)D seviyeleri ile ilişkilidir, ancak Siyah Amerikalılarda değildir [ 14 , 83 ]. Yağlanma, cilt pigmentasyonu, D vitamini bağlayıcı protein polimorfizmleri ve genetik gibi faktörler, Siyah ve Beyaz Amerikalılar arasındaki 25(OH)D seviyelerindeki farklılıklara katkıda bulunur.

Bir klinik çalışma , serum 25(OH)D seviyelerini 75 nmol/L’nin üzerinde tutmak için günde 60 ila 120 mcg (2.400 ila 4.800 IU) D3 vitamini takviyesi alacak şekilde 60 yaş ve üstü (ortalama yaş 68.2) 260 Siyah kadını randomize etti _. (30 ng/mL) 3 yıl [ 84 ]. Sonuçlar, çalışmayı tamamlayan 184 katılımcıda 25(OH)D seviyeleri veya D vitamini dozu ile düşme riski arasında bir ilişki olmadığını gösterdi. Aslında, Siyah Amerikalılar, günlük 50 mcg (2.000 IU) veya daha fazla D vitamini alımı ile Beyaz Amerikalılardan daha fazla düşme ve kırılma riskine sahip olabilir [ 14 ]. Ayrıca, yaşlı Siyah Amerikalı kadınların kemik sağlığı, serum 25(OH)D düzeylerini 50 nmol/L’nin (20 ng/mL) üzerine çıkarmaktan fayda sağlamıyor gibi görünmektedir [84 ].

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

D vitamini takviyeleri ve kas işlevi
D vitamini takviyesinin kas gücü ve kas işlevindeki düşüş hızı üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalar tutarsız sonuçlar vermiştir [ 55 ]. Örneğin yakın tarihli bir klinik araştırma, 6 ay boyunca günde 20 mcg (800 IU) vitamin D3, 10 mcg 25(OH)D veya plasebo almak üzere 65 yaş ve üzerindeki 78 zayıf ve neredeyse kırılgan yetişkini randomize etti. Gruplar, kas gücü veya performans ölçümlerinde anlamlı bir farklılık göstermedi [ 85 ]. Başka bir çalışma, serum 25(OH)D seviyeleri 50 nmol/L (20 ng/ml) veya daha az olan 60 yaş ve üstü (çoğu Beyaz) 100 toplumda yaşayan erkek ve kadını randomize ederek 800 IU D vitamini 3 veya plasebo aldı. 1 yıl [ 86]. 4 ay sonra serum 25(OH)D düzeyi 70 nmol/L’nin (28 ng/ml) altında olan tedavi grubundaki katılımcılar, ilave 800 IU/gün D3 vitamini aldılar. Serum 25(OH)D seviyelerini ortalama 80 nmol/L’nin (32 ng/ml) üzerine çıkarmasına rağmen, D vitamini takviyesi alt ekstremite gücünü, kuvvetini veya yağsız kütleyi etkilemedi.

D vitamini takviyeleri ve kemik sağlığı hakkında sonuçlar
Tüm yetişkinler, gerekirse gıdalardan ve takviyelerden tavsiye edilen miktarda D vitamini ve kalsiyum tüketmelidir. Yaşlı kadınlar ve erkekler, kemik sağlığını korumak ve osteoporozu önlemek veya tedavi etmek için genel bir planın parçası olarak her iki besine de ihtiyaçları konusunda sağlık uzmanlarına danışmalıdır.

Kanser
Laboratuvarı ve hayvan çalışmaları, D vitamininin, örneğin hücre farklılaşmasını teşvik ederek ve metastazı inhibe ederek karsinogenezi inhibe edebileceğini ve tümör ilerlemesini yavaşlatabileceğini düşündürmektedir. D vitamini ayrıca antiinflamatuar, immünomodülatör, proapoptotik ve antianjiyojenik etkilere sahip olabilir [ 1 , 87 ]. Gözlemsel çalışmalar ve klinik deneyler, D vitamini alımlarının veya serum seviyelerinin kanser insidansını, ilerlemesini veya ölüm riskini etkileyip etkilemediği konusunda karışık kanıtlar sunar.

Toplam kanser insidansı ve mortalite
Bazı gözlemsel çalışmalar, 25(OH)D’nin düşük serum seviyeleri ile artan kanser insidansı ve ölüm riskleri arasında ilişki olduğunu göstermektedir. 8.345 kanser teşhisi konan toplam 137.567 katılımcıda 16 prospektif kohort çalışmasının meta-analizinde, 5.755 katılımcı kanserden öldü [ 88]. 25(OH)D düzeylerinde 50 nmol/L (20 ng/mL) artış, toplam kanser insidans oranlarında %11’lik bir azalma ve erkeklerde değil kadınlarda kanser ölüm oranlarında %24’lük bir azalma ile ilişkilendirilmiştir. Serum 25(OH)D seviyeleri ile kanser insidansı (8 çalışma) veya kanser mortalitesi (16 çalışma) arasındaki ilişkiyi değerlendiren prospektif çalışmaların bir meta-analizi, kanser riskinin %7 ve kanser ölüm oranlarının %2 azaldığını bulmuştur. serum 25(OH)D düzeylerinde her 20 nmol/L (8 ng/mL) artış [ 89 ]. Daha da önemlisi, tüm gözlemsel çalışmalar daha yüksek D vitamini durumunu faydalı bulmadı ve çalışmalar çalışma popülasyonları, temel komorbiditeler ve D vitamini düzeylerinin ölçümü açısından önemli ölçüde farklılık gösterdi.

Klinik araştırma kanıtları, gözlemsel bulgular için bir miktar destek sağlar. Örneğin, klinik deney kanıtlarının üç meta-analizi, D vitamini takviyesinin kanser insidansını etkilemediğini ancak toplam kanser ölüm oranlarını %12-13 oranında önemli ölçüde azalttığını bulmuştur [ 90-92 ]. En son meta-analizde, 6.537 kanser vakasını içeren 10 randomize klinik çalışma (aşağıda açıklanan VITAL çalışması dahil), günde 10 ila 50 mcg (400 ila 2.000 IU) D3 vitamini (altı deneme) veya 500 mcg (20.000 IU) sağladı . )/hafta ila 12.500 mcg (500.000 IU)/yıl vitamin D3 bolusu (dört deneme) [ 91]. Çalışma raporları 3-10 yıllık takip verilerini içermektedir. D vitamini takviyeleri, 54 ila 135 nmol/L (21,6 ila 54 ng/mL) serum 25(OH)D seviyeleri ile ilişkilendirilmiştir. D vitamini takviyesi, kanser ölüm oranlarını %13 oranında azalttı ve yararın çoğu günlük takviye ile gerçekleşti.

D vitamini takviyesinin genel popülasyonda birincil kanser önleme üzerindeki etkilerini araştırmak için yapılan en büyük klinik çalışma olan VITAL, 1.000 mg/gün deniz omega-3 yağı ile birlikte veya bunlar olmadan 50 mcg (2.000 IU)/gün D3 vitamini takviyesi verdi. asitler veya medyan 5.3 yıl boyunca plasebo [ 93 ]. Çalışmaya kanser öyküsü olmayan 50 yaş ve üstü 25.871 erkek ve 55 yaş ve üstü kadın dahil edildi ve çoğunun başlangıçta yeterli serum 25(OH)D seviyeleri vardı. Meme, prostat ve kolorektal kanser oranları, D vitamini ve plasebo grupları arasında anlamlı farklılık göstermedi. Bununla birlikte, normal kilolu katılımcılar, aşırı kilolu veya obez olanlara göre kanser insidansında ve ölüm oranlarında daha fazla düşüşe sahipti.

Birkaç çalışma, D vitamini takviyesinin belirli kanserler üzerindeki etkisini incelemiştir. Aşağıda, D vitamini ve bunun meme, kolorektal, akciğer, pankreas ve prostat kanserleri ile ilişkisi veya bunlar üzerindeki etkisi ile ilgili çalışmaların kısa açıklamaları bulunmaktadır.

Meme kanseri
Bazı gözlemsel çalışmalar 25(OH)D düzeyleri ile meme kanseri riski ve mortalitesi arasında ters bir ilişkiyi desteklerken diğerleri desteklememektedir [ 94-97 ]. Kadın Sağlığı Girişimi klinik araştırması, 36.282 postmenopozal kadını ortalama 7 yıl boyunca günde 400 IU vitamin D3 artı 1.000 mg kalsiyum veya plasebo alacak şekilde randomize etti [ 98 ] . D3 vitamini ve kalsiyum takviyeleri meme kanseri insidansını azaltmadı ve çalışmanın başlangıcındaki 25(OH)D seviyeleri meme kanseri riski ile ilişkili değildi [ 99 ].

Çalışmanın sona ermesinden sonraki 4,9 yıl boyunca yapılan bir sonraki araştırmada, D vitamini ve kalsiyum takviyesi alan kadınların (çoğu bunları almaya devam etti) in situ (invaziv olmayan) meme kanseri riskinde %18’lik bir azalma görüldü [100 ] . Bununla birlikte, çalışmanın başlangıcında günde 15 mcg’den (600 IU) daha yüksek D vitamini alımına sahip olan ve takviyeleri alan kadınlarda invaziv (in situ değil) meme kanseri riski %28 oranında arttı.

Kolorektal kanser
Büyük bir vaka-kontrol çalışması, kolorektal kanser geliştiren ve 25(OH)D seviyeleri, kan alımından kanser teşhisine kadar medyan 5.5 yıl olarak değerlendirilen 5.706 bireyi ve 7.105 eşleştirilmiş kontrolü içermiştir [ 101 ] . Sonuçlar, 30 nmol/L’den (12 ng/mL) düşük 25(OH)D seviyeleri ile %31 daha yüksek kolorektal kanser riski arasında bir ilişki olduğunu gösterdi. 75 ila 87,5 nmol/L’nin altı (30 ila 35 ng/mL’nin altı) ve 87,5 ila 100 nmol/L’nin altı (35 ila 40 ng/mL’nin altı) arasındaki seviyeler, %19 ve %27 daha düşük riskle ilişkilendirilmiştir. , sırasıyla. İlişki, kadınlarda önemli ölçüde daha güçlüydü.

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Kadın Sağlığı Girişimi klinik çalışmasında (yukarıda açıklanmıştır), D3 vitamini ve kalsiyum takviyelerinin kolorektal kanser oranları üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır. Çalışmanın sona ermesinden sonraki 4,9 yıl boyunca yapılan bir sonraki araştırmada, D vitamini ve kalsiyum takviyeleri almış (çoğu almaya devam eden) kadınlar, plasebo alanlardakilerle aynı kolorektal kanser riskine sahipti [100 ] .

Başka bir çalışmada, çıkarılmış bir veya daha fazla tırtıklı polip (kolorektal kansere öncü lezyonlar) olan 45 ila 75 yaşları arasındaki 2.259 sağlıklı birey yer aldı [102 ] . Bu katılımcılar, 3-5 yıl boyunca günde 25 mcg (1.000 IU) D3 vitamini, 1.200 mg kalsiyum, her iki takviye veya bir plasebo alacak şekilde randomize edildi, ardından katılımcılar tedaviyi bıraktıktan sonra 3-5 yıl daha gözlem izledi. Tek başına D vitamini, yeni tırtıklı poliplerin gelişimini önemli ölçüde etkilemedi, ancak D vitamininin kalsiyum ile kombinasyonu riski neredeyse dört kat artırdı . VITAL çalışması, D vitamini takviyesi ile kolorektal adenomlar veya tırtıklı polipler riski arasında bir ilişki bulamamıştır [ 103 ].

Akciğer kanseri
Akciğer kanseri geliştiren 5313 katılımcıyı ve 5313 eşleştirilmiş kontrolü içeren bir kohort çalışması, araştırmacılar verileri cinsiyet, yaş, ırk ve etnik köken ve sigara içme durumu [ 104 ].

Pankreas kanseri
Pankreas kanseri geliştiren 738 erkeği 738 eşleştirilmiş kontrolle karşılaştıran bir çalışma, serum 25(OH)D düzeyleri ile pankreas kanseri riski arasında bir ilişki bulamamıştır [105 ]. Finlandiya’da pankreas kanseri olan 200 erkek sigara içicisini 400 eşleştirilmiş kontrolle karşılaştıran başka bir çalışma, 25(OH)D düzeylerinin (65,5 nmol/L’den [26,2 ng/mL] fazla) en yüksek beşte birlik dilimindeki katılımcıların üç kat daha fazla risk taşıdığını buldu. En düşük beşte birlik dilimdekilere göre 16,7 yılda pankreas kanseri geliştirme (32 nmol/L’den [12,8 ng/mL] daha az) [106]. 12.205 erkek ve kadında yapılan 10 kanser çalışmasından elde edilen verileri bir araya toplayan bir araştırma, 25(OH)D konsantrasyonlarının 75 nmol/L’den (30 ng/mL) yüksek ancak 100 nmol/L’den (40 ng/mL) düşük olduğunu buldu. pankreas kanseri riskini azaltmaz. Ancak sonuçlar, 100 nmol/L (40 ng/mL) veya üzeri 25(OH)D seviyeleri ile pankreas kanseri riskinin arttığını göstermiştir [ 107 ].

Prostat kanseri
Bugüne kadar yapılan araştırmalar, 25(OH)D seviyelerinin prostat kanseri gelişimi ile ilişkili olup olmadığına dair karışık kanıtlar sunmaktadır. 2014 yılında yayınlanan birkaç çalışma, yüksek 25(OH)D seviyelerinin prostat kanseri riskini artırabileceğini öne sürdü. Örneğin, prostat kanserli 11.941 erkek ve 13.870 kontrolü içeren 21 çalışmanın meta-analizi, daha yüksek 25(OH)D seviyelerine sahip katılımcılar için %17 daha yüksek prostat kanseri riski buldu [108 ] . Neyin “daha yüksek” bir seviye oluşturduğu, çalışmaya göre değişir ancak tipik olarak en az 75 nmol/L (30 ng/mL) olmuştur. 1.731’i prostat kanseri olan 4.733 erkekten oluşan bir kohortta, 25(OH)D seviyeleri 45-70 nmol/L (18-28 ng/mL) olanlarda hastalık riski, daha düşük olan erkeklere göre önemli ölçüde daha düşüktü. veya daha yüksek değerler [ 109]. Bu U şeklindeki ilişki, en agresif prostat kanseri formlarına sahip erkeklerde en belirgindi. 1.695 prostat kanseri vakası ve 1.682 kontrolün bir vaka-kontrol analizi, 25(OH)D seviyeleri ile prostat kanseri riski arasında hiçbir ilişki bulamamıştır [ 110 ]. Bununla birlikte, daha yüksek serum 25(OH)D seviyeleri (75 nmol/L [30 ng/mL] kesme noktasında), orta derecede yüksek yavaş büyüyen prostat kanseri riski ve daha önemli ölçüde daha düşük agresif hastalık riski ile bağlantılıydı.

Bununla birlikte, 2014’ten bu yana, birkaç yayınlanmış çalışma ve meta-analiz, 25(OH)D seviyeleri ile prostat kanseri riski arasında hiçbir ilişki bulamamıştır [ 111 , 112 ]. Örneğin, prostat kanseri geliştiren 13.462 erkek ve 20.261 kontrol katılımcısı için 25(OH)D’nin ön tanı seviyeleri hakkında veri sağlayan 19 prospektif çalışmanın bir analizi yapılmıştır [113 ] . D vitamini eksikliği veya yetersizliği prostat kanseri riskini artırmadı ve daha yüksek 25(OH)D konsantrasyonları daha düşük bir riskle ilişkilendirilmedi.

Birkaç çalışma, prostat kanseri olan erkeklerde 25(OH)D düzeylerinin hastalıktan veya herhangi bir nedenden daha düşük ölüm riski ile ilişkili olup olmadığını incelemiştir. Bir çalışma, plazma 25(OH)D düzeyleri tanı konulduktan 4.9 ila 8.6 yıl sonra ölçülen prostat kanseri tedavisi gören 1.119 erkeği içermektedir. Ölen 198 katılımcı arasında (41 ölüm prostat kanserine bağlıydı), 25(OH)D düzeyleri prostat kanseri veya herhangi bir nedenden ölüm riski ile ilişkili değildi [114 ]. Bununla birlikte, prostat kanserli 7.808 erkeği içeren 7 kohort çalışmasının bir meta-analizi, daha yüksek 25(OH)D düzeylerinin, prostat kanseri veya başka herhangi bir nedenden daha düşük ölüm oranları ile anlamlı bir şekilde ilişkili olduğunu bulmuştur [115] .]. Bir doz-yanıt analizi, 25(OH)D’deki her 20 nmol/L [8 ng/mL] artışın, hem tüm nedenlere bağlı hem de prostat kanserine özgü mortalitede %9 daha düşük riskle ilişkili olduğunu bulmuştur.

Prostat kanserli erkekler için, D vitamini takviyesinin kansere bağlı sağkalımı uzatıp uzatmadığı açık değildir. Prostat kanserli 1.273 erkekte yapılan 3 randomize kontrollü çalışmanın bir meta-analizi, D vitamini takviyesi alanlarda (28 gün boyunca 10 mcg [400 IU] ila 45 mcg [1.800 IU] verilen) arasında toplam ölüm oranlarında anlamlı bir fark bulmadı. 2 haftalık aralıklarla toplam üç doz) ve plasebo alanlar [ 116 ].

D vitamini ve kanser hakkında sonuçlar
USPSTF, yetersiz kanıt nedeniyle, kanseri önlemek için ek D vitamininin yararları ve zararları dengesini değerlendiremediğini belirtti [ 117 ]. Birlikte ele alındığında, bugüne kadar yapılan çalışmalar, kalsiyum takviyesi olsun veya olmasın D vitamininin kanser insidansını azalttığını göstermez, ancak yeterli veya daha yüksek 25(OH)D seviyeleri kanser ölüm oranlarını azaltabilir. D vitamini yetersizliğinin kanser riskini artırıp artırmadığını, besine daha fazla maruz kalmanın kanseri önleyip önlemediğini ve bazı kişilerin zaman içinde D vitamini durumları nedeniyle kanser riskini artırıp artırmayacağını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Kardiyovasküler hastalık
D vitamini, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini (ve dolayısıyla kan basıncını), vasküler hücre büyümesini ve enflamatuar ve fibrotik yolları düzenlemeye yardımcı olur [ 118 ]. D vitamini eksikliği vasküler disfonksiyon, arteriyel sertleşme, sol ventrikül hipertrofisi ve hiperlipidemi ile ilişkilidir [ 119 ]. Bu nedenlerden dolayı, D vitamini kalp sağlığı ve KVH riski ile ilişkilendirilmiştir.

Gözlemsel çalışmalar, daha yüksek serum 25(OH)D düzeyleri ile daha düşük KVH insidansı ve mortalite riski arasındaki ilişkiyi desteklemektedir. Örneğin, bir meta-analiz, 180.667 katılımcıyı (ortalama yaş 50’den büyük) 1,3 ila 32 yıl boyunca takip eden 34 gözlemsel çalışmayı içermektedir. Sonuçlar, başlangıçtaki serum 25(OH)D düzeylerinin toplam KVH olayı sayısı (miyokard enfarktüsü, iskemik kalp hastalığı, kalp yetmezliği ve inme dahil) ve ölüm riski ile ters ilişkili olduğunu gösterdi [120 ] . Genel olarak, serum 25(OH)D’deki her 25 nmol/L (10 ng/mL) artış için CVD olayları riski %10 daha düşüktü.

Danimarka’dan 247.574 yetişkini 0-7 yıl boyunca takip eden bir başka büyük gözlemsel çalışma, 25(OH)D düzeylerinin düşük (yaklaşık 12.5 nmol/L [5 ng/mL]) ve yüksek (yaklaşık 125 nmol/L [50]) olduğunu bulmuştur. ng/mL]), CVD, inme ve akut miyokard enfarktüsünden kaynaklanan daha yüksek mortalite riski ile ilişkiliydi [ 121 ]. Prospektif çalışmaların diğer meta-analizleri, serum 25(OH)D seviyeleri veya D vitamini alımları ile ölçülen düşük D vitamini durumu ile artmış iskemik inme, iskemik kalp hastalığı, miyokard enfarktüsü ve erken ölüm riski arasında ilişkiler bulmuştur [122, 123 ] . ].

Gözlemsel çalışmaların aksine, klinik deneyler, takviye D vitamininin KVH veya KVH mortalite riskini azalttığı hipotezi için çok az destek sağlamıştır. Örneğin, Yeni Zelanda’da 3 yıllık bir deneme, 5.110 yetişkini (ortalama yaş 65,9 yıl) tek doz 5.000 mcg (200.000 IU) D3 vitamini ve ardından her ay 2.500 mcg (100.000 IU) veya medyan bir plaseboya randomize _etmiştir . 3.3 yıllık [ 124]. D vitamini takviyesinin miyokard enfarktüsü, anjina, kalp yetmezliği, aritmi, damar sertliği, inme, venöz tromboz veya KVH’den ölüm insidans oranı üzerinde hiçbir etkisi olmamıştır. Benzer şekilde, yukarıda açıklanan VITAL klinik araştırması, D vitamini takviyelerinin kalp krizi, felç, koroner revaskülarizasyon veya kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm oranlarını önemli ölçüde azaltmadığını bulmuştur [ 93 ]. Ayrıca, etkiler başlangıçtaki serum 25(OH)D seviyelerine veya katılımcıların D vitaminine ek olarak çalışmanın omega-3 takviyesini alıp almadığına göre değişmedi.

Bununla birlikte, kemik kırılması riskini araştırmak için tasarlanmış başka bir klinik araştırma , ortalama 6,2 yıl boyunca 70 yaş ve üzerindeki 5.292 yetişkinde 800 IU/gün D3 vitamini (kalsiyumlu veya kalsiyumsuz) veya plasebonun kalp yetmezliğine karşı koruma sağladığını _buldu . miyokard enfarktüsü veya inme değildir [ 125 ].

Yüksek serum kolesterol seviyeleri ve hipertansiyon, KVH için ana risk faktörlerinden ikisidir. Toplam 3.434 katılımcıda (ortalama yaş 55) yapılan 41 klinik çalışmanın bir meta-analizinde gösterildiği gibi, ek D vitamini ve kolesterol seviyelerine ilişkin veriler karışıktır. Bu analizin sonuçları, 6 hafta ila 3 yıl boyunca 0,5 mcg (20 IU) ila 214 mcg (8,570 IU)/gün D vitamini takviyesinin (ortalama 2,795 IU) serum toplam kolesterolünü, düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterolü ve trigliseridi azalttığını gösterdi. seviyeleri, ancak yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol seviyeleri değil [ 126 ].

D vitamini takviyelerinin hipertansiyon üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmalar da karışık bulgulara sahipti. 4.541 katılımcıyı içeren 46 klinik çalışmanın bir meta-analizinde, en az 4 hafta boyunca D vitamini takviyelerinin (tipik olarak 40 mcg [1.600 IU]/gün veya daha az) sistolik veya diyastolik kan basıncı üzerinde önemli bir etkisi olmamıştır [127 ] . Buna karşılık, ortalama 5.6 ay boyunca 5 mcg (200 IU) ila 300 mcg (12.000 IU)/gün D3 vitamini uygulanan 4.744 katılımcıda (ortalama yaş 54.5 yıl) 30 klinik çalışmanın başka bir meta-analizi, 20 mcg (800 IU)/gün, hipertansiyonu olan normal kilolu katılımcılarda sistolik ve diyastolik kan basıncını önemli ölçüde azaltmıştır [ 128 ]. Ancak 20 mcg (800 IU)/gün’den fazla D3 vitamini, kalsiyum takviyeleri ile alındığında, fazla kilolu ve obez katılımcılarda kan basıncını önemli ölçüde artırdı. 146.581 katılımcıda (öncelikle yetişkinler) yapılan genetik çalışmaların başka bir meta-analizi, düşük D vitamini durumunun, düşük endojen 25(OH)D üretimi ile ilişkili genetik varyantları olan kişilerde kan basıncını ve hipertansiyon riskini artırdığını bulmuştur [129 ] .

Genel olarak, klinik deneyler, başlangıçta düşük 25(OH)D durumu (20 nmol/L’nin [12 ng/mL] altında) olan kişilerde bile D vitamini desteğinin KVH riskini azaltmadığını göstermektedir [93 , 124 ] .

Depresyon
D vitamini çeşitli beyin süreçlerinde yer alır ve D vitamini reseptörleri nöronlarda ve beynin depresyon patofizyolojisinde yer aldığı düşünülen bölgelerindeki glialarda bulunur [130 ] .

Toplam 31.424 yetişkini (ortalama yaş 27.5 ila 77 arasında değişen) içeren 14 gözlemsel çalışmanın sistematik bir incelemesi ve meta-analizi, eksik veya düşük 25(OH)D seviyeleri ile depresyon arasında bir ilişki bulmuştur [130 ] .

Ancak klinik deneyler bu bulguları desteklememektedir. Örneğin, depresyon veya depresif semptomlar teşhisi konulan toplam 4.923 yetişkin katılımcıyla yapılan 9 çalışmanın meta-analizi, D vitamini takviyesinden sonra semptomlarda anlamlı bir azalma bulmadı [131 ] . Denemeler farklı miktarlarda D vitamini verdi (günde 10 mcg [400 IU] ile haftada 1.000 mcg [40.000 IU] arasında değişen). Ayrıca farklı çalışma süreleri (5 gün ila 5 yıl), ortalama katılımcı yaşları (aralık, 22 ila 75 yıl) ve başlangıç ​​25(OH)D düzeyleri vardı; ayrıca, tüm çalışmalarda olmasa da bazı çalışmalarda eş zamanlı antidepresan ilaçlar uygulandı.

Bu meta-analizden bu yana yapılan üç deneme de D vitamini takviyesinin depresif belirtiler üzerinde hiçbir etkisi olmadığını buldu. Bir çalışma, 2.500 mcg (100.000 IU) D3 vitamini bolus dozu ve ardından 500 mcg (20.000 IU)/hafta veya 4 ay boyunca bir plasebo almak üzere randomize edilmiş 206 yetişkini (ortalama yaş 52) içermektedir [ 132 ]. Çoğu katılımcının minimal veya hafif depresyonu vardı, düşük ortalama başlangıç ​​25(OH) seviyesi 33,8 nmol/L (13,5 ng/mL) idi ve antidepresan kullanmıyorlardı. İkinci deneme, klinik olarak anlamlı depresif semptomları olan, majör depresif bozukluğu olmayan ve serum 25(OH)D seviyeleri 50 ila 70 nmol/L’den (20 ila 28 ng/mL) düşük olan 60-80 yaş arası 155 yetişkini içermektedir. mevsim; ayrıca antidepresan almıyorlardı [ 133 ,134 ]. Katılımcılar, 1 yıl boyunca 30 mcg (1.200 IU)/gün D3 vitamini veya plasebo alacak şekilde randomize edildi . Yukarıda açıklanan VITAL çalışmasında, depresyon öyküsü olmayan 50 yaş ve üstü 16.657 erkek ve kadın ve tekrarlayan depresyon riski yüksek olan 1.696 (son 2 yıldır tıbbi tedavi görmemiş) 50 mcg almak üzere randomize edildi. (2.000 IU)/gün D3 vitamini (balık yağı olsun veya olmasın) veya medyan 5,3 yıl boyunca plasebo [ 135 ]. Gruplar, depresyonun insidansı ve tekrarlayan oranlarında, klinik olarak ilgili depresif semptomlarda veya ruh hali puanlarındaki değişikliklerde anlamlı bir fark göstermedi.

Genel olarak, klinik araştırmalar, D vitamini takviyelerinin, özellikle reçeteli antidepresan almayan orta yaşlı ila yaşlı yetişkinlerde, depresif semptomları veya hafif depresyonu önlemeye veya tedavi etmeye yardımcı olduğunu bulmadı. D vitamini takviyelerinin, düşük veya eksik 25(OH)D seviyelerine sahip ve antidepresan ilaç kullanan, klinik depresyon için tıbbi bakım altındaki bireylere fayda sağlayıp sağlayamayacağını değerlendiren hiçbir çalışma yoktur.

Multipl skleroz
MS, beyin ve omurilikte sinir hücrelerini çevreleyen ve koruyan miyelin kılıfına zarar veren, merkezi sinir sisteminin otoimmün bir hastalığıdır. Bu hasar görme kaybı, motor zayıflık, spastisite, ataksi, titreme, duyu kaybı ve bilişsel bozukluk gibi klinik özelliklere yol açarak beyin ve vücut arasındaki mesajları engeller veya bloke eder [136 , 137 ]. MS’li bazı kişiler sonunda yazma, konuşma veya yürüme becerilerini kaybederler.

MS’in dünyadaki coğrafi dağılımı eşit değildir. Ekvatora yakın çok az insan hastalığı geliştirirken, prevalans kuzey ve güneyde daha yüksektir. Bu eşit olmayan dağılım, daha az güneş ışığına maruz kalan kişilerde daha düşük D vitamini düzeylerinin onları hastalığa yatkın hale getirebileceği yönünde spekülasyonlara yol açmıştır [ 137 ].

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Birçok epidemiyolojik ve genetik çalışma, hastalık başlamadan önce ve sonra MS ile düşük 25(OH)D düzeyleri arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir [ 137 ]. Gözlemsel çalışmalar, yeterli D vitamini düzeylerinin MS’e yakalanma riskini azaltabileceğini ve MS bir kez mevcut olduğunda nüksetme riskini azaltabileceğini ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabileceğini düşündürmektedir [138 ] . Örneğin bir çalışma, Finlandiya’da MS teşhisi konmadan ortalama 9 yıl önce 1.092 kadında 25(OH)D düzeylerini test etmiş ve sonuçlarını MS geliştirmeyen benzer 2.123 kadının sonuçlarıyla karşılaştırmıştır [ 139]. MS geliştiren kadınların yarısından fazlasında eksik veya yetersiz D vitamini seviyeleri vardı. 25(OH)D seviyeleri 30 nmol/L’den (12 ng/mL) düşük olan kadınlarda MS riski, 50 nmol/L (20 ng/mL) veya daha yüksek olan kadınlara göre %43 daha yüksekti. Teşhisten önce iki veya daha fazla serum 25(OH)D numunesi alınan kadınlar arasında (bu, rastgele ölçüm varyasyonunu azaltmıştır), 25(OH)D’de 50 nmol/L’lik bir artış, %41 oranında MS riskinde azalma ile ilişkilendirilmiştir ve 25 30 nmol/L’nin altındaki (OH)D seviyeleri, 50 nmol/L veya daha yüksek seviyelerin iki katı kadar yüksek bir MS riski ile ilişkilendirildi.

Benzer tasarıma sahip daha önceki iki prospektif çalışma -biri Amerika Birleşik Devletleri’nde 444 Hispanik olmayan Beyaz bireyle [ 140 ] ve diğeri kuzey İsveç’te 576 bireyle [ 141 ]-25(OH)D seviyelerinin 99,1 nmol/’den daha yüksek olduğunu buldu. Sırasıyla L (39,6 ng/mL) ve en az 75 nmol/L (30 ng/mL) %61-62 daha düşük MS riski ile ilişkilendirilmiştir.

D vitamini takviyesinin MS’in başlamasını önleyip önleyemeyeceğini inceleyen hiçbir klinik çalışma yok, ancak birçoğu D vitamini takviyesinin hastalığı yönetmeye yardımcı olup olamayacağını araştırdı. 2018 Cochrane incelemesi, MS’li toplam 933 katılımcının yer aldığı bu tür 12 denemeyi analiz etti; gözden geçirenler tüm bu denemelerin düşük kalitede olduğu yargısına vardılar [ 137 ]. Genel olarak, D vitamini takviyesi, plasebo uygulamasıyla karşılaştırıldığında, tekrarlayan nüksetme veya kötüleşen sakatlık gibi ilgili klinik sonuçlar üzerinde hiçbir etkiye sahip değildi.

Uzmanlar, klinik araştırma kanıtlarının olmaması nedeniyle D vitamininin MS’i önlemeye yardımcı olup olmayacağı konusunda kesin bir fikir birliğine varamadılar [ 142 ]. Ek olarak, araştırmalar, D vitamini takviyesinin aktif MS’in belirti ve semptomlarını hafiflettiğini veya nüks oranlarını azalttığını tutarlı bir şekilde göstermemiştir.

Tip 2 diyabet
D vitamini glikoz metabolizmasında rol oynar. Pankreatik beta hücreleri üzerindeki D vitamini reseptörü yoluyla insülin sekresyonunu uyarır ve kaslar ve karaciğerdeki D vitamini reseptörleri yoluyla periferik insülin direncini azaltır [ 143 ]. D vitamini, glukoz metabolizması ve insülin sinyali üzerindeki etkilerinin yanı sıra enflamasyonu azaltma ve pankreatik beta-hücre fonksiyonunu iyileştirme yeteneği aracılığıyla tip 2 diyabetin patofizyolojisine dahil olabilir [1443 , 145 ] .

Gözlemsel çalışmalar, düşük serum 25(OH)D seviyelerini diyabet riskinin artmasıyla ilişkilendirmiştir, ancak sonuçları, birçok katılımcının aşırı kilolu veya obeziteye sahip olması ve bu nedenle diyabet geliştirmeye daha yatkın olmaları ve daha düşük 25( OH)D seviyeleri [ 1 ]. 16 ülkeden tip 2 diyabeti olan ve olmayan erişkinlerde yapılan 71 gözlemsel çalışmanın gözden geçirilmesi, diyabeti olan ve olmayan katılımcılarda D vitamini durumu ile kan şekeri düzeyleri arasında anlamlı bir ters ilişki bulmuştur [146 ] .

Gözlemsel çalışmaların aksine, klinik deneyler, glikoz homeostazı için D vitamini desteğinin yararları konusunda çok az destek sağlıyor. Bir deneme, başka şekillerde sağlıklı olan, diyabeti olmayan ve düşük serum D vitamini seviyelerine sahip (50 nmol/L [20 ng/mL] veya altında) fazla kilolu veya obez 65 yetişkin erkek ve kadını (ortalama yaş 32) içermiştir. [ 147 ]. Araştırmacılar, katılımcıları 16 hafta boyunca 2.500 mcg (100.000 IU) D3 vitamini ve ardından 100 mcg (4.000 IU)/gün bolus oral doz veya plasebo alacak şekilde rastgele atadılar . Çalışmayı tamamlayan 54 katılımcıda, D vitamini takviyesi, plaseboya kıyasla insülin duyarlılığını veya insülin sekresyonunu iyileştirmedi.

Bir sistematik inceleme ve meta-analiz, ortalama 16 hafta boyunca günde ortalama 83 mcg (3.332 IU) D vitamini takviyesi veya plasebo alan normal glukoz toleransı, prediyabet veya tip 2 diyabeti olan 43.407 yetişkini içeren 35 klinik çalışmayı değerlendirdi. [ 148 ]. Çalışma popülasyonu, D vitamini dozu veya deneme kalitesinden bağımsız olarak, D vitamininin glukoz homeostazı, insülin sekresyonu veya direnci veya hemoglobin A1c seviyeleri (önceki 2-3 aydaki ortalama kan şekeri düzeylerinin bir ölçüsü) üzerinde anlamlı bir etkisi olmamıştır.

Yeterli 25(OH)D düzeyine sahip hastalarda D vitamini takviyesinin prediyabetten diyabete geçişi önleyip önleyemeyeceğini araştıran birkaç çalışma ve hepsinde negatif sonuçlar elde edilmiştir. Norveç’te yapılan bir çalışmada, 25-80 yaşları arasındaki (ortalama yaş 62) prediyabetli 511 erkek ve kadın, 5 yıl boyunca her hafta 500 mcg (20.000 IU) D3 vitamini veya plasebo aldı _[ 149 ] . Sonuçlar, tip 2 diyabete ilerleme oranlarında önemli bir fark göstermedi; serum glukoz, insülin veya hemoglobin A1c düzeylerinde; veya insülin direnci ölçümlerinde. Başlangıçta, katılımcıların yeterli ortalama serum 25(OH)D seviyesi 60 nmol/L (24 ng/mL) idi.

Diyabetin önlenmesi için bugüne kadarki en büyük D vitamini takviyesi denemesi, 25 yaş ve üstü (ortalama yaş 60) prediyabet ve fazla kilolu veya obezite (ortalama BMI 32.1) olan 2.423 erkek ve kadını 100 mcg (4.000 IU)/gün vitamine randomize etti. Medyan 2,5 yıl boyunca D3 veya plasebo [ 145 ]. Çoğu katılımcı (%78) başlangıçta yeterli serum D vitamini seviyelerine sahipti (en az 50 nmol/L [20 ng/mL]). D vitamini, plaseboya kıyasla diyabet gelişimini önemli ölçüde engellemedi. Bununla birlikte, post hoc bir analiz, D vitamini takviyesi alan katılımcılar arasında düşük başlangıç ​​serum 25(OH)D düzeyleri (30 nmol/L [12 ng/mL]’den az) olan katılımcılar arasında diyabet insidansının %62 daha düşük olduğunu göstermiştir. plasebo aldı [ 145 , 150 ].

Çalışmalar ayrıca diyabetin yönetilmesi için D vitamini takviyesinin değerini değerlendirdi ve vitaminin sınırlı faydalar sunduğunu buldular. 20 klinik çalışmanın bir meta-analizi, 2-6 ay boyunca 0,5 mcg (20 IU)/gün ila 1,250 mcg (50,000 IU)/hafta D vitamini takviyesinin etkilerini, dünyanın dört bir yanından 2,703 yetişkinde glisemik kontrol üzerindeki plasebo ile karşılaştırdı. diyabet hastası olan dünya [ 143 ]. D vitamini, özellikle başlangıçta D vitamini eksikliği olan, iyi glisemik kontrolü olan, obezitesi olmayan ve Orta Doğulu olan, günde 50 mcg’den (2.000 IU) fazla alan kişilerde insülin direncini küçük ama önemli bir dereceye kadar azalttı. etnik köken. Bununla birlikte, takviyenin açlık kan şekeri, hemoglobin A1c veya açlık insülin seviyeleri üzerinde önemli bir etkisi olmamıştır.

Bugüne kadar yapılan klinik deneyler, D vitamini takviyesinin glikoz homeostazını korumaya yardımcı olduğuna, prediyabetten tip 2 diyabete ilerleme riskini azalttığına veya özellikle D vitamini ile dolu bireylerde hastalığın yönetilmesine yardımcı olduğuna dair çok az kanıt sunmaktadır.

Kilo kaybı
Gözlemsel çalışmalar, daha yüksek vücut ağırlıklarının daha düşük D vitamini durumu ile ilişkili olduğunu ve obezitesi olan bireylerin sıklıkla dolaşımdaki 25(OH)D düzeylerinin marjinal veya yetersiz olduğunu göstermektedir [151 ] . Bununla birlikte, klinik deneyler, D vitamini ile kilo kaybı arasında neden-sonuç ilişkisini desteklememektedir.

Kalori kısıtlaması, egzersiz veya her ikisini birden kullanan, ancak D vitamini takviyesi veya diğer tedavileri kullanmayan 15 kilo verme müdahale çalışmasının sistematik bir incelemesi ve meta-analizi, kilo veren kişilerin serum 25(OH) seviyelerinde önemli ölçüde daha fazla artış olduğunu buldu. Kilolarını koruyanlara göre D seviyeleri [ 152 ]. Başka bir çalışmada, 10 mcg (400 IU)/gün D vitamini ve 1.000 mg/gün kalsiyum takviyesi, özellikle başlangıç ​​toplam kalsiyum alımı 1.200’den az olan postmenopozal kadınlarda plaseboya kıyasla hafif ama önemli ölçüde kilo alımını azaltmıştır. mg/gün [ 153]. Bununla birlikte, 12 D vitamini takviyesi denemesinin (vücut kompozisyon ölçümlerinin birincil sonuçlar olduğu 5 dahil) meta-analizi, kalori kısıtlaması olmayan D vitamini takviyelerinin, sonuçlar plasebo ile karşılaştırıldığında vücut ağırlığını veya yağ kütlesini etkilemediğini bulmuştur. 154 ].

Genel olarak, mevcut araştırmalar, daha yüksek miktarlarda D vitamini tüketmenin veya D vitamini takviyesi almanın kilo kaybını desteklemediğini göstermektedir.

Aşırı D Vitamininden Kaynaklanan Sağlık Riskleri

Fazla miktarda D vitamini toksiktir. D vitamini gastrointestinal sistemdeki kalsiyum emilimini arttırdığından, D vitamini toksisitesi belirgin hiperkalsemi (toplam kalsiyum 11,1 mg/dL’den fazla, normal aralığın ötesinde, 8,4 ila 10,2 mg/dL), hiperkalsiüri ve yüksek serum 25(OH) ile sonuçlanır. D seviyeleri (tipik olarak 375 nmol/l’den [150 ng/mL] daha yüksek) [ 155 ]. Hiperkalsemi ise sırasıyla mide bulantısı, kusma, kas güçsüzlüğü, nöropsikiyatrik rahatsızlıklar, ağrı, iştahsızlık, dehidratasyon, poliüri, aşırı susama ve böbrek taşlarına yol açabilir.

Aşırı durumlarda, D vitamini toksisitesi böbrek yetmezliğine, vücuttaki yumuşak dokuların kireçlenmesine (koroner damarlar ve kalp kapakçıkları dahil), kardiyak aritmilere ve hatta ölüme neden olur. D vitamini toksisitesi, üretim hataları nedeniyle aşırı miktarda D vitamini içeren, uygunsuz veya aşırı miktarda alınan veya doktorlar tarafından yanlış reçete edilen diyet takviyelerinin tüketiminden kaynaklanmaktadır [155-157 ] .

Diyetisyen Yusuf Eren Kara’dan beslenme danışmanlığı almak için yusuferenkara.com’u  ziyaret edebilirsiniz. Online Beslenme Danışmanlığı için buraya tıklayabilirsiniz.

Uzmanlar, aşırı güneşe maruz kalmanın D vitamini toksisitesine yol açtığına inanmıyor çünkü deride previtamin D3’ün termal aktivasyonu, D3 vitamini oluşumunu sınırlayan çeşitli D vitamini olmayan formlara yol açıyor. Bazı D3 vitamini _de aktif olmayan formlara dönüştürülür [ 1 ]. Bununla birlikte, yapay UV radyasyonu sağlayan bronzlaşma yataklarının sık kullanımı, 25(OH)D seviyelerinin 375–500 nmol/L’nin (150–200 ng/mL) [ 158-160 ] oldukça üzerinde olmasına yol açabilir .

Yüksek kalsiyum alımı (yiyecek ve takviyelerden yaklaşık 2.100 mg/gün) ile orta miktarda D vitamini (yiyecek ve takviyelerden yaklaşık 19 mcg [765 IU]/gün) kombinasyonu böbrek taşı riskini 7’ye göre %17 artırdı. 1.000 mg/gün kalsiyum ve 10 mcg (400 IU)/gün D vitamini veya plasebo almak üzere rastgele atanan 36.282 postmenopozal kadın arasında 10 yıl . Bununla birlikte, yetişkinlerde tek başına veya kalsiyumla birlikte D vitamini takviyesinin yapıldığı diğer daha kısa (24 haftadan 5 yıla kadar) klinik deneyler, hiperkalsemi ve hiperkalsiüri için daha yüksek riskler bulmuş, ancak böbrek taşı için değil [162 , 163 ] .

FNB, 2010 yılında D vitamini için UL’ler oluşturdu (Tablo 4) [ 1 ]. FNB, 250 mcg’nin (10.000 IU) altındaki günlük alımlarda toksisite belirti ve semptomlarının olası olmadığını kabul ederken, UL’lerden daha düşük D vitamini alımlarının bile zaman içinde olumsuz sağlık etkileri olabileceğini kaydetti. FNB, yaklaşık 125–150 nmol/L’nin (50–60 ng/mL) üzerindeki serum 25(OH)D seviyelerinden kaçınılmasını tavsiye etti ve daha da düşük serum seviyelerinin (yaklaşık 75–120 nmol/L [30–48 ng/L]) olduğunu buldu. mL]) tüm nedenlere bağlı ölüm oranlarındaki artışlar, bazı bölgelerde (örn. pankreas) kanser riskleri, kardiyovasküler olay riskleri ve yaşlı erişkinlerde düşme ve kırık sayısındaki artışlarla ilişkilidir.

İlaçlarla Etkileşimler

D vitamini takviyeleri, çeşitli ilaç türleri ile etkileşime girebilir. Aşağıda birkaç örnek verilmiştir. Bunları ve diğer ilaçları düzenli olarak alan kişiler, D vitamini alımlarını ve durumlarını sağlık uzmanlarıyla tartışmalıdır.

Orlistat
Kilo verme ilacı orlistat (Xenical® ve alli®), yağı azaltılmış bir diyetle birlikte, D vitamininin gıdalardan ve takviyelerden emilimini azaltarak 25(OH)D seviyelerinin düşmesine yol açabilir [164-167 ] .

Statinler
Statin ilaçları kolesterol sentezini azaltır. Endojen D vitamini kolesterolden türetildiği için, statinler ayrıca D vitamini sentezini azaltabilir [ 167 ]. Ek olarak, özellikle takviyelerden yüksek miktarda D vitamini alımı, atorvastatin (Lipitor®), lovastatin (Altoprev® ve Mevacor®) ve simvastatin’in (FloLipid™ ve Zocor®) gücünü azaltabilir, çünkü bu statinler ve D vitamini vücutta görünür. aynı metabolize edici enzim [ 167-170 ] için rekabet etmek.

Steroidler
Prednisone (Deltasone®, Rayos® ve Sterapred®) gibi kortikosteroid ilaçlar genellikle enflamasyonu azaltmak için reçete edilir. Bu ilaçlar kalsiyum emilimini azaltabilir ve D vitamini metabolizmasını bozabilir [ 171-173 ]. NHANES 2001–2006 araştırmasında, 25(OH)D eksikliği (25 nmol/L [10 ng/mL]’den az), oral steroid kullandığını bildiren çocuklar ve yetişkinler arasında (%11) kullanmayanlara göre iki kattan daha fazla yaygındı (%5) [ 174 ].

Tiyazid diüretikleri
Tiazid diüretikleri (örn. Hygroton®, Lozol® ve Microzide®) idrarla kalsiyum atılımını azaltır. Bu diüretiklerin D vitamini takviyeleri (bağırsak kalsiyum emilimini artıran) ile kombinasyonu, özellikle yaşlı erişkinlerde ve böbrek fonksiyonu bozulmuş veya hiperparatiroidizmi olan kişilerde hiperkalsemiye yol açabilir [167 , 175 , 176 ] .

Bizi instagramda takip etmeyi unutmayın. Takip etmek için tıkla! 

Feragatname

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) Diyet Takviyeleri Ofisi (ODS) tarafından hazırlanan bu bilgi formu, tıbbi tavsiyenin yerini almaması gereken bilgiler sağlar. Diyet takviyelerine olan ilginiz, bunlarla ilgili sorularınız veya kullanımınız ve genel sağlığınız için neyin en iyi olabileceği konusunda sağlık hizmeti sağlayıcılarınızla (doktor, kayıtlı diyetisyen, eczacı vb.) konuşmanızı öneririz. Bu yayında belirli bir ürün veya hizmetten bahsedilmesi veya bir kuruluştan veya profesyonel bir topluluktan tavsiye alınması, ODS’nin söz konusu ürün, hizmet veya uzman tavsiyesini onayladığı anlamına gelmez.

Günlük kalori ihtiyacınızı en doğru şekilde hesaplamak için Kalori Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.